تنگه هرمز در بن‌بست؛ چرخش نفتکش‌های اروپا به سمت نیجریه
لینک منبع: تنگه هرمز در بن‌بست؛ چرخش نفتکش‌های اروپا به سمت نیجریه در یک نگاه بحران تنگه هرمز، ارزش ژئوپلیتیک نیجریه را به عنوان تأمین‌کننده امن انرژی برای اروپا افزایش داده است. نیجریه با تکیه بر همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی، در پی افزایش تولید نفت به ۳ میلیون بشکه در روز تا سال ۲۰۳۰ است. توسعه ظرفیت پالایشگاهی «دانگوت»، نیجریه را به بازیگری مهم در صادرات […] سایت منبع: سفیر ارجان
بحران تنگه هرمز، ارزش ژئوپلیتیک نیجریه را به عنوان تأمین‌کننده امن انرژی برای اروپا افزایش داده است.
نیجریه با تکیه بر همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی، در پی افزایش تولید نفت به ۳ میلیون بشکه در روز تا سال ۲۰۳۰ است.
توسعه ظرفیت پالایشگاهی «دانگوت»، نیجریه را به بازیگری مهم در صادرات سوخت بدل کرده، اگرچه همچنان با تنگناهای زیرساختی داخلی مواجه است.
صادرات سوخت جت نیجریه به اروپا در نیمه نخست ۲۰۲۶ رکورد زد و واردات اروپا در ژوئن با ثبت ۷۵۰ هزار بشکه در روز به بالاترین سطح از اکتبر ۲۰۲۵ رسید.
اختلال در تنگه هرمز، اهمیت نیجریه را در بازارهای جهانی انرژی افزایش می‌دهد، زیرا کشورهای اروپایی و سایر خریداران به دنبال تأمین‌کنندگانی هستند که کمتر در معرض ریسک ژئوپلیتیکی در خلیج فارس باشند. این تغییر با رابطه عمیق‌تر بین نیجریه و آژانس بین‌المللی انرژی همزمان شده است. این کشور رسماً در ۲ ژوئیه ۲۰۲۶ به برنامه انجمن آژانس بین‌المللی انرژی پیوست و «فاتح بیرول»، مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی، در جریان بازدید از ابوجا در ۳ سپتامبر، گفت که سرمایه‌گذاری در بخش انرژی این کشور می‌تواند ظرف پنج سال دو برابر شود.
به باور او، با توجه به اینکه درگیری‌های ایران یکی از مهمترین مسیرهای انرژی جهان را مختل کرده و جنگ در اوکراین همچنان مسیرهای عرضه را تغییر می‌دهد، تأمین‌کنندگان قابل اعتماد و متنوع از نظر جغرافیایی اهمیت بالایی دارند. بنابراین، این امر برای نیجریه فرصت صرفاً بهره‌مندی از قیمت‌های بالاتر نیست، بلکه تقویت موقعیت خود در بازاری است که به شدت بر امنیت عرضه متمرکز است.
چالش‌های تولید و اهداف بلندپروازانه
این فرصت هنوز شدیدا به تولید بستگی دارد. تولید نفت نیجریه در ماه ژوئن به طور متوسط ۱.۵۶ میلیون بشکه در روز بود که بالاترین سطح از آوریل ۲۰۲۰ بود. همچنین، کل تولید شامل میعانات گازی به حدود ۱.۷۳۵ میلیون بشکه در روز رسید. تولید در ماه ژوئیه به ۱.۵۰۵ میلیون بشکه در روز نفت و حدود ۱.۶۷ میلیون بشکه در روز با میعانات گازی کاهش یافت، که بخشی از آن به دلیل مشکلات عملیاتی در میادین «اره» و «آکپو» بود.
ابوجا تولید نفت ۳ میلیون بشکه در روز را تا سال ۲۰۳۰ هدف قرار داده ک ه در صورت دستیابی به آن، وزن نیجریه در بازارهای بین‌المللی به طور قابل توجهی افزایش خواهد یافت. این هدف پس از سال‌ها سرقت نفت، اختلالات خط لوله، زیرساخت‌های فرسوده، کمبود سرمایه‌گذاری و محدودیت‌های عملیاتی، همچنان بلندپروازانه است.
موقعیت جغرافیایی نیجریه در اقیانوس اطلس به خریداران امکان دسترسی به بشکه‌هایی را می‌دهد که از تنگه هرمز عبور نمی‌کنند، اما این کشور در حال حاضر ظرفیت مازاد لازم برای جبران حجم کاهش یافته از خلیج فارس را ندارد.
تحول در پالایش و نفوذ در بازار اروپا
در این میان، تحول اساسی در بخش پالایش این کشور در حال وقوع است. پالایشگاه «دانگوت» با ظرفیت روزانه ۶۵۰ هزار بشکه در نزدیکی لاگوس، وابستگی نیجریه به فرآورده‌های نفتی وارداتی را به شدت کاهش داده و این کشور را به صادرکننده‌ای مهم در زمینه سوخت‌های پالایش‌شده تبدیل کرده است. سوخت جت به یکی از بارزترین نمونه‌ها تبدیل شده است. با مختل شدن عرضه نفت خاورمیانه، خریداران اروپایی خرید خود را از تولیدکنندگان جایگزین، به ویژه ایالات متحده و نیجریه، افزایش دادند.
صادرات سوخت جت نیجریه به اروپا در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ به رکورد جدیدی رسید . بطوریکه، واردات اروپا در ماه ژوئن به حدود ۷۵۰ هزار بشکه در روز افزایش یافت که بالاترین سطح آن از اکتبر ۲۰۲۵ است. دانگوت مازاد قابل توجهی از سوخت هواپیما تولید کرده و همچنین در حال پیگیری طرحی برای توسعه است که ظرفیت پالایشگاه را به حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز افزایش می‌دهد.
با این حال، تصویر داخلی همچنان پیچیده‌تر است. خطوط هوایی نیجریه در اوایل سال با وجود صادرات حجم زیادی به اروپا، با افزایش شدید قیمت سوخت جت مواجه شدند که نشان می‌دهد ظرفیت پالایش بیشتر به طور خودکار به انرژی ارزان‌تر در داخل کشور منجر نمی‌شود.
شاخص‌های اقتصادی و چشم‌انداز آینده
در واقع، تولید نفت بیشتر، قیمت بالاتر نفت و گسترش صادرات محصولات پالایش‌شده به بهبود جایگاه خارجی نیجریه کمک کرده است. در ۲۸ آگوست، موسسه «مودیز» چشم‌انداز رتبه‌بندی B3 نیجریه را از پایدار به مثبت تغییر داد. تولید ناخالص داخلی در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ نسبت به سال قبل ۴.۴۳ درصد افزایش یافت که نسبت به ۳.۸۹ درصد در سه‌ماهه قبل بهبود داشته است.
بنابراین، نقش نوظهور نیجریه در راستای تنوع بخشی به عرضه انرژی جهانی و نه به عنوان جایگزینی برای خلیج فارس، بهتر درک می‌شود. جغرافیای اقیانوس اطلس این کشور به نفت خام و محصولات پالایش‌شده اجازه می‌دهد بدون عبور از هرمز یا دریای سرخ به اروپا برسند و همچنین، مقیاس پالایشگاه دانگوت به این کشور قابلیت پایین‌دستی می‌دهد که کمتر تولیدکننده آفریقایی می‌تواند با آن برابری کند.