«صادرات دانش‌بنیان» پیشران تراز تجاری و قدرت نرم ایران
رئیس سازمان توسعه همکاری‌های علمی و فناورانه بین‌المللی در نشست تخصصی صادرات محصولات و خدمات دانش‌بنیان، ضمن تأکید بر نقش حیاتی این حوزه در سنجش پیشرفت اقتصادی کشور، آن را ابزاری برای تثبیت قدرت نرم ایران در عرصه بین‌الملل دانست. به گزارش ای سی تی نیوز،حسین روزبه در این نشست که به مناسبت روز ملی […] نوشته «صادرات دانش‌بنیان» پیشران تراز تجاری و قدرت نرم ایران اولین بار در آی سی تی نیوز | مرجع اخبا
رئیس سازمان توسعه همکاری‌های علمی و فناورانه بین‌المللی در نشست تخصصی صادرات محصولات و خدمات دانش‌بنیان، ضمن تأکید بر نقش حیاتی این حوزه در سنجش پیشرفت اقتصادی کشور، آن را ابزاری برای تثبیت قدرت نرم ایران در عرصه بین‌الملل دانست.
به گزارش ای سی تی نیوز،حسین روزبه در این نشست که به مناسبت روز ملی صادرات برگزار شد، توسعه صادرات دانش‌بنیان را یکی از شاخص‌های اصلی پیشرفت و توانمندی اقتصادی کشور عنوان کرد و افزود: صادرات و تعاملات بین‌المللی، کلیدی‌ترین مولفه‌های رشد و توسعه‌یافتگی در دنیای امروز هستند.
بهره‌گیری از زیرساخت‌های غنی برای جهش صادراتی
روزبه با اشاره به ظرفیت‌های اکوسیستم دانش‌بنیان گفت: حوزه دانش‌بنیان جمهوری اسلامی ایران به دلیل برخورداری از زیرساخت‌های غنی و نیروی انسانی متخصص، از مزیت‌های رقابتی بالایی برخوردار است. شرکت‌های دانش‌بنیان ما به پشتوانه قیمت تمام‌شده رقابتی و کیفیت بالای محصولات، ظرفیت آن را دارند که با ورود به سبد صادراتی کشور، تراز تجاری ایران را به‌ویژه در تعامل با کشورهای همسایه و بازارهای جهانی به‌طور معناداری بهبود بخشند.
تثبیت بازارهای فعلی؛ گام نخست سازمان
رئیس سازمان توسعه همکاری‌های علمی و فناورانه بین‌المللی با اشاره به مأموریت‌های این سازمان تصریح کرد: سازمان ما با تکیه بر اساسنامه خود، تسهیل صادرات دانش‌بنیان را در اولویت قرار داده است. اگرچه در ابتدای مسیر شکل‌دهی به ساختارهای اجرایی هستیم، اما با همکاری تنگاتنگ معاونت علمی و سایر نهادهای ذی‌ربط، به دنبال ایجاد بسترهای لازم برای حمایت از شرکت‌ها هستیم.
وی تأکید کرد: در شرایط فعلی، گام نخست ما تثبیت سهم شرکت‌های دانش‌بنیان در بازارهای صادراتی موجود است؛ این تثبیت با توجه به محدودیت‌ها و فشارهای خارجی، خود دستاوردی بزرگ محسوب می‌شود. پس از آن، برنامه‌ریزی برای نفوذ به بازارهای جدید و متنوع‌سازی مقاصد صادراتی در دستور کار قرار خواهد گرفت.
هماهنگی بین‌نهادی؛ پیش‌شرط موفقیت
روزبه با اشاره به لزوم هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی بیان کرد: جهت‌گیری‌های کلان کشور در دو سال گذشته نشان‌دهنده رشد صادرات دانش‌بنیان است؛ هرچند این روند با سرعت ایده‌آل فاصله دارد، اما مسیر کاملا درست و امیدوارکننده است. استقرار کامل این مسیر، مستلزم هماهنگی دقیق‌تر میان نهادهای مؤثر، به‌ویژه همکاری سازنده با سازمان توسعه تجارت است تا با هم‌افزایی سیاست‌گذار و شبکه شرکت‌های دانش‌بنیان، موانع پیش‌رو برطرف شود.
وی در پایان خاطرنشان کرد: این سازمان آمادگی کامل دارد تا با مشارکت در توافق‌های دوجانبه و چندجانبه، مسیر حل مشکلات تجار و فناوران را هموار کرده و زمینه را برای جهش صادراتی محصولات دانش‌بنیان فراهم آورد.
