تهدید محسن رضایی را باید جدی گرفت؛ ایران مراکز داده خلیج فارس را تهدید می‌کند
ایران هشدار داده است که کابل‌ها و مراکز داده منطقه ممکن است هدف حمله قرار گیرند؛ این در حالی است که انصارالله یمن نیز در نزدیکی یکی از گلوگاه‌های حیاتی اینترنت حضور دارند.
به گزارش خبرنگار بین الملل سفیر ارجان، الجزیره قطر در گزارشی به بررسی تهدید ایران علیه زیرساخت‌های اینترنت و مراکز داده منطقه پرداخته که در ادامه آمده است.
محسن رضایی، مسئول امنیتی ایران، هشدار داده است که در صورت ازسرگیری جنگ با ایالات متحده، کابل‌های ارتباطی، مراکز داده و تأسیسات هوش مصنوعی در سراسر منطقه ممکن است هدف حمله قرار گیرند.
این هشدار در شرایطی مطرح شده است که تصرف بخش‌هایی از خاک یمن در امتداد ساحل دریای سرخ توسط حوثی‌های مورد حمایت ایران در ماه گذشته، نگرانی‌ها درباره امنیت کابل‌های اینترنتی متصل‌کننده اروپا و آسیا را افزایش داده است.
در چندین منطقه، از جمله تنگه باب‌المندب که نزدیک به یک‌پنجم ترافیک جهانی اینترنت از آن عبور می‌کند، درگیری‌های شدیدی میان دولت یمن، که از نظر بین‌المللی به رسمیت شناخته شده است، و حوثی‌ها جریان دارد.
در جریان جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، مراکز داده و منافع تجاری آمریکا در بحرین و امارات متحده عربی هدف حمله قرار گرفتند. تهران اعلام کرد که این حملات در پاسخ به حملات آمریکا به تأسیسات غیرنظامی ایران انجام شده‌اند
در جریان جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، مراکز داده و منافع تجاری آمریکا در بحرین و امارات متحده عربی هدف حمله قرار گرفتند. تهران اعلام کرد که این حملات در پاسخ به حملات آمریکا به تأسیسات غیرنظامی ایران انجام شده‌اند.
از زمان امضای تفاهم‌نامه میان ایران و آمریکا در ماه ژوئن، درگیری‌های فعال تا حد زیادی پایان یافته است؛ اما حملات به کشتی‌هایی که از تنگه هرمز، گلوگاه حیاتی تجارت جهانی نفت، عبور می‌کنند، همچنان ادامه داشته است.
چرا مراکز داده و کابل‌های اینترنتی آسیب‌پذیر هستند؟
زیرا حجم بسیار زیادی از داده‌ها از مسیر‌های محدود و باریکی عبور می‌کنند.
بر اساس برآورد‌های شرکت پژوهشی تلئوگرافی (TeleGeography)، بیش از ۹۰ درصد ظرفیت انتقال داده میان اروپا و آسیا از طریق کابل‌هایی عبور می‌کند که در بستر دریای سرخ قرار دارند.
این کابل‌ها از مسیر تنگه باب‌المندب وارد دریای سرخ می‌شوند؛ تنگه‌ای که عرض آن در باریک‌ترین نقطه حدود ۲۶ کیلومتر است و یکی از پرترددترین مسیر‌های دریایی ارتباط‌دهنده اروپا و آسیا به شمار می‌رود.
مراکز داده که زیرساخت اجرای برنامه‌های بانکی، خدمات ابری و بسیاری از سرویس‌های اینترنتی را فراهم می‌کنند، تأسیساتی بزرگ، ثابت و بالقوه آسیب‌پذیر هستند
کابل‌های زیردریایی ممکن است بر اثر برخورد یا کشیده‌شدن لنگر کشتی‌ها و همچنین خرابکاری قطع شوند. تعمیر آنها در مناطق جنگی نیز به دریافت مجوز‌های لازم و تضمین‌های امنیتی نیاز دارد.
