سامانه استعلام پرستاران ظرفیتی ویژه برای شناسایی پرستارنماها | با استاندارد سازمان ۱۰۰ هزار پرستار کمبود داریم
به گفته رئیس سازمان نظام پرستاری، در گذشته یکی از شاخص‌های بررسی مهاجرت پرستاران، تعداد درخواست‌های گواهی گوداستندینگ بود. اکنون میزان دریافت این گواهی نسبت به دو سال گذشته به یک‌چهارم کاهش یافته است، اما این کاهش لزوماً به معنای بهبود وضعیت خروج نیروی انسانی نیست.
به گزارش سفیر ارجان ، دکتر احمد نجاتیان، رئیس سازمان نظام پرستاری در نشست خبری روز پرستار با اشاره به شرایط اقتصادی و اجتماعی کشور و تأثیر آن بر کارکنان نظام سلامت گفت: کشور در شرایط عادی قرار ندارد و اگرچه جنگ نظامی ظاهراً متوقف شده، اما نگرانی‌ها در حوزه‌های مختلف همچنان وجود دارد. فشارهای اقتصادی نیز زندگی اقشار حقوق‌بگیر، از جمله کارکنان نظام سلامت را تحت تأثیر قرار داده است؛ گروهی که درآمد آنها تناسب چندانی با شرایط اقتصادی و هزینه‌های زندگی ندارد.
او با تأکید بر نقش همبستگی ملی در عبور از بحران‌ها افزود: مردم ایران با وجود تفاوت دیدگاه‌ها و سلیقه‌ها، در روزهای جنگ در کنار کشور ایستادند و این همراهی نشان‌دهنده تعلق خاطر آنها به ایران است.
کمبود بیش از ۱۰۰ هزار پرستار در کشور
رئیس سازمان نظام پرستاری درباره کمبود نیروی انسانی در مراکز درمانی بیان کرد: یکی از مشکلات اساسی حوزه پرستاری، نبود تعریف مشترک از استاندارد نیروی انسانی مورد نیاز در بیمارستان‌هاست. استانداردی که یک نهاد می‌پذیرد، ممکن است از سوی نهاد دیگر مورد قبول نباشد.
نجاتیان ادامه داد: بر اساس استاندارد سازمان نظام پرستاری، به ازای هر تخت بیمارستانی به ۱.۸ پرستار نیاز داریم و با همین معیار، کشور با کمبود بیش از ۱۰۰ هزار نیروی پرستاری مواجه است. این در حالی است که نسبت پرستار به تخت در برخی کشورهای دیگر بیش از ۳ نفر است.
او تأکید کرد: کمبود نیروی انسانی در کنار فشار کاری و مشکلات معیشتی، از چالش‌های مهم نظام پرستاری است و برای حفظ کیفیت خدمات درمانی باید برای آن چاره‌اندیشی شود.
خروج ۳۵۰۰ پرستار از بیمارستان‌های دولتی
نجاتیان درباره آخرین وضعیت مهاجرت و ترک خدمت پرستاران گفت: سال گذشته حدود ۳۵۰۰ نفر از محیط بیمارستان‌های دولتی خارج شدند. این موضوع محدود به سال گذشته نیست و در سال‌های اخیر با پدیده مهاجرت و خروج پرستاران از محیط‌های درمانی مواجه بوده‌ایم.
او با اشاره به کاهش درخواست مدارک مورد نیاز برای مهاجرت افزود: در گذشته یکی از شاخص‌های بررسی مهاجرت پرستاران، تعداد درخواست‌های گواهی گوداستندینگ بود. اکنون میزان دریافت این گواهی نسبت به دو سال گذشته به یک‌چهارم کاهش یافته است، اما این کاهش لزوماً به معنای بهبود وضعیت نیروی انسانی نیست.
رئیس سازمان نظام پرستاری توضیح داد: نگرانی ما این است که برخی پرستاران به جای مهاجرت، خانه‌نشین شده یا به مشاغل دیگری روی آورده باشند. این وضعیت برای نظام سلامت مطلوب نیست؛ زیرا نیروی انسانی آموزش‌دیده‌ای که باید در بیمارستان‌ها و مراکز درمانی خدمت کند، از چرخه ارائه خدمات خارج می‌شود.