محمدعلی دهقان دهنوی، رئیس‌کل سازمان توسعه تجارت ایران، در نشست تخصصی صادرات محصولات و خدمات دانش‌بنیان که امروز به مناسبت روز ملی صادرات در محل معاونت علمی برگزار شد، با تبیین دو چالش کلیدی در صادرات غیرنفتی ایران، اظهار کرد: ما در حوزه صادرات غیرنفتی با دو عارضه اصلی مواجه هستیم؛ نخست آنکه حجم صادرات ما در مقایسه با کشورهای همسایه که پتانسیل مشابهی دارند، همچنان پایین است و باید با برنامه‌ریزی دقیق، فاصله موجود را کاهش دهیم. چالش دوم، پایین بودن ارزش واحد کالاهای صادراتی است.
وی افزود: این شکاف عمیق، نشان‌دهنده نیاز جدی به تزریق محتوای دانش‌بنیان و فناوری‌های پیشرفته به سبد صادراتی است. محصولات دانش‌بنیان به دلیل ارزش افزوده بسیار بالا، کلید اصلی حل این معضل هستند.
رئیس‌کل سازمان توسعه تجارت ایران تصریح کرد: هدف از برگزاری این نشست در معاونت علمی، شنیدن دغدغه‌ها و برنامه‌های متولیان این حوزه و ایجاد یک حرکت همگرا برای بهره‌برداری حداکثری از توان شرکت‌های دانش‌بنیان در توسعه تجارت خارجی کشور است. مجموعه معاونت علمی نقش کلیدی در توانمندسازی اکوسیستم نوآوری برای ایفای نقش مؤثر در بازارهای بین‌المللی دارد.
وی با اشاره به لزوم نفوذ فناوری در تمامی لایه‌های صادراتی کشور، تصریح کرد: انتظار ما از زیست‌بوم نوآوری تنها محدود به تولید محصولات پیشرفته نیست، بلکه می‌خواهیم رویکرد دانش‌بنیان به تمامی حوزه‌های صادراتی، حتی کالاهای سنتی‌تر نیز تزریق شود.
دهقان دهنوی ضمن اعلام آمادگی کامل سازمان توسعه تجارت برای هم‌افزایی با معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری، خاطرنشان کرد: هماهنگی، همراهی و هم‌راستاسازی حمایت‌ها در اولویت ما قرار دارد. ما آماده‌ایم تا مسیر را برای ورود شرکت‌های دانش‌بنیان و نوآور به عرصه‌های صادراتی بزرگ باز کنیم و از ظرفیت صادرکنندگان بزرگ کشور برای این هم‌افزایی بهره بگیریم تا سال آینده شاهد جهش معناداری در حجم و ارزش صادرات غیرنفتی باشیم.
تورج امرایی در نشست تخصصی صادرات محصولات و خدمات دانش‌بنیان که به مناسبت روز ملی صادرات در محل معاونت علمی برگزار شد، با تبریک پیشاپیش این روز به فعالان فناور گفت: صادرات دانش‌بنیان برای شرکت‌هایی که با وجود تمامی محدودیت‌ها و تنگناها، روزنه‌ای برای عرضه دانش و محصول ایرانی به بازارهای جهانی پیدا کرده‌اند، افتخارآمیز است.
ثبت ۷۶۳ میلیون دلار صادرات رسمی
معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان با اعلام آمار صادرات این حوزه در سال ۱۴۰۴ اظهار کرد: در سال 1404، صادرات رسمی محصولات دانش‌بنیان به ۷۶۳ میلیون دلار رسید که نسبت به سال گذشته از رشدی ۳۰ درصدی برخوردار بوده است. البته این عدد تنها مربوط به مبادی رسمی و حوزه‌های غیردفاعی است و با توجه به مسیرهای غیررسمی صادرات که در اظهارنامه‌های گمرکی ثبت نمی‌شوند، برآورد می‌شود ظرفیت واقعی صادرات دانش‌بنیان به‌مراتب بالاتر از این رقم باشد.
پیشتازی چهار حوزه فناورانه در صادرات محصولات دانش‌بنیان
امرایی با اشاره به تحلیل داده‌های صادراتی افزود: در سال گذشته حدود ۱۵۰۰ شرکت دانش‌بنیان واردات داشته‌اند و ۶۱۶ شرکت نیز در عرصه صادرات فعال بوده‌اند که از این تعداد، ۱۱۰ شرکت برای نخستین بار صادرات را تجربه کردند که ورود این شرکت‌ها به عرصه سخت صادرات، بسیار امیدوارکننده است.