مراکز داده که زیرساخت اجرای برنامه‌های بانکی، خدمات ابری و بسیاری از سرویس‌های اینترنتی را فراهم می‌کنند، تأسیساتی بزرگ، ثابت و بالقوه آسیب‌پذیر هستند.
آندریاس کریگ، مدرس ارشد مطالعات امنیتی در کالج کینگ لندن، در گفت‌و‌گو با الجزیره گفت: «برای از کار انداختن یک مرکز کامل، لزوماً نیازی نیست سرور‌های آن مستقیماً نابود شوند.»
او توضیح داد که مراکز داده برای فعالیت به برق پایدار، سامانه‌های خنک‌کننده و ارتباطات مخابراتی بدون وقفه وابسته‌اند. به گفته وی، حفاظت مستمر از کابل‌های زیردریایی دشوار است و اختلال در آنها می‌تواند هم‌زمان چندین کشور را تحت تأثیر قرار دهد.
آیا ایران مراکز داده و کابل‌های اینترنتی را تهدید کرده است؟
بله؛ از زمان آغاز جنگ در ماه فوریه، چنین تهدید‌هایی بار‌ها مطرح شده‌اند.
در ۱۱ مارس، سفیر ارجان گزارش داد که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی فهرستی از «اهداف جدید ایران» را منتشر کرده است. در این فهرست، زیرساخت‌های رایانش ابری متعلق به شرکت‌های گوگل، مایکروسافت و اوراکل در اسرائیل و برخی کشور‌های حوزه خلیج فارس قرار داشتند.
در همان ماه، سپاه پاسداران در پیامی در تلگرام نام ۱۷ شرکت آمریکایی، از جمله گوگل، متا و اپل، را به‌عنوان اهداف احتمالی مطرح کرد. شرکت اماراتی هوش مصنوعی G۴۲ نیز در این فهرست قرار داشت.
کریگ: تهدید محسن رضایی را باید جدی گرفت، اما میان توانایی ایران برای ایجاد اختلال گسترده و توانایی آن برای «نابودی نظام‌مند زیرساخت دیجیتال خلیج فارس» تفاوت وجود دارد
کریگ گفت تهدید محسن رضایی را باید جدی گرفت، اما میان توانایی ایران برای ایجاد اختلال گسترده و توانایی آن برای «نابودی نظام‌مند زیرساخت دیجیتال خلیج فارس» تفاوت وجود دارد.
او افزود: «اهمیت ویژه هشدار محسن رضایی در این است که او صرفاً مجموعه دیگری از اهداف را تهدید نمی‌کند؛ بلکه دسته جدیدی از زیرساخت‌های راهبردی را مشخص می‌کند که تنوع‌بخشی اقتصادی کشور‌های خلیج فارس را مستقیماً به قدرت فناوری آمریکا پیوند می‌دهند.»
به گفته این کارشناس، این هشدار اساساً با هدف بازدارندگی مطرح شده است و مخاطبان آن به همان اندازه که واشنگتن هستند، ابوظبی، ریاض و دوحه را نیز شامل می‌شوند. چنین تهدیدی می‌تواند دولت‌های منطقه را به مخالفت با آغاز دور تازه‌ای از حملات آمریکا ترغیب کند.
آیا زیرساخت‌های فناوری و کابل‌های ارتباطی پیش‌تر هدف حمله قرار گرفته‌اند؟
در ماه مارس، شرکت خدمات وب آمازون (AWS) اعلام کرد که دو مرکز این شرکت در امارات متحده عربی مستقیماً هدف حمله پهپادی قرار گرفته‌اند. به گفته این شرکت، حمله‌ای در نزدیکی یکی از مراکز آن در بحرین نیز خسارت فیزیکی به زیرساخت‌هایش وارد کرده است.
