سید محمد خاتمی: نظم‌ فعلی جهان را ظالمانه می‌دانیم، اما باید در چهارچوب آن فعالیت کنیم/ روایت رییس دولت اصلاجات از فعالیت صلح آمیز هسته ای در اصفهان

سید محمد خاتمی گفت: پما باید ارزش‌ها را مورد احترام قرار دهیم. حتما باید به توسعه توجه ویژه داشته باشیم و با فقر مبارزه کنیم. اما اکنون خیلی‌ها هستند که با نظم موجود در جهان مخالف اند. انتقاد به نظم لیبرال، مسأله‌ای است که از حدود ۱۹۳۰ مطرح شد. ما می‌توانیم به نظم جهانی انتقاد داشته باشیم.

به گزارش سفیر ارجان سید خاتمی در ۱۴۷ امین نشست تخصصی بنیاد باران با بیان اینکه ممکن است از سخنرانی آخوندی این طور برداشت شود که لیبرالیسم مطلوب است، عنوان کرد: تفاوت وجود دارد بین اینکه ما نظم لیبرال را به عنوان یک واقعیت ببینیم و آن‌ را به صورت دوفاکتو(غیررسمی) بپذیریم و اینکه نظم لیبرال را به عنوان راه نجات بشریت ببینیم. بسیاری در جهان، لیبرالیسم را قبول دارند، اما در عین حال، مشی سوسیالیستی را دنبال می‌کنند. نظم موجود جهانی، نظم ظالمانه‌ای است، اما باید آن را به عنوان یک واقعیت ببینیم و برای تأمین منافع خودمان، در درون این نظم فعالیت کنیم؛ مانند همان کاری که چین می‌کند و به قدرت دوم جهان تبدیل شده و هدف رسیدن به جایگاه قدرت نخست جهان را دنبال می‌کند.

به روایت سفیر ارجان، وی سپس گفت: ما تأسیساتی را در اصفهان داریم که عمده کار آن، تبدیل اورانیوم به سوخت کارخانه‌های انرژی اتمی است و کاملا در راستای صلح‌آمیز فعالیت می‌کند. اولین طراح این تأسیسات، چینی‌ها بودند که حدود ۵۰۰ میلیون دلار هم بر روی آن سرمایه‌گذاری کرده بودند. این پروژه تقریبا متوقف شده بود. من در زمان ریاست‌جمهوری خودم، سه ملاقات با جیانگ زمین، رئیس‌جمهور وقت چین داشتم و در هر سه مورد، پیشنهاد دادم که برای فعالیت این کارخانه کمک کنند. آقای زمین اما به من می‌گفت که «دست از این پروژه بردارید؛ ما نیز از این سرمایه‌گذاری خود گذشتیم، زیرا تنها هدف تبدیل‌شدن چین به یک قدرت اقتصادی را دنبال می‌کنیم و از هر امری که مانع از تحقق این هدف شود، اجتناب می‌کنیم». البته این کار چین یک مزیت هم برای ما داشت و آن اینکه باعث شد ما روی پای خودمان بایستیم و با توان خودمان، آن تأسیسات را که در حملات اخیر بمباران شد، به بهره‌برداری برسانیم.

رئیس‌جمهور پیشین ایران خطاب به آخوندی تأکید کرد که عبارت «سلطنت شیعی» را در سخنان خود اصلاح کند و گفت: اگرچه انقلاب اسلامی هدف آبادانی ایران را دنبال می‌کرد، اما در عین حال، باید آرمان‌هایی هم داشته باشیم. بر اساس این آرمان‌ها، ما نظم‌ فعلی جهان را ظالمانه می‌دانیم و هر گونه تجاوز را رد می‌کنیم.

وی سپس به بیان خاطره ای از سفر خود به آمریکا در سال 1385 پراخت و یادآور شد: من پس از پایان دوران ریاست‌جمهوری‌ام، به دعوت آقای کوفی عنان به آمریکا رفتم و در دانشگاه هاروارد سخنرانی کردم و بسیاری از یهودیان طرفدار اسرائیل نیز در آن سخنرانی حضور داشتند. یکی از این افراد، خطاب به من گفت که «شما هدف نابودی اسرائیل را دارید و به تروریست‌ها کمک می‌کنید.» من در پاسخ به او گفتم، «من که اکنون کاره‌ای نیستم، اما در وهله اول، باید تروریست را تعریف کرد، نه اینکه هر جریان مخالف خودمان را تروریسم بدانیم. امروز دو جریان در مقابل هم قرار دارند که یکدیگر را متهم به تروریسم می‌کنند؛ یکی القاعده و دیگری دولت بوش. هر دو این‌ها با یک منطق کار می‌کنند؛ هر که با ما نیست، علیه ماست و هر که علیه ماست، شایسته هر برخوردی هست. شما ما را به تروریسم متهم می‌کنند و من هم متقابلا می‌توانم بگویم دولت اسرائیل، ترویست است. من بخش زیادی از آنچه شما تروریسم می‌نامید را مقاومت مشروع در برابر تجاوز و اشغال می‌دانم».

وی اضافه کرد: من در ادامه پاسخ گفتم، «از نظر اخلاقی، بشر بسیار هزینه داده تا توانسته این را به یک اصل تبدیل کند که اشغال و سرکوب، منشأ مشروعیت نیست. این همان حرفی است که فارابی نیز می‌گفت. به همین دلیل است که اکنون فیلم‌هایی که در مورد مقاومت فرانسه در مقابل آلمان ساخته می‌شود، مورد ستایش قرار می‌گیرد. اگر اشغال، مشروعیت می‌آورد، اکنون فرانسه باید بخشی از آلمان می‌بود». من در ادامه، از آن یهودی سوال پرسیدم ‌که «آیا اسرائیل به شکلی مسالمت‌آمیز ایجاد شده یا با اشغال. ما اشغال فلسطین را رد می‌کنیم، اما در امور آنجا دخالت هم نمی‌کنیم و آزادسازی سرزمین قدس را حق خود فلسطینی‌ها می‌دانیم. ما به لحاظ اخلاقی، از ملت فلسطین حمایت می‌کنیم، اما خودمان را به جای آن‌ها در مقابل یک قدرت قرار نمی‌دهیم».

رئیس دولت‌های هفتم و هشتم خطاب به آخوندی گفت: یک سوءتفاهمی که ممکن است در صحبت‌های شما ایجاد شود، این است که نظم لیبرال را مطلوب می‌دانید. ما باید ارزش‌ها را مورد احترام قرار دهیم. حتما باید به توسعه توجه ویژه داشته باشیم و با فقر مبارزه کنیم، اما اکنون خیلی‌ها هستند که با نظم موجود در جهان مخالف اند. انتقاد به نظم لیبرال، مسأله‌ای است که از حدود ۱۹۳۰ مطرح شد. ما می‌توانیم به نظم جهانی انتقاد داشته باشیم. این طور نیست که بگوییم راه نجات ما، پذیرش نظم لیبرال است. امروز حتی بسیاری از اقتصاددانان، بر درست‌بودن یک سری از اصول سوسیالیسم از جمله «مشارکت» و «تعاون» تأکید می‌کنند. با این وجود، باید طبق موازین موجود، برای تأمین مصالح خودمان، با نهادهای جهانی کار کنیم.

در پایان این جلسه، حاضرین زادروز سید محمد خاتمی را گرامی داشتند.