حسن‌زاده: آمادگی و تاب‌آوری اجتماعی، دو رکن اساسی مدیریت بحران است
بندرعباس- مدیرکل مدیریت بحران استانداری هرمزگان با تأکید بر ضرورت مشارکت همه دستگاه‌های اجرایی و شهروندان در مدیریت بحران گفت: آمادگی و تاب‌آوری اجتماعی، دو رکن اساسی مدیریت بحران است.
به گزارش خبرنگار مهر، مهرداد حسن‌زاده صبح شنبه، با اشاره به نام‌گذاری روز ملی مدیریت بحران در تقویم رسمی کشور اظهار کرد: این روز برای نخستین بار با ابتکار رئیس سازمان مدیریت بحران کشور، در تقویم رسمی نام‌گذاری شده است تا زمینه توجه بیشتر به موضوع مدیریت بحران، شناخت مخاطرات و ارتقای آمادگی عمومی فراهم شود.
وی با بیان اینکه مدیریت بحران حوزه‌ای چندوجهی، پیچیده و گسترده است، افزود: مدیریت بحران صرفاً به زمان وقوع حادثه محدود نمی‌شود، بلکه مراحل پیش از بحران، حین بحران و پس از آن را در بر می‌گیرد و هر یک از این مراحل به برنامه‌ریزی، هماهنگی و مشارکت مجموعه‌ای از عوامل نیاز دارد.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری هرمزگان با اشاره به قانون مدیریت بحران کشور مصوب سال ۱۳۹۸ تصریح کرد: بر اساس این قانون، همه دستگاه‌های اجرایی و بخش‌های مختلف جامعه در مدیریت بحران مسئولیت دارند و نقش‌آفرینی در این حوزه تنها به نهادهای تخصصی محدود نیست؛ بلکه شهروندان نیز در محیط زندگی، محل کار و جامعه مسئولیت‌هایی بر عهده دارند.
حسن‌زاده ادامه داد: پس از تصویب قانون مدیریت بحران، چارچوب و نقشه راه این حوزه در کشور مشخص شد، اما در سال‌های گذشته برنامه‌های مرتبط با ایمنی و کاهش مخاطرات، از جمله مانورهای زلزله در مدارس، برنامه‌های ایمنی و آتش‌نشانی و مناسبت‌های مرتبط با کاهش بلایای طبیعی، عمدتاً به‌صورت پراکنده برگزار می‌شد.
وی خاطرنشان کرد: با توجه به گستردگی موضوع مدیریت بحران و تنوع مخاطرات، سازمان مدیریت بحران کشور به این جمع‌بندی رسید که تعیین یک روز مشخص در تقویم رسمی می‌تواند به افزایش توجه عمومی، انسجام برنامه‌ها و تقویت فرهنگ آمادگی در جامعه کمک کند.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری هرمزگان با اشاره به تنوع مخاطرات در کشور و استان گفت: مدیریت بحران تنها به زلزله محدود نیست و مخاطرات متعددی را شامل می‌شود که شناخت آن‌ها و آموزش نحوه مواجهه با حوادث، از الزامات اساسی برای کاهش آسیب‌هاست.
حسن‌زاده با اشاره به برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای روز ملی مدیریت بحران افزود: برای این مناسبت، برنامه‌های سه‌روزه‌ای در نظر گرفته شده است که بر شناخت مخاطرات و آموزش عمومی، ارتقای آمادگی و اجرای تمرین‌ها و پاسخ به‌موقع به حوادث تمرکز دارد.
وی با بیان اینکه شعار «مردم آماده، ایران تاب آور» برای این مناسبت انتخاب شده است، تأکید کرد: هرچند آمادگی دستگاه‌های اجرایی و هماهنگی میان مدیران و نهادهای مسئول اهمیت زیادی دارد، اما اگر تاب‌آوری اجتماعی پایین باشد و جوامع محلی و مردم آگاهی کافی نسبت به مخاطرات و شیوه‌های مقابله با آن‌ها نداشته باشند، دستیابی به نتایج مطلوب در مدیریت بحران دشوار خواهد بود.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری هرمزگان در بخش دیگری از سخنان خود به اسناد بالادستی مدیریت بحران اشاره کرد و گفت: در چارچوب قانون مدیریت بحران، اسناد مختلفی در سطح ملی از جمله اسناد کاهش خطر، آمادگی و پاسخ و بازسازی و بازتوانی تدوین شده است که مسیر برنامه‌ریزی و اقدام در این حوزه را مشخص می‌کنند.
حسن‌زاده با اشاره به اقدامات انجام‌شده در هرمزگان اظهار کرد: این استان در سال‌های گذشته در زمره استان‌های پیشرو در تدوین اسناد مدیریت بحران قرار گرفته و دو سند مرتبط با این حوزه برای استان تدوین و ابلاغ شده است.
