کارنامه جهش قیمت مقاطع فولادی؛ بررسی درصد رشد نرخ قوطی و لوله تحت تاثیر تنش‌های اخیر
در کمتر از هفت ماه، نرخ قوطی ساختمانی در بازار آهن نزدیک به ۸۸ درصد و نرخ قوطی مبلی بیش از دو برابر شده است. در همین فاصله، یعنی از روزهای پیش از آغاز درگیری در اسفند ۱۴۰۴ تا پایان شهریور ۱۴۰۵، دلار بازار آزاد حدود ۴۰ درصد گران شد. فاصله این دو عدد نشان می‌دهد جهش قیمت مقاطع فولادی را نمی‌توان فقط با نرخ ارز توضیح داد. بخش بزرگی از آن از حلقه ورق در زنجیره فولاد آمده است.
برای تولیدکننده‌ای که قطعه، مبلمان فلزی یا سازه سبک می‌سازد، این نوسان دیگر فقط یک خبر بازار نیست. وقتی نرخ مواد اولیه در یک ماه ۲۰ تا ۲۵ درصد جابه‌جا می‌شود، قراردادی که با قیمت ثابت بسته شده می‌تواند کل حاشیه سود یک سفارش را از بین ببرد. به همین دلیل رصد روزانه قیمت پروفیل برای واحدهای تولیدی از یک عادت خرید به ابزار بودجه‌ریزی تبدیل شده است.
مبنای مقایسه؛ از روزهای پیش از جنگ تا پایان شهریور ۱۴۰۵
این گزارش بر پایه سری قیمت روزانه دو مرجع مستقل بازار، یعنی آهن پرایس و جدول روزانه دنیای معدن، و آرشیو نرخ ارز شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز تهیه شده است. همه اعداد به ازای هر کیلوگرم و به‌صورت رشد اسمی گزارش می‌شوند؛ یعنی اثر تورم عمومی از آن‌ها کسر نشده است.
سه نقطه عطف مسیر بازار را تعیین کرده‌اند: آخرین روزهای معاملاتی پیش از آغاز درگیری در ۹ اسفند ۱۴۰۴، حمله ۷ و ۱۱ فروردین ۱۴۰۵ به فولاد مبارکه و فولاد خوزستان، و بازگشایی بازار در اوایل اردیبهشت. از اواخر اسفند تا پایان فروردین، جدول‌های روزانه قیمت عملاً منتشر نشد. بنابراین رشد بهار را باید جهش لحظه بازگشایی دانست، نه روندی تدریجی.
قوطی ساختمانی؛ نزدیک به ۸۸ درصد رشد در دو موج
قوطی ساختمانی با ضخامت ۲ میلی‌متر و بیشتر، که از ورق سیاه تولید می‌شود، مسیری دومرحله‌ای را طی کرده است. داده‌های آهن پرایس برای قوطی ۲۰ در ۲۰ کارخانه نیکان و قوطی ۴۰ در ۴۰ پایا اصفهان، رشد ۸۷.۹ و ۸۸.۳ درصدی را نشان می‌دهد و نرخ مرجع جدول دنیای معدن هم به رشد ۸۷.۳ درصدی رسیده است. هم‌خوانی دو منبع مستقل، این عدد را به یکی از قابل‌اتکاترین شاخص‌های این دوره تبدیل می‌کند.
موج نخست در بازگشایی اردیبهشت رخ داد و نرخ را ۷۰ تا ۷۵ درصد بالاتر از پیش از جنگ نشاند. پس از آن، رکود تقاضا بازار را تا تیرماه حدود ۲۱ درصد از اوج پایین آورد. موج دوم در شهریور آمد: از پایان مرداد تا پایان شهریور، قوطی ساختمانی ۲۴ تا ۲۷ درصد دیگر گران شد و از سقف بهار هم گذشت. برای پیمانکاری که سوله، سایبان یا سازه سبک صنعتی را برآورد می‌کند، قیمت قوطی 4*4 در همین بازه به متغیری تبدیل شد که برآورد هزینه را هر چند هفته یک بار از اعتبار می‌انداخت.
قوطی سبک و مبلی؛ نرخی که بیش از دو برابر شد
مقاطع کم‌ضخامت داستان متفاوتی دارند. قوطی مبلی ۲۰ در ۲۰ در ضخامت‌های ۰.۷ تا ۱.۵ میلی‌متر ۱۰۷.۲ درصد رشد کرده است؛ نزدیک به ۲۰ واحد درصد بیشتر از قوطی ساختمانی هم‌سایز. ریشه این شکاف در ماده اولیه است. قوطی مبلی از ورق روغنی تولید می‌شود و ورق روغنی ۰.۵ میلی‌متر فولاد مبارکه در همین دوره ۱۱۲ درصد گران شده است.
نکته قابل‌توجه این است که ورق روغنی در روزهای بازگشایی بازار حدود ۱۱۵ درصد بالاتر از پیش از جنگ معامله شد؛ یعنی حتی گران‌تر از امروز. شوک عرضه در این حلقه سریع‌تر و شدیدتر منتقل شد و قوطی مبلی در همان روزهای نخست، ۹۰.۷ درصد گران‌تر از پیش از جنگ قیمت خورد.