افزایش ۶۷ درصدی تعرفه‌های پرستاری
رئیس سازمان نظام پرستاری با انتقاد از وضعیت تعرفه‌های پرستاری عنوان کرد: یکی از انتقادات جدی ما، نحوه تعیین و توزیع درآمدهای حاصل از تعرفه‌های پرستاری است. معتقدیم این تعرفه‌ها در مقایسه با حجم فعالیت، مسئولیت و تلاش پرستاران بسیار پایین است.
او ادامه داد: سال گذشته توافق شده بود که تعرفه‌های پرستاری ۱۰۰ درصد افزایش پیدا کند، اما در کمال تعجب این افزایش حدود ۶۷ درصد بود. این در حالی است که در برخی گروه‌های دیگر حتی افزایش ۱۲۰ درصدی هم اتفاق افتاد.
نجاتیان تأکید کرد: افزایش ۶۷ درصدی ممکن است در ظاهر رقم قابل توجهی به نظر برسد، اما وقتی مبنای پرداخت حدود ۶ میلیون تومان باشد، چنین افزایشی نمی‌تواند پاسخگوی مشکلات اقتصادی پرستاران باشد.
پرستاران همچنان معوقات سال گذشته را دریافت می‌کنند
رئیس سازمان نظام پرستاری درباره تأخیر در پرداخت مطالبات پرستاران نیز گفت: علاوه بر پایین بودن تعرفه‌ها، با مشکل معوقات طولانی‌مدت مواجه هستیم؛ به‌طوری‌که در پایان مهر امسال، برخی پرستاران هنوز تعرفه مربوط به اسفند سال گذشته را دریافت می‌کنند.
او افزود: البته وضعیت پرداخت‌ها در برخی دانشگاه‌های علوم پزشکی بهتر است، اما در شرایط تورمی فعلی، چنین تأخیرهایی ظلم به جامعه پرستاری محسوب می‌شود.
نجاتیان با انتقاد از نبود شفافیت در فرمول محاسبه تعرفه‌ها بیان کرد: پرستاران از علت تفاوت پرداختی‌ها اطلاع دقیقی ندارند و فرمول فعلی نیز شفافیت کافی ندارد. ما پیشنهادهای خود را برای اصلاح این فرمول به وزارت بهداشت ارائه کرده‌ایم و امیدواریم روند محاسبه و توزیع درآمدها شفاف‌تر شود.
ضرورت توزیع مناسب بودجه خدمات پرستاران
رئیس سازمان نظام پرستاری به یکی دیگر از مشکلات حوزه پرداخت اشاره کرد و گفت: برخی خدماتی که عملاً توسط پرستاران انجام می‌شود، به نام افراد دیگر از جمله همکاران پزشک ثبت می‌شود؛ در حالی که انجام‌دهنده خدمت، پرستار است و مسئولیت قانونی آن را نیز بر عهده دارد.
او افزود: ضروری است خدماتی که پرستار شخصاً انجام می‌دهد، به نام خودش ثبت شود. البته این خدمات ممکن است تحت نظارت پزشک انجام شوند و نمی‌توان نقش پزشکی را از آنها حذف کرد، اما منافع حاصل از ارائه خدمت باید متناسب با نقش افراد میان آنها توزیع شود.
نجاتیان همچنین درباره ضرورت حمایت جامعه پزشکی از مطالبات پرستاران گفت: ارتباط ما با جامعه پزشکی و سازمان نظام پزشکی مناسب است و بسیاری از پزشکان از مدافعان حقوق پرستاران هستند. در این زمینه همکاری و همراهی خوبی میان دو گروه وجود دارد.
شناسایی فرد فاقد مدرک پرستاری در جایگاه سوپروایزر بیمارستان
رئیس سازمان نظام پرستاری درباره فعالیت افراد فاقد صلاحیت حرفه‌ای در حوزه خدمات پرستاری هشدار داد و گفت: پدیده «پرستارنماها» یکی از مشکلات جدی این حوزه است. نهادهای مختلف از سازمان نظام پرستاری خواسته‌اند به موضوع ورود کند، اما ابزار قانونی کافی برای نظارت در اختیار این سازمان نیست.
او با بیان اینکه مسئولیت اصلی نظارت بر خدمات پرستاری بر عهده وزارت بهداشت است، افزود: اگر اختیار نظارت بر خدمات پرستاری در بخش خصوصی و مراکز مراقبت در منزل به سازمان نظام پرستاری داده شود، آمادگی کامل برای انجام این مسئولیت را داریم.
