پایش‌های محیط زیستی صنایع فارس آغاز شد
پایش‌های محیط زیستی صنایع فارس در حالی با بازدیدهای سرزده و بررسی عملکرد واحدهای تولیدی دنبال می‌شود که کنترل منابع آلاینده، رعایت الزامات قانونی و کاهش پیامدهای فعالیت صنایع بر سلامت شهروندان همچنان از مهم‌ترین دغدغه‌های حوزه محیط زیست به شمار می‌رود؛ موضوعی که در تازه‌ترین اقدامات نظارتی، کارخانه سیمان فارس و کارخانه قند مرودشت را در کانون بررسی کارشناسان قرار داده است.
به گزارش سفیر ارجان، فعالیت صنایع و کارخانه‌ها اگرچه بخش مهمی از چرخه تولید و اشتغال را تشکیل می‌دهد اما پیامدهای محیط زیستی ناشی از فعالیت برخی واحدهای صنعتی همواره یکی از چالش‌های جدی در مدیریت منابع طبیعی و حفظ سلامت عمومی بوده است. انتشار آلاینده‌های صنعتی در هوا، احتمال آلودگی منابع آب و خاک و استقرار برخی کارخانه‌ها در مجاورت محدوده‌های جمعیتی ضرورت نظارت دقیق و مستمر بر عملکرد این واحدها را بیش از گذشته آشکار کرده است.
استان فارس نیز به واسطه برخورداری از صنایع مختلف تولیدی از این چالش مستثنا نیست؛ به‌ویژه آنکه فعالیت کارخانه‌های بزرگ صنعتی در نزدیکی مناطق مسکونی، حساسیت نظارت بر میزان آلایندگی و اجرای تعهدات محیط زیستی را افزایش می‌دهد. در چنین شرایطی، پایش‌های دوره‌ای و سرزده زمانی می‌توانند به نتایج ملموس منجر شوند که افزون بر شناسایی منابع آلاینده، زمینه اصلاح فرایندهای تولید، استفاده از فناوری‌های کاهش آلودگی و اجرای مؤثر قوانین را نیز فراهم کنند.
تازه‌ترین اقدامات اداره‌کل حفاظت محیط زیست فارس در دو واحد صنعتی، یعنی کارخانه سیمان فارس و کارخانه قند مرودشت از استمرار این نظارت‌ها حکایت دارد؛ بازدیدهایی که در آن‌ها افزون بر بررسی شاخص‌های آلایندگی و فرایندهای تولید، موضوعاتی همچون خوداظهاری محیط زیستی، پرداخت عوارض آلایندگی و روند انتقال یکی از واحدهای صنعتی به خارج از محدوده کنونی فعالیت آن مورد توجه قرار گرفته است.
کارخانه سیمان فارس در کانون پایش‌های سرزده
یکی از محورهای مهم نظارت‌های اخیر، بررسی وضعیت محیط زیستی کارخانه سیمان فارس بوده است؛ واحدی صنعتی که افزون بر کنترل آلایندگی ناشی از فعالیت آن، موضوع انتقالش به شهرستان خرامه نیز در دستور کار پیگیری مسئولان قرار دارد.
بر همین اساس طی هفته گذشته دو نوبت بازدید سرزده از کارخانه سیمان فارس با حضور قاسم نهاوندی معاون محیط زیست انسانی اداره‌کل حفاظت محیط زیست فارس و کارشناسان پایش انجام شد.
در جریان این بازدیدها وضعیت خروجی دودکش کارخانه از طریق نمونه‌برداری مورد بررسی قرار گرفت و کارشناسان علاوه بر ارزیابی اتاق کنترل و داده‌های ثبت‌شده در سامانه پایش آنلاین، بخش‌های مختلف فرایند تولید را نیز از نظر رعایت ضوابط و الزامات محیط زیستی بررسی کردند.
اهمیت این بررسی‌ها از آن جهت است که کنترل آلایندگی صنایع تنها به مشاهده ظاهری وضعیت کارخانه محدود نمی‌شود و ارزیابی داده‌های فنی، نمونه‌برداری از منابع انتشار و بررسی عملکرد تجهیزات کنترلی، نقش تعیین‌کننده‌ای در شناسایی وضعیت واقعی آلایندگی دارد.
قاسم نهاوندی معاون محیط زیست انسانی اداره‌کل حفاظت محیط زیست فارس، در این بازدیدها با تأکید بر ضرورت استمرار نظارت بر عملکرد واحدهای صنعتی گفت: تمامی واحدهای صنعتی، تولیدی و خدماتی در ساعات مختلف شبانه‌روز تحت رصد و پایش محیط زیست قرار دارند و در صورت رعایت نکردن ضوابط و ملاحظات محیط زیستی، با متخلفان مطابق مقررات برخورد قانونی خواهد شد.