وی افزود: بررسی‌ها نشان می‌دهد که متوسط ارزش «تناژ» صادرات محصولات دانش‌بنیان چندین برابرِ محصولات صنعتی غیردانش‌بنیان است که نشان‌دهنده ارزش‌افزوده بالای این محصولات است. بر اساس آمارها، چهار حوزه پیشتاز در صادرات دانش‌بنیان عبارتند از: مواد شیمیایی و پلیمری پیشرفته (که به دلیل ماهیت فناوری، پیشتاز اصلی است)، برق و الکترونیک، دارو و فرآورده‌های حوزه تشخیص و درمان و ماشین‌آلات پیشرفته است.
تعهد به حمایت از صادرکنندگان برتر
معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان با تأکید بر اینکه حاکمیت برای رفع موانع صادراتی در کنار شرکت‌هاست، تصریح کرد: در سال ۱۴۰۴، ۲۰ شرکت دانش‌بنیان دارای صادرات بیش از ۱۰ میلیون دلار بوده اند و ۵ شرکت برتر صادرات دانش بنیان به تنهایی ۳۰ درصد کل صادرات دانش بنیان را به خود اختصاص داده اند که این شرکت ها در حوزه های برق و انرژی، دارو و صنایع فلزی بوده اند. البته شاهد هستیم که برخی شرکت‌های بزرگ نیز با وجود گردش مالی بالا در بازار داخل، هنوز سهم صادراتی خود را فعال نکرده‌اند که حمایت از این ظرفیت‌ها برای ورود به بازارهای جهانی در دستور کار است. شرکت های صنایع آلیاژی پاسارگاد، ایران ترانسفو، آریوژن فارمد، پارس مولیبدن اردکان، و شرکت تحقیقاتی و تولیدی سیناژن ۵ شرکت برتر در زمینه صادرات محصولات دانش بنیان در سال ۱۴۰۴ بوده اند.
امرایی همچنین خاطرنشان کرد: معاونت علمی با همکاری نهادهایی نظیر سازمان توسعه تجارت، تمامی تلاش خود را برای تسهیل مسیر صادرات و حفظ بازارهای هدف به‌کار گرفته است تا سهم اقتصاد دانش‌بنیان از صادرات غیرنفتی کشور به‌طور واقعی افزایش یابد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به واکاوی چالش‌های پیش‌روی صادرکنندگان دانش‌بنیان پرداخت و سه محور اصلی را در این زمینه مطرح کرد. نخستین نکته، بحث صادرات مواد خام و نیمه‌خام بود که امرایی با بیان اینکه مأموریت اصلی دانش‌بنیان‌ها تبدیل مواد خام به محصولات باارزش است، از ورود معاونت علمی برای رفع محدودیت‌های ناشی از جرایم صادراتی در برنامه هفتم توسعه برای این شرکت‌ها خبر داد.
در محور دوم، امرایی به چالش تأییدیه‌ها و مجوزهای کشورهای مقصد پرداخت و با اشاره به نیاز به همکاری‌های حاکمیتی، آمادگی معاونت علمی برای حمایت از طرح‌های ارتقای کیفیت و دریافت استانداردهای جهانی را با بهره‌گیری از ظرفیت‌های «ماده ۱۱ قانون جهش تولید دانش‌بنیان» و نیز ماده ۳ قانون حمایت از شرکت های دانش بنیان اعلام کرد. در نهایت، وی به موضوع شاخص پیچیدگی محصول (PCI) اشاره کرد و هدف‌گذاری معاونت علمی برای ارتقای این شاخص از طریق نفوذ محصولات با فناوری پیچیده به بازارهای هدف را به عنوان یک ضرورت مطرح نمود.
معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان در بخش پایانی سخنان خود، بر راهکار عملیاتی تشکیل «کنسرسیوم‌های صادراتی» متمرکز شد.
امرایی با تأکید بر اینکه تشکیل این کنسرسیوم‌ها به هیچ عنوان به معنای از دست رفتن هویت، مالکیت فناوری یا استقلال نیروی انسانی شرکت‌ها نیست، بلکه ابزاری برای هم‌افزایی است، خاطرنشان کرد: شرکت‌های صادراتی مشترک می‌تواند فرایندهای بازاریابی بین‌المللی، عقد و تحویل قرارداد، و خدمات پشتیبانی برون مرزی را تسهیل کند.