دوچرخه‌سواری و حرکت کند چرخ‌ها در ناگویا؛ مشکلات اصلی همچنان پابرجاست
دوچرخه سواری ایران هر چند در بازی های آسیایی رو به جوانگرایی آروده بود اما مشکلات نبود اسپانسر، پیست استاندارد و لیگ های بی‌رمق همچنان این رشته را آزار می‌دهد.
به گزارش خبرنگار مهر، بیستمین دوره بازیهای آسیایی در ناگویای ژاپن برگزار شد و دوچرخه‌سواری ایران با دو ورزشکار آرش میرباقری و ماندانا دهقان در دو بخش استقامت جاده و پیست حضور یافت؛ کاروانی کوچک که به نسبت تیم ها و کاروان های پرتعداد سایر کشورها خود نشانه ای از محدودیت در این رشته بود. این کاروان کوچک در مجموع در پنج ماده مسابقات حاضر بود و با نتایج آبرومندانه اما بدون مدال به کار خود پایان داد.
نتایج رکابزنان ایران در بازیهای آسیایی به این ترتیب ثبت شد:
آرش میرباقری – تایم تریل انفرادی رتبه هشتم
آرش میرباقری – استقامت جاده رتبه نوزدهم
آرش میرباقری – اومنیوم بخش پیست- با ۵۶ امتیازجایگاه دوازدهم( این ماده یکی از مواد المپیکی بوده که شامل چهار ماده اسکرچ، تمپوریس، دور حذفی و دور امتیازی می باشد. ۱۴ ورزشکار در این ماده حضور داشتند که تنها ۱۲ نفر موفق به پایان مسابقه شدند)
ماندانا دهقان – تایم تریل انفرادی رتبه سیزدهم
ماندانا دهقان – استقامت جاده رتبه چهاردهم
میرباقری در بخش مردان، با ۱۹ سال سن جوان‌ترین رکابزن حاضر بود و در رده بزرگسالان با رکاب‌زنانی رقابت کرد که بسیاری از آن‌ها در تیم‌های حرفه‌ای اروپایی فعالیت می کنند. رتبه هشتم تایم‌تریل در این سطح، یک رکورد بسیار امیدوارکننده است و در حقیقت این بهترین نتیجه تیم دوچرخه سواری ایران در این بازیها محسوب می شود. رتبه هشتم میرباقری در تایم‌تریل، حداکثر توان ممکن با حداقل امکانات موجود بود. او با سابقه ۵ مدال قهرمانی آسیا شامل طلای تایم‌تریل جوانان ۲۰۲۵ نشان داده که پتانسیل ایستادن روی سکوهای آسیا را دارد.
حتی حضور وی در مسابقه سخت استقامت جاده و کسب رتبه نوزدهم هم نشان می دهد رکابزن ایران در اولین تجربه حضورش در رده بزرگسالان آسیا و آن هم در سطح بازیهای آسیایی در جایگاه میانه و در جمع رتبه های بالای قاره جا دارد.
در بخش جاده، ماندانا دهقان که لژیونر ایران در آسیای شرقی محسوب می شود، دو رتبه سیزدهم و چهاردهمی را کسب کرد؛ اما ثبت زمان و رکورد این ورزشکار نشان می دهد، دوچرخه سواری زنان ایران فاصله معناداری با غول های قاره همچون ژاپن، چین، هنگ کنگ و قزاقستان دارد.
بزرگ‌ترین مانع فنی دوچرخه‌سواری ایران در بخش پیست، نبود پیست چوبی استاندارد و مورد تأیید UCI است. در حالی که رقبای ژاپنی و چینی در مدرن‌ترین پیست‌های سرپوشیده چوبی تمرین می‌کنند، رکابزن ایران در پیست‌های سیمانی روباز تمرین کرده و در روز مسابقه با شرایط واقعی پیست مدرن مواجه می‌شود که این خود یک عقب‌ماندگی فنی محسوب می‌شود. این فاصله مستقیماً بر عملکرد میرباقری در اومنیوم اثر گذاشته و مانع نمایش پتانسیل واقعی او شده است.