صنایعی مانند مبلمان فلزی، ملزومات فروشگاهی، قطعه‌سازی خودرو و دوچرخه‌سازی بیشترین فشار را از این شکاف تحمل کرده‌اند. در این صنایع قیمت قوطی 2*2 مستقیم وارد بهای تمام‌شده هر قطعه می‌شود و جایگزینی آن با مقطع دیگر معمولاً به تغییر طراحی محصول نیاز دارد.
لوله‌ها؛ هم‌پای ورق، نه هم‌پای هم
لوله سیاه درزدار صنعتی تقریباً مسیر قوطی ساختمانی را تکرار کرده است. لوله ۲ اینچ با ضخامت ۲ میلی‌متر کارخانه صابری و لوله ۲ میلی‌متر کیان پرشیا هر دو حدود ۸۸ درصد رشد کرده‌اند: حدود ۶۷ درصد در بازگشایی و حدود ۲۵ درصد در موج شهریور. این هم‌سویی طبیعی است، چون هر دو محصول از ورق سیاه تغذیه می‌شوند و ساختار هزینه نزدیکی دارند.
لوله مبلی ۱ میلی‌متر خلیج فارس با ۱۰۸.۸ درصد رشد، هم‌مسیر قوطی مبلی حرکت کرده و وابستگی مشترک این دو محصول به ورق روغنی را نشان می‌دهد. برای لوله گالوانیزه، سری قیمت پیوسته‌ای از پیش از جنگ در مراجع عمومی در دسترس نیست. با این حال، ماده اولیه آن یعنی ورق گالوانیزه در همین دوره ۱۰۹ درصد گران شده و خود لوله گالوانیزه از پایان مرداد تا پایان شهریور ۱۶.۴ درصد رشد داشته است.
دو موج، دو موتور؛ شوک عرضه بهار و شوک ارزی شهریور
مقایسه دو موج نشان می‌دهد عامل محرک قیمت در هر مرحله متفاوت بوده است. در بازگشایی اردیبهشت، دلار بازار آزاد حدود ۶ درصد ارزان‌تر از پیش از جنگ بود، اما قوطی ساختمانی حدود ۷۰ درصد گران‌تر معامله شد. این جهش از سمت عرضه آمد: اختلال در تولید دو واحد بزرگ فولادی، زنجیره ورق تخت را که ماده اولیه قوطی و لوله است، مستقیم هدف گرفت. میلگرد که از ورق تغذیه نمی‌شود، در همان مقطع فقط ۲۰ درصد رشد کرد.
موج شهریور اما ارزی بود. دلار در این ماه حدود ۲۰ درصد بالا رفت و قوطی ساختمانی حدود ۲۵ درصد؛ دو عددی که به هم نزدیک‌اند. در همین ماه ورق سیاه ۲ میلی‌متر با رشد حدود ۴۶ درصدی جلوتر از قوطی حرکت کرد. این فاصله نشان می‌دهد ممکن است بخشی از جهش ورق هنوز به قیمت مقاطع منتقل نشده باشد.
در عین حال، سمت تقاضا ضعیف مانده است. به گزارش سفیر ارجان، فولاد مبارکه در پنج ماه نخست ۱۴۰۵ در ۴۴ نوبت ۱.۶۳ میلیون تن محصول در بورس کالا عرضه کرد و ۳۸۰ هزار تن از آن بدون تقاضا ماند. عرضه برگشته است، اما قیمت‌ها را بیشتر هزینه تولید و انتظارات تورمی بالا نگه داشته‌اند تا رونق مصرف.
خریدار صنعتی در این بازار به چه شاخصی نگاه کند
تجربه هفت ماه گذشته سه درس روشن برای واحدهای خریدار دارد:
نرخ ورق روغنی و ورق سیاه در داده‌های این دوره نشانگر پیشرو قیمت مقاطع بوده و تغییر آن با فاصله کوتاهی به قوطی و لوله رسیده است.
قرارداد خرید در بازار پرنوسان باید مبنای روشن داشته باشد: کارخانه، ضخامت، مبنای وزن واقعی یا تئوری، وضعیت ارزش افزوده و محل تحویل.
وقتی نرخ ماده اولیه نزدیک به دو برابر شده، هر درصد ضایعات برش هم به همان نسبت گران‌تر تمام می‌شود.
در همین نقطه، انتقال مراحل فرآوری به تأمین‌کننده معنای اقتصادی پیدا می‌کند. برای نمونه، صباپروفیل با شش خط برش بندلی NC و ظرفیت برش حداقل ۵۰٬۰۰۰ قطعه در روز، برش قطعه را پیش از تحویل انجام می‌دهد و ضایعات و هزینه کارگاهی را از خط تولید مشتری بیرون می‌برد. در بازاری که پیش‌بینی جهت قیمت دشوار است، کنترل همین هزینه‌های قابل مدیریت، تفاوت واقعی میان حفظ و از دست دادن حاشیه سود است.