او با اشاره به اولویت‌بندی صنایع در برنامه‌های نظارتی افزود: صنایع بالقوه آلاینده و واحدهایی که در مراکز جمعیتی مستقر هستند، به دلیل حساسیت‌های محیط زیستی، در اولویت پایش‌های مستمر قرار دارند.
معاون محیط زیست انسانی اداره‌کل حفاظت محیط زیست فارس همچنین تأکید کرد که رویکرد این مجموعه صرفاً برخورد با واحدهای متخلف نیست، بلکه صنایعی که ضوابط و الزامات محیط زیستی را رعایت می‌کنند، از تشویق و حمایت نیز برخوردار خواهند شد.
بدون شک نظارت محیط زیستی در کنار برخورد قانونی با تخلفات می‌تواند ابزاری برای هدایت صنایع به سمت اصلاح عملکرد و کاهش آثار آلایندگی باشد؛ هرچند تحقق این هدف به استمرار بازرسی‌ها، پیگیری نتایج پایش و اجرای اقدامات اصلاحی وابسته است.
انتقال کارخانه سیمان فارس به خرامه در مسیر بررسی
موضوع دیگری که در جریان نظارت‌های اخیر بر کارخانه سیمان فارس مورد توجه قرار گرفت روند انتقال این واحد صنعتی به شهرستان خرامه بود؛ موضوعی که با توجه به ضرورت کاهش آثار فعالیت صنایع بر محیط پیرامون و مناطق جمعیتی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
در ادامه اقدامات نظارتی، کامران اسلاملو رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان شیراز به همراه کارشناس پایش، بازدید سرزده دیگری از کارخانه سیمان فارس انجام داد.
در این بازدید، فرآیند تولید و نحوه عملکرد بخش‌های مختلف کارخانه مورد بررسی قرار گرفت و تذکرات لازم درباره رعایت ملاحظات محیط زیستی به مسئولان مربوطه ارائه شد.
همچنین روند پیشرفت انتقال کارخانه سیمان فارس به شهرستان خرامه ارزیابی شد؛ موضوعی که پیگیری آن در کنار کنترل آلایندگی فعلی کارخانه، یکی از محورهای نظارت بر این واحد صنعتی به شمار می‌رود.
اسلاملو در این بازدید با تأکید بر ضرورت کاهش آلایندگی ناشی از فعالیت‌های صنعتی، استفاده از فناوری‌های نوین و بهره‌گیری از راهکارهای مؤثر برای کنترل آلودگی را ضروری دانست.
او همچنین همکاری صنایع با دستگاه‌های مسئول را از عوامل مهم در بهبود وضعیت محیط زیست عنوان کرد و بر لزوم توجه واحدهای تولیدی به الزامات قانونی و راهکارهای کاهش آثار آلایندگی تأکید داشت.
با این حال، بررسی روند انتقال کارخانه سیمان فارس به خرامه به‌تنهایی به معنای مشخص شدن زمان اجرای کامل این جابه‌جایی نیست و در اطلاعات ارائه‌شده از این بازدیدها، جزئیاتی درباره میزان پیشرفت انتقال یا زمان نهایی بهره‌برداری در محل جدید اعلام نشده است.
از این منظر، شفاف‌سازی درباره مراحل اجرایی انتقال، زمان‌بندی تحقق آن و استمرار کنترل آلایندگی تا زمان جابه‌جایی، از موضوعاتی است که می‌تواند در ارزیابی نتایج اقدامات نظارتی اهمیت داشته باشد.
کارخانه قند مرودشت زیر نگاه کارشناسان محیط زیست
در بخش دیگری از نظارت‌های محیط زیستی بر صنایع فارس، کارخانه قند مرودشت نیز با هدف بررسی میزان رعایت ضوابط قانونی و کنترل منابع آلاینده مورد پایش کارشناسان حفاظت محیط زیست قرار گرفت.
این بازدید در چارچوب برنامه بررسی وضعیت محیط زیستی واحدهای صنعتی، تولیدی و خدماتی شهرستان مرودشت انجام شد و طی آن شاخص‌های مرتبط با رعایت موازین و الزامات محیط زیستی در کارخانه قند مورد ارزیابی قرار گرفت.
مجتبی شکرانه سرپرست اداره حفاظت محیط زیست شهرستان مرودشت با اعلام این خبر گفت: در جریان بازدید کارشناسان از کارخانه قند مرودشت، شاخص‌های مرتبط با رعایت ضوابط و الزامات محیط زیستی این واحد صنعتی بررسی شد.