دوچرخه‌سواری یک ورزش تجهیزات محور و یکی از رشته‌های پرخرج محسوب می‌شود؛ اما رکابزنان ایرانی در ناگویا بدون حامی مالی و اسپانسر به میدان رفتند، این نبود پشتوانه مالی، مستقیما بر کیفیت تجهیزات، تدارکات و حضور در مسابقات تدارکاتی اثر می‌گذارد.
لیگ های دوچرخه‌سواری ایران چند سالی است کم‌رونق و نیمه‌جان است، نبود رقابت پویا و سطح بالا در داخل کشور، عدم حمایت حامیان مالی و باشگاه ها، مانع رشد فنی رکابزنان شده و آن‌ها را برای رویارویی با سطح آسیا نا آماده می‌کند. این شرایط باعث کاهش انگیزه در بین رکابزنان و انزوای فنی این رشته در سطح بین‌المللی شده است، وقتی ورزشکاری بدون حمایت، بدون رقابت داخلی و بدون زیرساخت تمرین می‌کند طبیعی است که ذهن‌آماده و انگیزه کمرنگ شود.
دوچرخه‌سواری مدرن جنگ آیرودینامیک است. دوچرخه‌های پیست و تایم‌تریل، لباس‌ها و کلاه‌های آیرودینامیک رقبا، کیلومترها با تجهیزات موجود برای ورزشکاران ایرانی فاصله دارد. این شکاف تکنولوژیک در نتایج ماده تایم‌تریل و پیست تأثیرمستقیم داشته است.
برخلاف رقبای آسیایی که در تورهای جهانی و کمپ‌های تمرینی اروپایی حاضرند، ورزشکاران ایران با کمترین تجربه بین‌المللی در سطح بالا به میدان رفتند. نبود مسابقات تدارکاتی بین المللی باعث می‌شود ورزشکار در لحظات حساس و استراتژیک مسابقه مانند فرارهای استقامت جاده نتواند واکنش لازم را نشان دهد. در داخل کشور، رکابزنان در انزوای فنی تمرین می‌کنند، نبود رقیب تمرینی در سطح آسیا، سرعت پیشرفت را کاهش داده و ورزشکار ایرانی پیش از مواجهه با رقبای بزرگ، با محدودیت‌های تمرینی داخلی مواجه می شود.
دوچرخه‌سواری ایران دوران گذار سختی را سپری می‌کند، از دست دادن نسل طلایی گذشته، خلأ ستاره‌های بین‌المللی و دوره‌های تعلیق و بی پولی، از دست ساختمان فدراسیون، پرونده های دوپینگ و جرایم بین المللی، مشکلات انتخابات فدراسیون و .. باعث شد تا فدراسیون از هدف و تمرکز اصلی خود دور شود؛ و در نهایت این آسیب باعث شد تا سهم ایران در سکوهای آسیایی به ویژه در بخش پیست رو به کمرنگی برود.
روند افت دوچرخه سواری از بازیهای آسیایی ۲۰۱۸ جاکارتا و بدون مدال آغاز شد. میرباقری در ۱۹ سالگی به عنوان جوان‌ترین ورزشکار بخش مردان در سال ۲۰۲۶ به میدان رفت. این جوانگرایی، به خودی خود یک مزیت برای آینده است، اما در کوتاه‌مدت، شکاف تجربه را در مقابل رقبای باتجربه نمایان می‌کند. توجه متمرکز بر چند ورزشکار معدود و بذل توجه تنها به چند چهره محدود موجب شده است تا نسل‌های تازه کمتر دیده شوند و فرصت رشد پیدا نکنند، این روند، پتانسیل‌های جوان و مستعد را در بستر بی‌توجهی رها می‌کند.
دوچرخه‌سواری ایران در بازیهای آسیایی سابقه‌ای طولانی دارد کسب مدال در ادوار مختلف نشان می‌دهد پتانسیل این رشته در ایران وجود دارد. اما در برخی دوره‌ها این پتانسیل به سکو نرسیده است . مشکلات ساختاری و تجهیزاتی باعث شده تا ایران از یک کشور همیشه مدال‌آور و از سکوها فاصله بگیرد.