وی افزود: این اسناد به‌عنوان نقشه راه مدیریت بحران در استان، لازم‌الاجرا هستند و وظایف، مسئولیت‌ها و نقش دستگاه‌های اجرایی را به‌صورت مشخص تعیین می‌کنند؛ موضوعی که می‌تواند به افزایش هماهنگی میان دستگاه‌ها و بهبود آمادگی در برابر مخاطرات کمک کند.
مهرداد حسن‌زاده در تشریح رویکرد مدیریت بحران در استان هرمزگان اظهار کرد: قانون مدیریت بحران کشور در مواد ۱۳ و ۱۴ به‌ترتیب وظایف عمومی دستگاه‌ها و وظایف اختصاصی وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های مسئول را مشخص کرده است و این قانون با نگاهی جامع، همه بخش‌ها از جمله بخش خصوصی و تعاونی‌ها را در شرایط بحران ملزم به همکاری می‌کند.
پیشگیری، سرمایه‌گذاری برای کاهش خسارت‌های آینده
وی با بیان اینکه مدیریت بحران یک چرخه مستمر و به‌هم‌پیوسته است، افزود: روح حاکم بر قانون مدیریت بحران، سیاست‌های ابلاغی و اسناد بالادستی از جمله برنامه‌های توسعه، بر پیشگیری و کاهش خطر تأکید دارد.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری هرمزگان با اشاره به اهمیت اقدامات پیشگیرانه تصریح کرد: هر میزان هزینه‌کرد در حوزه پیشگیری، سرمایه‌گذاری محسوب می‌شود؛ چراکه ممکن است با صرف هزینه‌ای محدود برای لایروبی یک رودخانه، از تحمیل هزینه‌های چندین میلیارد تومانی در زمان وقوع سیلاب جلوگیری شود.
حسن‌زاده همچنین از نقش رسانه‌های استان در اطلاع‌رسانی حوادث و به‌ویژه ترویج فرهنگ پیشگیری قدردانی کرد و گفت: همراهی رسانه‌ها در حوزه مدیریت بحران، به‌ویژه در زمینه آگاهی‌بخشی عمومی و پیشگیری از مخاطرات، اهمیت ویژه‌ای دارد.
تدوین نقشه راه مدیریت بحران بر اساس مخاطرات هر شهرستان
وی با اشاره به شناسایی مخاطرات استان هرمزگان بیان کرد: در سطح کشور هشت دسته مخاطره در قالب ۵۶ عنوان شناسایی شده است و بر اساس اسناد تدوین‌شده، مخاطرات اولویت‌دار استان هرمزگان نیز مشخص شده‌اند.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری هرمزگان ادامه داد: برای هر شهرستان نیز متناسب با شرایط جغرافیایی، جمعیتی و ویژگی‌های سکونتگاهی، سند مخاطرات اولویت‌دار تدوین شده است؛ زیرا اولویت‌های شهرستانی مانند حاجی‌آباد، قشم و پارسیان با یکدیگر تفاوت دارد.
حسن‌زاده خاطرنشان کرد: تفاوت در ترکیب جمعیتی و میزان شهرنشینی و روستانشینی مناطق، ضرورت برنامه‌ریزی متناسب با شرایط هر شهرستان را دوچندان می‌کند. بر همین اساس، یکی از اقدامات انجام‌شده در حوزه مدیریت بحران استان، مشخص‌کردن نقشه راه و تعیین اولویت‌ها برای برنامه‌ریزی و اجرای اقدامات متناسب با هر منطقه بوده است.
تجربه حوادث مختلف در هرمزگان؛ از آتش‌سوزی تا سیلاب
وی با اشاره به تنوع حوادث و مخاطرات استان در سال‌های اخیر گفت: هرمزگان با حوادث مختلفی مواجه بوده که مدیریت آن‌ها نیازمند بسیج امکانات، هماهنگی میان دستگاه‌ها و استفاده از ظرفیت‌های مردمی و تخصصی است.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری هرمزگان با اشاره به آتش‌سوزی در ارتفاعات استان افزود: در این حادثه که عملیات مهار آن پنج شبانه‌روز ادامه داشت، از ظرفیت کوهنوردان، جوامع محلی، آتش‌نشانان بندرعباس و بالگردهای فراجا از کرمان و بوشهر استفاده شد.
حسن‌زاده با بیان اینکه شرایط دشوار منطقه و محدودیت امکان فرود بالگرد، عملیات مهار آتش را پیچیده کرده بود، اظهار کرد: تصمیم‌گیری و اجرای عملیات در چنین شرایطی دشوار است و همکاری نیروهای تخصصی و جوامع محلی نقش مهمی در مدیریت حادثه دارد.
وی همچنین به وقوع آتش‌سوزی در بازار قدیم قشم، بازار دریا در جریان جنگ ۱۲روزه، اسکله‌های صیادی و برخی مراکز تجاری استان اشاره کرد و این حوادث را از جمله مواردی دانست که ضرورت آمادگی و هماهنگی مستمر دستگاه‌های مسئول را نشان می‌دهد.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری هرمزگان با اشاره به تغییر ماهیت برخی مخاطرات در سال‌های اخیر بیان کرد: پدیده گردوغبار از جمله مخاطراتی است که در سال‌های گذشته شدت و پیامدهای آن افزایش یافته و در مواردی به کاهش کیفیت هوا و تعطیلی مدارس منجر شده است.
