نقد و بررسی: مستند 4 ساعته ماسک شبیه دو فیلم متفاوت است

فیلم تحریک آمیز الکس گیبنی جذاب اما طولانی است و چیز جدیدی در اینجا برای خوانندگان Ars وجود ندارد.

فیلم تحریک‌آمیز الکس گیبنی جذاب اما طولانی است و چیز جدیدی در اینجا برای خوانندگان Ars وجود ندارد.

ایلان ماسک برای خوانندگان Ars یک چهره بسیار آشنا است، با توجه به تأثیر گسترده او (به خوبی و بدتر) در بخش فناوری در 20 سال گذشته. آخرین مستند بیوگرافی الکس گیبنی کارگردان برنده اسکار - با نام ساده ماسک - زمینه های شناخته شده زیادی را پوشش می دهد و تصویر عمومی با دقت ساخته شده از ماسک به عنوان یک غول فناوری رویایی را به چالش می کشد.

مستند گیبنی، ماسک را بیشتر به عنوان یک مرد با اعتماد به نفس عصر طلایی معرفی می‌کند که برای قرن بیست و یکم بازسازی شده است: سرمایه‌گذاری به عنوان مخترعی که نبوغ واقعی او سهام را جمع‌آوری می‌کند و سرمایه‌گذاران و عموم مردم را با چشم‌اندازهایی از آینده‌ای اتوپیایی با فناوری بالا خیره می‌کند. این فیلم قطعاً همه دکمه‌های خشم را فشار می‌دهد، چه کسی طرفدار ماسک باشد یا یک بدخواه - که آن را بسیار محصول دوران عجیب و غریب مبتنی بر رسانه‌های اجتماعی است که در آن زندگی می‌کنیم.

گیبنی از دهه 1980 فیلم های مستند می سازد و موضوعات مختلفی مانند جیمی هندریکس، هانتر اس. تامپسون و روزنامه نگاری گونزو، ویکی لیکس، ساینتولوژی، استیو جابز، الیزابت هولمز (موضوع یکی دیگر از مستندهای آینده به نام You Can See Everything، با حضور کمدین فیلد، دیوید کریس، کمدین سوکرانو) را پوشش می دهد. چیس، مداخله ادعایی روسیه در انتخابات ریاست جمهوری 2016 ایالات متحده، اپیدمی مواد افیونی، و دوچرخه سوار لنس آرمسترانگ. او اولین اسکار خود را گرفتنامزدی برای انرون: باهوش‌ترین پسران اتاق در سال 2005 و دو سال بعد برای فیلم تاکسی به سمت تاریکی برنده اسکار بهترین فیلم مستند بلند شد.

پرداختن به موضوع ایلان ماسک به نظر یک پیشرفت طبیعی از آن آثار قبلی است. گیبنی هرگز کسی نبوده که از بحث و جدل دوری کند، اما حتی قبل از اکران ماسک، فیلم خشم موضوع خود را برانگیخت و تهدید به دعوای افترا کرد. حتی (هنوز بی اساس) شایعاتی وجود داشت مبنی بر اینکه یونیورسال پیکچرز در مورد اکران تئاتری این فیلم در بازارهای بین المللی سردرگم شده است.

مطمئناً هیچ کمبودی برای گیبنی وجود ندارد و فیلم به شناخته شده‌ترین جنبه‌های زندگی ماسک می‌پردازد: تسلا و تلفات مرتبط با سیستم‌های کمک راننده آن، اسپیس‌ایکس، استارلینک، خرید توییتر او، تغییر هشدار در مورد خطرات هوش مصنوعی به پذیرش کامل آن با ترامپ، استفاده از مواد مخدر، آغوش او، استفاده از همه مواد مخدر، آغوش او از گروک 14 (احتمالاً بیشتر) کودک. کسانی که با آنها مصاحبه شده اند عبارتند از همسر سابق جاستین ماسک، کارا سویشر، مارتین ابرهارد، جفری هینتون، اینفلوئنسر سابق MAGA، اشلی سنت کلر (که از ماسک فرزندی به دنیا آورد)، کوری داکتروف، آدام بکر و سام هریس. دیوید برن یکی از آهنگ‌های اورجینال موسیقی متن «بگذار به تو یک رویا بفروشم» را نوشت و اجرا کرد که بیشتر از سخنان ماسک در آن گنجانده شده بود.

گیبنی فیلمساز با استعدادی است و ماسک فوق العاده خوب کار کرده است. اما این مستند در نهایت به احساسی شبیه به دو فیلم کاملا متفاوت تبدیل می شود. نیمه اول روی اوایل تمرکز داردسال‌های کارآفرینی، که به طرز ماهرانه‌ای تصاویر آرشیوی را با سر صحبت‌های معمولی ترکیب می‌کرد. این به ما یادآوری می‌کند که ماسک قبلاً چه کسی بوده است - صادقانه بگویم، من دلم برای نسخه عمومی ماسک تنگ شده است، حتی اگر به دقت پرورش داده شده باشد - و آنچه اطلاعات کمی در مورد پیشینه خانوادگی او وجود دارد باعث می‌شود کمی او را انسانی کند.