نجاتیان درباره نتایج راه‌اندازی سامانه استعلام پرستاران توضیح داد: پس از فعال شدن این سامانه، یکی از بیمارستان‌های شبه‌دولتی تهران به ما اعلام کرد که یکی از سوپروایزرهای آن اساساً مدرک تحصیلی پرستاری ندارد. در بررسی‌های انجام‌شده موارد دیگری نیز شناسایی شد.
او ادامه داد: وضعیت در حوزه مراقبت در منزل نگران‌کننده‌تر است؛ زیرا اساساً نمی‌دانیم چه درصدی از افرادی که در این حوزه فعالیت می‌کنند، پرستار واقعی و دارای صلاحیت حرفه‌ای هستند.
به گفته رئیس سازمان نظام پرستاری، در پیشنهاد اصلاح قانون این سازمان تلاش شده نقش نظارتی آن تقویت شود تا امکان برخورد مؤثرتر با فعالیت افراد فاقد صلاحیت فراهم شود.
نحوه فعالیت پرستاران اتباع خارجی
نجاتیان درباره فعالیت پرستاران اتباع خارجی در مراکز درمانی کشور نیز توضیح داد: در این زمینه با دو گروه مواجه هستیم؛ گروه نخست اتباعی هستند که مجوز قانونی کار در ایران ندارند. اگر چنین افرادی در بیمارستان‌ها مشغول فعالیت باشند، باید از مراکز درمانی خارج شوند.
او افزود: گروه دوم اتباع خارجی هستند که به‌صورت قانونی و با تأیید وزارت بهداشت و وزارت کار در مراکز درمانی فعالیت می‌کنند. این افراد عمدتاً اتباع افغانستان هستند که در ایران متولد شده، تحصیل کرده و مراحل قانونی دریافت مجوز کار را طی کرده‌اند.
رئیس سازمان نظام پرستاری با اشاره به تدوین آیین‌نامه ثبت این افراد گفت: آیین‌نامه مربوط آماده شده و قرار است سامانه ثبت اطلاعات آنها در هفته آینده نهایی شود. این اقدام به معنای عضویت اتباع خارجی در سازمان نظام پرستاری نیست و صرفاً اطلاعات آنها ثبت خواهد شد.
او درباره تعداد پرستاران اتباع خارجی نیز بیان کرد: وزارت کار آمار محدودی به ما اعلام کرده و پس از تکمیل فرایند ثبت‌نام، تعداد دقیق این افراد مشخص خواهد شد.
ضرورت پوشش بیمه‌ای مراقبت‌های پرستاری در منزل
نجاتیان با تأکید بر اهمیت توسعه خدمات مراقبت در منزل گفت: یکی از موضوعاتی که کمتر مورد توجه قرار گرفته، مراقبت‌های پرستاری در منزل است. این خدمات می‌تواند در آینده نقش بسیار مهمی در مراقبت از سالمندان و بیماران صعب‌العلاج داشته باشد.
او ادامه داد: متأسفانه هنوز اهمیت این حوزه به‌درستی در نظام سلامت درک نشده و آیین‌نامه فعلی نیز نیازمند بازنگری جدی است. با وجود پیگیری‌ها، آیین‌نامه جدیدی که مشکلات موجود را برطرف کند، هنوز ابلاغ نشده است.
رئیس سازمان نظام پرستاری با اشاره به هزینه‌های این خدمات افزود: در شرایط فعلی عمدتاً افراد برخوردار و متمول امکان استفاده از خدمات مراقبت در منزل را دارند، در حالی که گروه‌های کم‌درآمد نیز باید از این خدمات بهره‌مند شوند.
او تأکید کرد: توسعه پوشش بیمه‌ای خدمات مراقبت در منزل می‌تواند دسترسی عادلانه‌تر مردم به این خدمات را فراهم کند و باید به یکی از اولویت‌های نظام سلامت تبدیل شود.
آمادگی پرستاران برای شرایط جنگی و بحران‌های احتمالی
رئیس سازمان نظام پرستاری با اشاره به تجربه بحران‌های اخیر کشور گفت: در جنگ‌ها و بحران‌ها، اهمیت برخی گروه‌های شغلی بیش از گذشته برای جامعه آشکار می‌شود. همان‌طور که رسانه‌های معتبر در شرایط بحرانی نقش مهمی در اطلاع‌رسانی صحیح و جلوگیری از ایجاد ترس دارند، کارکنان نظام سلامت و به‌ویژه پرستاران نیز در حفظ آرامش و امید جامعه نقش اساسی ایفا می‌کنند.