عبور محموله‌های نفتی ایران از محاصره آمریکا؛ روایت رویترز از صادرات پنهانی سوخت | مقصد محموله‌های نفت ایران کجاست؟
با وجود تشدید فشارهای دریایی آمریکا علیه صادرات نفت ایران، گزارش جدید سفیر ارجان نشان می‌دهد که برخی محموله‌های فرآورده‌های نفتی ایران همچنان توانسته‌اند از محدودیت‌های اعمال‌شده عبور کنند.
به گزارش سفیر ارجان ، بر اساس این گزارش، دست‌کم ۹ نفتکش حامل گاز مایع و سوخت هواپیما از ماه ژوئیه تاکنون موفق به انتقال محموله‌های ایرانی شده‌اند؛ موضوعی که از ادامه فعالیت بخشی از شبکه صادرات انرژی ایران، باوجود محدودیت‌های گسترده، حکایت دارد.
رویترز در گزارشی به نقل از چهار منبع آگاه در حوزه امنیت دریایی و با استناد به داده‌های ردیابی کشتی‌ها نوشته است که ایران در هفته‌های اخیر، برخی محموله‌های خود را در میان عملیات انتقال نفت و فرآورده‌های نفتی سایر تولیدکنندگان منطقه خلیج فارس جابه‌جا کرده است. این تحرکات در نزدیکی سواحل عمان و در شرایطی انجام شده که آمریکا تلاش کرده است مسیرهای صادراتی ایران را محدود کند.
پوتین می‌فروشد، ترامپ مجوز می‌دهد؛ ایران چه چیزی از دست می‌دهد؟
چرخش نفتی چین | چین خرید نفت ایران را نصف کرد | عراق و قطر جای ایران را گرفتند
اگر صادرات نفت به سطح پیش از جنگ رسیده؛ چرا قیمت نفت بالاست؟ | هزینه جنگ روی هر بشکه نفت
راه‌های جایگزین تجارت ایران | آیا ایران می‌تواند محاصره دریایی را دور بزند؟
بر اساس بررسی یک مؤسسه، دست‌کم هشت نفتکش حامل گاز مایع ایران از اواسط ژوئیه از دریای عمان خارج شده‌اند. حجم محموله‌های این کشتی‌ها در مجموع حدود ۴.۱ میلیون بشکه برآورد شده است. همچنین تصاویر ماهواره‌ای و داده‌های مؤسسه اطلاعات دریایی سای‌مکس نشان می‌دهد یک نفتکش حامل سوخت هواپیمای ایران در ماه سپتامبر به میانمار رسیده است.
مقصد محموله‌ها؛ از مالزی تا بازار چین
بخش قابل‌توجهی از محموله‌های گاز مایع ایران پس از عبور از محدوده محاصره، به آب‌های مالزی منتقل شده‌اند. به نوشته رویترز، احتمال می‌رود این محموله‌ها از طریق عملیات انتقال کشتی‌به‌کشتی به نفتکش‌های دیگر منتقل شوند و در ادامه به مقصد چین حرکت کنند.
انتقال کشتی‌به‌کشتی یکی از روش‌هایی است که در تجارت دریایی برای جابه‌جایی محموله‌ها میان شناورها به کار می‌رود. چنین عملیاتی می‌تواند شناسایی مبدأ واقعی محموله‌ها را برای ناظران دشوارتر کند؛ بااین‌حال، صرف مشاهده این جابه‌جایی‌ها به‌تنهایی برای اثبات دور زدن غیرقانونی محدودیت‌ها کافی نیست و جزئیات هر عملیات باید جداگانه بررسی شود.
ادعای آمریکا: محاصره همچنان برقرار است
در سوی مقابل، فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، تأکید کرده است که محاصره دریایی ایران همچنان ادامه دارد. بر اساس اعلام این نهاد، نیروهای آمریکایی طی سه ماه گذشته چهار کشتی تجاری را از کار انداخته و ۱۳۵ کشتی دیگر را مجبور به بازگشت کرده‌اند.
بااین‌حال، یک مقام نظامی آمریکایی به رویترز گفته است که عبور برخی کشتی‌ها لزوماً به معنای نقض محاصره یا دور زدن آن نیست؛ زیرا شماری از شناورها پس از بررسی مدارک یا به دلایل بشردوستانه اجازه عبور دریافت می‌کنند. این توضیح نشان می‌دهد که ارزیابی میزان موفقیت محاصره، علاوه بر ردیابی کشتی‌ها، به نوع محموله‌ها و شرایط مجاز عبور نیز بستگی دارد.
درحالی‌که گزارش رویترز از ادامه محدود صادرات برخی فرآورده‌های نفتی حکایت دارد، وضعیت صادرات نفت خام ایران متفاوت توصیف شده است. طبق داده‌های مؤسسه کپلر، صادرات نفت خام ایران در ماه سپتامبر به صفر رسیده؛ رقمی که از زمان آغاز ردیابی این مؤسسه در سال ۲۰۱۳ سابقه نداشته است.
توربیورن سولتوت، تحلیلگر ارشد خاورمیانه در مؤسسه وریسک میپل‌کرافت، نیز به رویترز گفته است که تشدید فشارهای اقتصادی ممکن است ایران را به پذیرش ریسک بیشتری برای صادرات فرآورده‌های نفتی سوق دهد. به گفته او، سوخت هواپیما می‌تواند یکی از گزینه‌های صادراتی باشد؛ زیرا زمین‌گیر شدن شمار بیشتری از هواپیماهای ایرانی در پی تحریم‌ها، احتمال افزایش مازاد این فرآورده در پالایشگاه‌های کشور را بالا برده است.
در مجموع، گزارش رویترز تصویری دوگانه از وضعیت صادرات انرژی ایران ارائه می‌دهد: از یک سو، محدودیت‌های آمریکا ظاهراً فشار شدیدی بر صادرات نفت خام وارد کرده و از سوی دیگر، برخی فرآورده‌های نفتی همچنان از مسیرهای دریایی به بازارهای خارجی می‌رسند. بااین‌حال، شواهد منتشرشده هنوز از بازگشت صادرات نفت خام ایران به سطح پیش از محاصره حکایت نمی‌کند.