باغ نگارستان و یادآوری قتل قائم مقام فراهانی؛ تئاتر چراغ و آینه است!
اردشیر صالح‌پور کارگردان نمایش «قائم مقام فراهانی» معتقد است انتخاب فضایی غیر از سالن حرفه‌ای تئاتر باعث می‌شود که کارگردان از فضای محدود سالن فاصله بگیرد و تجربه تازه‌ای را رقم بزند.
اردشیر صالح‌پور کارگردان نمایش «قائم مقام فراهانی» معتقد است انتخاب فضایی غیر از سالن حرفه‌ای تئاتر باعث می‌شود که کارگردان از فضای محدود سالن فاصله بگیرد و تجربه تازه‌ای را رقم بزند.
اردشیر صالح‌پور کارگردان نمایش «قائم مقام فراهانی» که این شب‌ها در باغ نگارستان روی صحنه است، در گفتگو با خبرنگار مهر درباره رویکرد خود در اجرای این نمایش و انتخاب فضای باغ نگارستان برای روایت زندگی این شخصیت تاریخی گفت: تئاتر محیطی و مکان‌محور همواره برای من جذابیت ویژه‌ای داشته است؛ چراکه در این شیوه، کارگردان از فضای محدود قاب صحنه و چهار دیواری سالن فاصله می‌گیرد و به دنبال تجربه‌های تازه و ارتباطی متفاوت با مخاطب در فضایی غیرسالن است.
وی افزود: حضورهای مکرر در باغ‌موزه تاریخی نگارستان تهران، همواره مرا با یاد و خاطره دانشمند عرصه سیاست و ادب، میرزا ابوالقاسم قائم‌مقام فراهانی و ماجرای کشته‌شدن مظلومانه او در همین مکان روبه‌رو می‌کرد. این فضا و تاریخ نهفته در آن، ذهن مرا درگیر کرده بود و احساس می‌کردم این دیوارها، بناها، درختان و فضای باغ هرکدام می‌توانند راوی بخشی از یک روایت تاریخی باشند.
صالح‌پور با اشاره به روند شکل‌گیری نمایشنامه «قائم مقام فراهانی» اظهار کرد: این دغدغه‌های پنهان به مرور زمان و با مطالعه نامه‌ها، منشآت و اشعار قائم‌مقام، در ذهن و اندیشه‌ام شکل گرفت و سرانجام به نگارش نمایشنامه‌ای با همین مضمون انجامید. پس از آن نیز با تلاش فراوان، واژگان به صحنه نمایش راه پیدا کردند تا بخشی از این روایت تاریخی در محل وقوع حادثه پیش روی مخاطبان قرار گیرد.
این کارگردان تئاتر با بیان اینکه هنر نمایش همواره با بازآفرینی زندگی انسان‌ها پیوند دارد، عنوان کرد: تئاتر را چراغ و آینه دانسته‌اند؛ چراغی که روشنایی می‌بخشد و آینه‌ای که تصویری از زندگی و تجربه انسانی را پیش روی ما قرار می‌دهد. هر زمان که روی صحنه تئاتر قدم می‌گذاریم، در حقیقت برای معرفی و نمایش زندگی انسانی دیگر تلاش می‌کنیم و وظیفه تئاتر، خلق، بازآفرینی و روایت دوباره زندگی است.
وی ادامه داد: هنر و ادبیات می‌توانند مانعی در برابر فراموشی باشند و از خاموش شدن روایت‌های مهم تاریخی جلوگیری کنند. نمایش «قائم مقام فراهانی» نیز تلاشی برای بازخوانی زندگی مردی است که در تاریخ ایران، ترکیبی ارزشمند از ذوق، دانش و سیاست را نمایندگی می‌کند.
صالح‌پور درباره شخصیت قائم‌مقام فراهانی نیز بیان کرد: میرزا ابوالقاسم قائم‌مقام فراهانی ۱۹۱ سال پیش در همین باغ نگارستان به شهادت رسید؛ شخصیتی که در یکی از دشوارترین دوره‌های تاریخی ایران، با دانش، دلبستگی به سرزمین و نگاه اصلاح‌گرانه خود، جایگاهی ماندگار پیدا کرد.
وی با اشاره به سرنوشت تلخ این شخصیت تاریخی در پایان یادآور شد: دریغ که قائم‌مقام نیز مانند بسیاری از بزرگان تاریخ، قربانی سنت نخبه‌کشی شد و شبانه، بی‌غسل و کفن، پیکر او را به آرامگاه شاه‌عبدالعظیم حسنی در شهر ری بردند و به خاک سپردند. قائم‌مقام چراغی بود که در شب زمانه خود باخت، اما شعله جان و پرتو قلمش هرگز خاموش نشد و نام او به عنوان نمادی از فضل، بزرگی و اندیشه در تاریخ ایران باقی ماند.
نمایش «قائم مقام فراهانی» از ۱۰ مهر در باغ نگارستان تهران روی صحنه رفته است.
ایرج راد، کاظم هژیرآزاد، اصغر همت، آتش تقی‌پور، ابوالفضل همراه، امیر مولوی، محمدرضا خسرویان، الهام رضایی، ابوالفضل عشرب، رحمان محمدی، مرتضی دلداده، محمد حاج‌محمدی، رشید نقی‌پور، پوریا فرجی، محمد علیجانی، سیاوش صالح‌پور، صادق کاظمی و علیرضا قلی‌زاده گروه بازیگران این نمایش را تشکیل می‌دهند.