نیمه دوم روی ماسک پس از خرید توییتر و در آغوش گرفتن ترامپ تمرکز دارد. ماسک پوست نازک بدنام، گیبنی را به ساختن یک «قطعه موفق» متهم کرده است. اینطور نیست، اما لحن در نیمه دوم به طور قابل توجهی متفاوت است و مطمئناً خصمانه تر است، و تردیدی در مورد جایگاه گیبنی باقی نمی گذارد. (کارگردان منتقد سرسخت به اصطلاح روزنامه نگاری "نگاه از ناکجاآباد" است و مستندهای او معمولاً دیدگاه قوی دارند.)

در طی یک پرسش و پاسخ پس از نمایش فیلم، گیبنی فاش کرد که در واقع مستند را در سال 2024 به پایان رسانده است، اما HBO از او خواست تا در صورت تمایل به مستندسازی «چرخش پاشنه» ماسک ادامه دهد. یکی فرض می‌کند که او نیمه اول را در این فرآیند تکرار کرده است، اما شاید به همین دلیل است که ماسک احساس می‌کند دو فیلم مستند متفاوت با هم ترکیب شده‌اند. همچنین به این ترتیب بود که مستند به مدت زمان تقریباً چهار ساعت (با یک فاصله 10 دقیقه‌ای) رسید. گیبنی در طول پرسش و پاسخ به شوخی گفت که سوال واقعی باید این باشد که چگونه او خود را به تنها چهار ساعت محدود کرد در حالی که به راحتی می‌توان آن را به شش ساعت رساند؟ در این صورت شاید به عنوان یک مینی سریال مستند شش قسمتی بهتر عمل می کرد.

ماسک از مصاحبه برای فیلم خودداری کرد، بنابراین کارگردان یک نسخه هوش مصنوعی ساختماسک به طور کلمه به کلمه نقل قول های عمومی را به عنوان یک مصاحبه واقعی بیان می کند. من متوجه شدم که چرا گیبنی تصمیم به انجام این کار گرفت و از نظر مفهومی مناسب است: این آینده هوش مصنوعی است که ماسک و امثال او سخت برای ایجاد آن تلاش می کنند، لعنت بر افکار عمومی. پس مطمئن باشید، درمان آواتار هوش مصنوعی را به او بدهید. اما اعدام وجود ندارد. این چیزهای عجیب و غریب دره است. هوش مصنوعی ماسک در مقایسه با فیلم‌های آرشیوی مشک واقعی رنگ پریده است، که دقیقاً به دلیل واقعی بودن بسیار جالب‌تر است.

ماسک یک پرتره اغلب متقاعد کننده از یک مرد پیچیده است، اما این پرتره از برخی جهات حیاتی ناقص است. تصویر گیبنی به همان اندازه ضدقهرمان غم انگیز است که کلاهبردار یا یک مرد شعله ور – یک رویاپرداز ایده آلیست که در نهایت توسط ثروت و قدرت یا آنچه گیبنی «فساد نجیب» می نامد، فاسد شده است. نیمه اول مستند باعث شد عزاداری کنم که ماسک زمانی چه کسی بوده است، و به این فکر کنم که اگر در نقاط مهم صعود به اوج انتخاب های متفاوتی انجام می داد، چه نوع آدمی می شد. اما فیلم روشن نمی کند که چرا او در چنین مسیر تاریکی قرار گرفت.

آیا موافقت ماسک با مصاحبه کمکی می کرد؟ من چندان مطمئن نیستم. همانطور که فیلم مشخص می کند این مردی است که واقعاً قادر به تأمل در خود یا رویارویی با حقایق سخت نیست و امکانات لازم را دارد تا حباب خود را دست نخورده نگه دارد. با افزایش ثروت و نفوذ او، جدایی او از واقعیت نیز افزایش یافته است. به نوعی هنوز او را خوشحال نکرده است.

ماسک اکنون در تئاترهای منتخب نیویورک و لس آنجلس بازی می کند. به طور گسترده باز خواهد شددر سراسر ایالات متحده در 14 اکتبر 2026.

جنیفر یک نویسنده ارشد در Ars Technica است که تمرکز ویژه‌ای بر محل برخورد علم با فرهنگ دارد و همه چیز از فیزیک و موضوعات بین‌رشته‌ای مرتبط گرفته تا فیلم‌ها و سریال‌های تلویزیونی مورد علاقه‌اش را پوشش می‌دهد. جنیفر با همسرش، فیزیکدان شان ام. کارول، و دو گربه شان، آریل و کالیبان، در بالتیمور زندگی می کند.