حسن‌زاده افزود: تغییرات اقلیمی و مداخلات انسانی در طبیعت، شرایط بروز و تشدید برخی مخاطرات را فراهم کرده است و مدیریت بحران باید متناسب با این تحولات، برنامه‌ریزی و آمادگی لازم را داشته باشد.
وی همچنین با اشاره به تجربه مخاطراتی مانند کرونا و بارش‌های شدید و سیلاب در استان گفت: در سال‌های اخیر، هرمزگان شاهد بارندگی‌های سنگین در بازه‌های زمانی کوتاه بوده است؛ به‌گونه‌ای که در برخی مناطق، هشدارهای سطح قرمز صادر شد و مناطقی از جمله جاسک و بخش‌هایی از شرق استان با بارش‌های شدید مواجه شدند.
او تأکید کرد: شناخت دقیق مخاطرات، تدوین برنامه‌های متناسب با شرایط هر منطقه و تقویت اقدامات پیشگیرانه، از الزامات کاهش خسارات و ارتقای آمادگی استان در برابر حوادث طبیعی و غیرطبیعی است.
بازسازی سریع زیرساخت‌ها با پیش‌بینی و هماهنگی دستگاه‌ها
وی با اشاره به تخریب زیرساخت‌ها در جریان نبرد هرمز افزود: با هدایت استاندار هرمزگان و پیگیری معاونت عمرانی استانداری و مجموعه راهداری، اقدامات بازسازی با سرعت انجام شد و تعدادی از پل‌های آسیب‌دیده در مدت کمتر از ۴۰ روز به مرحله اجرا و بهره‌برداری رسیدند.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری هرمزگان ادامه داد: یکی از عوامل مؤثر در تسریع این اقدامات، پیش‌بینی شرایط و تأکید بر انجام کارهای عمرانی پیش از تشدید مخاطرات احتمالی بود؛ زیرا با فعال‌شدن برخی پدیده‌های جوی در استان، امکان اجرای بسیاری از پروژه‌های عمرانی محدود می‌شود.
ثبت بیش از ۵ هزار مورد آتش‌سوزی در سال ۱۴۰۴ و پنج ماه نخست ۱۴۰۵
حسن‌زاده با اشاره به آمار حوادث آتش‌سوزی در استان بیان کرد: در سال ۱۴۰۴، حدود سه هزار و ۳۶۶ مورد آتش‌سوزی در بخش‌های مسکونی، تجاری، خودرو و سایر حوزه‌ها ثبت شد و در پنج ماه نخست سال ۱۴۰۵ نیز یک‌هزار و ۶۷۷ مورد آتش‌سوزی به وقوع پیوست.
وی با تأکید بر ضرورت ترویج فرهنگ بیمه در جامعه گفت: بر اساس ضوابط جدید مدیریت بحران کشور، منابعی برای پرداخت خسارت آتش‌سوزی در اختیار مدیریت بحران قرار ندارد و جبران خسارت این حوادث باید از طریق صنعت بیمه انجام شود.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری هرمزگان از رسانه‌ها خواست با اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی، مردم را به بیمه‌کردن منازل و اموال خود تشویق کنند تا در صورت وقوع حوادث، خسارت‌های مالی خانوارها کاهش یابد.
توسعه شبکه‌های لرزه‌نگاری برای پایش رفتار گسل‌ها
حسن‌زاده با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای پایش مخاطرات زمین‌لرزه در استان گفت: زمانی که مدیریت بحران استان را در سال ۱۳۹۲ تحویل گرفتم، حدود ۱۳ دستگاه شتاب‌نگار در هرمزگان وجود داشت که این شبکه اکنون توسعه یافته است. همچنین تعداد ایستگاه‌های لرزه‌نگاری دائمی و موقت از حدود ۱۷ ایستگاه به ۲۸ ایستگاه افزایش یافته است.
وی با تشریح تفاوت کاربرد شتاب‌نگارها و ایستگاه‌های لرزه‌نگاری افزود: داده‌های شتاب‌نگارها در مطالعات فنی و مهندسی، محاسبات سازه‌ها و تدوین ضوابط طراحی ساختمان‌ها در برابر زلزله کاربرد دارد؛ در مقابل، شبکه لرزه‌نگاری به شناسایی کانون و محل وقوع زمین‌لرزه و پایش فعالیت‌های لرزه‌ای کمک می‌کند.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری هرمزگان با بیان اینکه زلزله از مخاطرات مهم این استان است، اظهار کرد: با تکمیل شبکه لرزه‌نگاری و پایش رفتار گسل‌ها می‌توان اطلاعات دقیق‌تری درباره فعالیت‌های غیرمتعارف لرزه‌ای به دست آورد و در صورت مشاهده نشانه‌های نگران‌کننده، هشدارهای لازم را صادر کرد.