بانک تجاری ابوظبی اعلام کرد که برنامه کاربردی آن به دلیل اختلال فناوری اطلاعات در سطح منطقه از دسترس خارج شده است؛ هرچند این بانک مستقیماً اختلال را به AWS مرتبط نکرد.
در ماه سپتامبر، AWS اعلام کرد که نتوانسته است خدمات چند مرکز خود در بحرین و یک مرکز در امارات را به‌طور کامل بازیابی کند.
در زیر آب نیز سه کابل در فوریه ۲۰۲۴ آسیب دیدند. بر اساس جمع‌بندی گزارش‌شده از سوی وب‌سایت تخصصی Data Center Dynamics، ارزیابی غالب در صنعت این بود که لنگر کشتی باری روبیمار، که پیش‌تر بر اثر حمله موشکی حوثی‌ها از کار افتاده بود، به احتمال زیاد باعث این آسیب‌ها شده است. تعمیر کابل‌ها چند ماه زمان برد.
ارتش‌های کشور‌های خلیج فارس می‌توانند بیشتر تهدید‌های ورودی را رهگیری کنند، اما حتی تعداد محدودی حمله موفق نیز ممکن است پیامد‌های اقتصادی نامتناسبی ایجاد کند. پهپاد‌های نسبتاً ارزان‌قیمت قادرند تأسیساتی را تهدید کنند که میلیارد‌ها دلار تجهیزات در آنها نگهداری می‌شود
در سپتامبر ۲۰۲۵ نیز دو کابل در نزدیکی جده قطع شدند و دسترسی به اینترنت در بخش‌هایی از خاورمیانه و جنوب آسیا کاهش یافت. علت این حادثه تاکنون به‌طور قطعی مشخص نشده است.
کریگ گفت حملات ماه مارس «محدودیت‌های این تصور را آشکار کرد که زیرساخت‌های تجاری به‌طور خودکار از مزایای پدافند هوایی ملی برخوردار می‌شوند».
او افزود که ارتش‌های کشور‌های خلیج فارس می‌توانند بیشتر تهدید‌های ورودی را رهگیری کنند، اما حتی تعداد محدودی حمله موفق نیز ممکن است پیامد‌های اقتصادی نامتناسبی ایجاد کند. پهپاد‌های نسبتاً ارزان‌قیمت قادرند تأسیساتی را تهدید کنند که میلیارد‌ها دلار تجهیزات در آنها نگهداری می‌شود.
آیا حوثی‌ها به کابل‌های زیردریایی حمله کرده‌اند؟
تا آنجا که اطلاعات موجود نشان می‌دهد، حوثی‌ها مستقیماً به کابل‌های زیردریایی حمله نکرده‌اند. این گروه همچنین مسئولیت آسیب‌های سال ۲۰۲۴ را رد کرده است.
با این حال، در اواسط سپتامبر، حوثی‌ها بندر مخا و مناطق اطراف باب‌المندب را تصرف کردند.
آنها در ۱۱ سپتامبر به جزیره میون رسیدند؛ جزیره‌ای که تنگه باب‌المندب را به دو بخش تقسیم می‌کند.
در ۵ اکتبر، دولت یمن که از نظر بین‌المللی به رسمیت شناخته شده است، اعلام کرد که بندر مخا و مواضعی در نزدیکی تنگه را بازپس گرفته است. حوثی‌ها این ادعا را رد کردند.
موقعیت جغرافیایی باب‌المندب اهمیت زیادی دارد؛ زیرا این تنگه یکی از مسیر‌های اصلی عبور کابل‌های زیردریایی و انتقال داده میان اروپا، آسیا و خاورمیانه است. هرگونه تشدید درگیری در این منطقه می‌تواند خطر آسیب‌دیدن زیرساخت‌های ارتباطی را افزایش دهد، حتی اگر کابل‌ها مستقیماً هدف حمله قرار نگیرند.