او با تأکید بر اینکه استمرار فعالیت‌های تولیدی باید هم‌زمان با رعایت ملاحظات محیط زیستی باشد، افزود: پایش مستمر صنایع با هدف پیشگیری و کاهش آلودگی آب، خاک و هوا انجام می‌شود و تمامی واحدهای صنعتی موظف‌اند ضمن رعایت ضوابط قانونی، خوداظهاری دوره‌ای محیط زیستی را مطابق مقررات اجرا کنند.
سرپرست اداره حفاظت محیط زیست شهرستان مرودشت با اشاره به شیوه انجام نظارت‌ها توضیح داد: بازدیدهای محیط زیستی بر اساس برنامه‌های پایش انجام می‌شود و در برخی موارد نیز کارشناسان به‌صورت سرزده از واحدهای صنعتی بازدید می‌کنند.
شکرانه همچنین به مسئولیت قانونی صنایع آلاینده مستقر در محدوده یا حریم شهرها اشاره کرد و گفت: واحدهای صنعتی مشمول قانون مالیات بر ارزش افزوده موظف‌اند عوارض آلایندگی خود را مطابق مقررات قانونی پرداخت کنند.
او تأکید کرد: حفاظت محیط زیست با بهره‌گیری از ظرفیت‌های قانونی و نظارتی، کنترل منابع آلاینده و کاهش آثار ناشی از فعالیت آن‌ها بر سلامت شهروندان و محیط پیرامون را پیگیری می‌کند.
طرح موضوع خوداظهاری دوره‌ای و پرداخت عوارض آلایندگی در جریان این بازدید، حامی از آن است که مسئولیت محیط زیستی صنایع صرفاً به رعایت استانداردهای فنی در زمان بازرسی محدود نمی‌شود بلکه واحدهای تولیدی باید در چارچوب تکالیف قانونی، نسبت به ثبت و ارائه اطلاعات محیط زیستی و انجام تعهدات مالی مرتبط با آلایندگی نیز پاسخگو باشند.
البته در گزارش از پایش کارخانه قند مرودشت، جزئیاتی درباره نتایج اندازه‌گیری آلاینده‌ها، وجود یا نبود تخلف و اقدامات اصلاحی احتمالی اعلام نشده است؛ موضوعی که انتشار اطلاعات تکمیلی درباره آن می‌تواند تصویر روشن‌تری از وضعیت محیط زیستی این واحد صنعتی ارائه دهد.
بازدیدهای اخیر از کارخانه سیمان فارس و کارخانه قند مرودشت، دو بخش از یک مسئله مشترک را برجسته می‌کند؛ ضرورت ایجاد تعادل میان استمرار فعالیت‌های اقتصادی و تولیدی با حفاظت از محیط زیست و سلامت شهروندان؛ از یک سو، صنایع برای حفظ تولید و اشتغال به فعالیت مستمر نیاز دارند و از سوی دیگر، رعایت استانداردهای محیط زیستی و جلوگیری از انتشار آلاینده‌ها، مسئولیتی قانونی و اجتماعی است که نمی‌توان آن را به حاشیه راند.
در این میان، نمونه‌برداری از خروجی دودکش‌ها، بررسی سامانه‌های پایش آنلاین، کنترل فرایندهای تولید، اجرای خوداظهاری دوره‌ای و پیگیری عوارض آلایندگی، هر یک بخشی از ابزارهای نظارتی دستگاه‌های مسئول محسوب می‌شوند؛ ابزارهایی که اثربخشی آن‌ها به چگونگی پیگیری نتایج و الزام واحدهای متخلف به اصلاح عملکرد وابسته است.
همچنین بررسی انتقال کارخانه سیمان فارس به خرامه نشان می‌دهد که در برخی موارد، مدیریت پیامدهای محیط زیستی صنایع می‌تواند فراتر از کنترل تجهیزات آلاینده، به موضوع جانمایی و استقرار واحدهای صنعتی نیز گره بخورد.
با وجود این، آنچه می‌تواند اعتماد عمومی به فرایند نظارت را تقویت کند صرفاً اعلام انجام بازدیدهای دوره‌ای و سرزده نیست بلکه اطلاع‌رسانی شفاف درباره نتایج پایش‌ها، میزان انطباق عملکرد صنایع با استانداردهای قانونی، تخلفات احتمالی و سرانجام اقدامات اصلاحی نیز اهمیت دارد.
در نهایت، استمرار نظارت بر صنایع فارس زمانی می‌تواند به کاهش محسوس آلایندگی و حفاظت مؤثرتر از سلامت مردم منجر شود که نتایج بررسی‌های کارشناسی به تصمیم‌های اجرایی مشخص تبدیل شود و واحدهای صنعتی نیز رعایت الزامات محیط زیستی را نه یک تکلیف مقطعی در زمان بازرسی بلکه بخشی جدایی‌ناپذیر از فرآیند تولید خود بدانند.