حافظ‌پژوهی نیازمند پرهیز از تفسیرهای شتاب‌زده است
همزمان با روز بزرگداشت حافظ آئین سخنرانی ابراهیم قیصری، ادیب، استاد دانشگاه و حافظ‌پژوه، در تالار عزت‌الله نگهبان اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان برگزار شد.
به‌گزارش خبرنگار میراث آریا، همزمان با ۲۰ مهر ۱۴۰۵، روز بزرگداشت حافظ، آیین ویژه‌ای با حضور مدیران، کارشناسان ستادی و جمعی از علاقه‌مندان به فرهنگ و ادب فارسی در اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان برگزار شد.
در این نشست ابراهیم قیصری به واکاوی ابعاد عرفانی و ادبی پاره‌ای از غزلیات خواجه شیراز پرداخت.
او در پژوهش‌های حافظ‌شناسی خود به‌ویژه در بررسی مفاهیم عشق، رندی و دشواری‌های معنایی غزلیات حافظ بر ضرورت خوانش دقیق و موشکافانه شعر این شاعر تأکید کرد.
قیصری با اشاره با غزلی از حافظ با مطلع «سحرگه رهروی در سرزمینی/همی گفت این معما با قرینی» خاطرنشان کرد: فهم حافظ تنها با تکیه بر معنای ظاهری واژه‌ها و ابیات امکان‌پذیر نیست بلکه باید به لایه‌های پنهان زبان، اصطلاحات عرفانی، ظرایف ادبی و زمینه‌های معنایی شعر نیز توجه کرد.
این استاد دانشگاه با اشاره به پیوند میان عشق و رندی در غزلیات حافظ گفت: این دو مفهوم در جهان شعری حافظ جایگاهی اساسی دارند و بدون شناخت معنای آن‌ها درک بسیاری از غزل‌های او دشوار خواهد بود.
او همچنین با خواندن بیت «که ای صوفی شراب آنگه شود صاف/که در شیشه برآرد اربعینی/ توضیح داد: حافظ با بهره‌گیری از زبان نمادین و گاه دوپهلو معناهایی می‌آفریند که خواننده را به تأمل وامی‌دارد و امکان تفسیرهای گوناگون را فراهم می‌کند.
قیصری همچنین در بررسی ابیات بحث‌انگیز حافظ، به اختلاف نسخه‌ها، تفاوت قرائت‌ها و دشواری‌های تفسیری اشاره کرد و گفت: اهمیت این رویکرد در آن است که تفسیر یک بیت گاه به شناخت دقیق یک واژه یا ترکیب وابسته است و کوچک‌ترین تفاوت در خوانش متن می‌تواند به برداشتی متفاوت از معنای آن بینجامد. از این منظر، حافظ‌پژوهی نیازمند دقت زبانی، آگاهی ادبی و پرهیز از تفسیرهای شتاب‌زده است.
این حافظ پژوه معتقد است: شناخت حافظ نه صرفا از راه تحسین زیبایی شعر او بلکه از مسیر تأمل در واژه‌ها، بررسی زمینه‌های معنایی و سنجش تفسیرهای مختلف حاصل می‌شود.
او حافظ را فراتر از شاعری خوش‌سخن و صاحب مهارت‌های ادبی دانست و تصریح کرد: حافظ از راه زبان عرفانی، خدمتی بزرگ به فرهنگ ایران کرده است.
قیصری همچنین بر این نکته تأکید کرد که بحث‌های طولانی درباره اختلاف‌های لفظی نباید ما را از مقصود اصلی شعر دور کنند.
این استاد دانشگاه در این باره توضیح داد: اختلاف نسخه‌ها و تفسیرهای گوناگون زمانی ارزشمندند که به فهم بهتر شعر بینجامند نه اینکه خود به هدف نهایی پژوهش تبدیل شوند.
در پایان این آیین ابراهیم قیصری به پرسش‌های تنی چند از حضار درمورد تفال به دیوان حافظ، چگونگی شناخت حافظ و لزوم شناخت این شاعر پاسخ داد.