نگاهی به نتایج دوچرخه سواری ایران در ادوار گذشته:
توکیو ژاپن ۱۹۵۸ – دو نقره جعفر گل طلب
بانکوک تایلند ۱۹۶۶ – دو برنز در ۴ هزار متر تعقیبی و تایم تریل
بانکوک تایلند ۱۹۷۰- یک نقره و یک برنز در تایم تریل و تعقیبی تیمی
تهران ایران ۱۹۷۴ - ۲طلا و یک نقره و یک برنز در تایم تریل و استقامت جاده، مختلط تیمی ، ۴ هزار متر و تعقیبی تیمی
دهلی نو هند ۱۹۷۴ – دو نشان برنز
سئول کره جنوبی ۱۹۸۲ – یک طلا و یک نقره در تعقیبی انفرادی و ۴ کیلومتر پیست
بانکوک تایلند ۱۹۹۸ – یک طلا و یک برنز در تایم تریل انفرادی و پیست
بوسان کره جنوبی ۲۰۰۲ – یک نقره تعقیبی تیمی
دوحه قطر ۲۰۰۶ – سه نقره و یک برنز در تایم تریل انفرادی و تیمی و استقامت جاده – کایرین و مدیسن پیست
گوانگژو چین ۲۰۱۰ – سه برنز در تایم تریل و استقامت جاده و دور امتیازی و سرعت مردان
اینچئون کره جنوبی ۲۰۱۴ – یک طلا، یک نقره و یک برنز در تایم تریل و استقامت جاده و کایرین پیست
جاکارتا اندونزی ۲۰۱۸ – بدون مدال
هانگژو چین – ۲۰۲۲ – اولین مدال زنان فرانک پرتوآذر و کسب نشان برنز
میرباقری و دهقان نشان دادند که غیرت فردی در دوچرخه‌سواری ایران هنوز زنده است اما برای بازگشت به سکوها، فراتر از توان ورزشکار، نیازمند یک انقلاب زیرساختی هستیم.
این نتایج فارغ از رنگ مدال چند پیام داشت اینکه استعدادهای نسل جدید به ویژه میرباقری ۱۹ ساله با حداقل امکانات، در سطح آسیا می درخشند و آینده روشنی را نوید می دهند. اما پیام هشداری هم دارند؛ اینکه بدون حل مشکلات زیرساختی، نبود پیست چوبی، تجهیزات به روز، مسابقات سطح بالا، رقابت های بین المللی و تجربه، تغییر ساختار مدیریتی و ارتقاء سطح مربیان و .. این استعدادها در سد محکمی به نام کمبود امکانات متوقف خواهند شد.
آینده دوچرخه سواری چه خواهد شد؟
اگر این روند بی پشتوانه و بی توجهی ادامه یابد آینده دوچرخه سواری ایران چه خواهد شد؟
استعدادهایی چون آرش میرباقری که با حداقل امکانات در رده جوانان در سطح آسیا مدال آوری می کنند و به مصاف غول های آسیا می روند گنجینه ارزشمندی برای آینده این رشته هستند. اما اگر این استعدادها با تغییر زیرساخت ها و حمایت مالی و رقابت داخلی و خارجی همراه نشوند به تدریج خاموش خواهند شد. حضور دو نفره کاروان ایران در ناگویا هم هشداری جدی است، نشانه ای از اینکه ظرفیت های ورزشی دوچرخه سواری ایران به درستی کشف و پرورش نمی یابند و به دلیل فاصله تجهیزاتی و رقابتی از آسیا عقب افتاده اند.
این نتایج هشتمی تا نوزدهمی دو ورزشکار ایران در ناگویا، فریاد زخم دوچرخه سواری ایران و آینه تمام نمای وضعیت این رشته در حال حاضر است. مشکلاتی که طی سال‌ها انباشته شده و یک‌شبه حل نمی‌شوند و فدراسیون به‌تنهایی از پس حل آن‌ها برنمی‌آید. برای عبور از این گذرگاه، چند اولویت آغاز مذاکره‌ی جدی برای ساخت پیست چوبی استاندارد، تدوین برنامه مالی و حمایتی برای باشگاه‌داری و تجهیزات و سرمایه‌گذاری بر نسل جوان و استعدادیابی باید در راس امور قرار گیرد. در عین حال، فدراسیون می‌تواند با تمرکز بر پرورش رکابزنان جوان، چراغ امید را در این رشته روشن نگه دارد و با همدلی مسئولان، از این مرحله حساس عبور کند.