تحلیل پدیده جان‌فدا جز با شناخت دقیق و بسترهای تحقق آن امکان پذیر است
رئیس سازمان تبلیغات اسلامی گفت: تحلیل پدیده «جان فدا» بدون شناخت دقیق خود واقعه و زمینه‌های تحقق آن، تصویری کامل از آن به دست نمی‌دهد.
به گزارش خبرنگار مهر، حجت‌الاسلام محمد قمی رئیس سازمان تبلیغات اسلامی در نشست هم‌اندیشی جمعی از محققان و پژوهشگران فرهنگی در خصوص مبانی الهیاتی و اجتماعی پدیده «جان‌فدا» که امروز شنبه ۱۸ مهرماه در حوزه هنری انقلاب اسلامی با تأکید بر ضرورت شناخت ابعاد مختلف این پویش گفت: آنچه در بررسی این پدیده اهمیت دارد، صرفاً آمار ثبت‌نام‌کنندگان یا چگونگی اجرای آن نیست، بلکه باید این حرکت مردمی، زمینه‌های شکل‌گیری آن و انگاره‌ها و تلقی‌هایی که در پس آن قرار دارد، به‌دقت توصیف و تحلیل شود.
وی با اشاره به ضرورت بررسی ریشه‌های عاطفی و هویتی این پویش اظهار کرد: برای فهم این واقعه باید روشن شود چه عواملی در شکل‌گیری آن نقش داشته‌اند، چه زمینه‌های اجتماعی و عاطفی به بروز آن کمک کرده‌اند و چگونه می‌توان آن را با سنن الهی و قواعد حرکت جامعه تطبیق داد. تحلیل این پدیده بدون شناخت دقیق خود واقعه و زمینه‌های تحقق آن، تصویری کامل از آن به دست نمی‌دهد.
قمی با اشاره به شیوه ثبت‌نام در پویش جان‌فدا توضیح داد: به‌دلیل ملاحظات امنیتی امکان دریافت کد ملی وجود نداشت و ثبت‌نام بر اساس شماره تلفن انجام شد؛ بنابراین هر فردی که شماره تلفن داشت، می‌توانست ثبت‌نام کند. در برخی موارد نیز یک شماره تلفن برای چند نفر، از جمله فرزندان خانواده، استفاده شده بود. به همین دلیل، باید در تفسیر آمار ثبت‌نام‌کنندگان به این نکته توجه داشت؛ برآوردها نشان می‌دهد شمار افرادی که از این طریق ثبت‌نام شده‌اند، در برخی محاسبات به حدود سه میلیون نفر می‌رسد.
وی با اشاره به روایت‌سازی رسانه‌های خارجی درباره این پویش افزود: در برخی از این روایت‌ها ادعا می‌شود که دانش‌آموزان در مدارس با این پیام مواجه می‌شوند که باید در پویش‌هایی مانند «جان‌فدا» ثبت‌نام کنند، در غیر این صورت از مدرسه اخراج خواهند شد. این ادعاها نیز بخشی از روایت‌های پیرامون این پدیده است که باید با بررسی دقیق و اتکا به شواهد ارزیابی شود.
قمی با تأکید بر اینکه تحلیل پویش جان‌فدا باید بر مبانی الهیاتی آن نیز متمرکز باشد، گفت: لازم است خود واقعه به‌درستی توصیف شود تا بتوان درباره مبانی فکری و اعتقادی آن بحث کرد. پیش از این نیز پس از عملیات طوفان‌الاقصی، پویشی با عنوان «حریفت منم» شکل گرفت که بیش از ۱۲ میلیون نفر در آن ثبت‌نام کردند. چند شب پس از آغاز تجمعات نیز پویش جان‌فدا شروع شد و همین هم‌زمانی و توالی رویدادها، پرسش‌هایی را درباره زمینه‌های شکل‌گیری و میزان استقبال از این حرکت ایجاد می‌کند.
وی یکی از پرسش‌های قابل بررسی در این زمینه را تفاوت حضور زنان در تجمعات با میزان مشارکت آنان در پویش جان‌فدا دانست و اظهار کرد: این پرسش مطرح است که چرا با وجود حضور پررنگ‌تر زنان در میدان و تجمعات، میزان ثبت‌نام آنان در جان‌فدا کمتر به نظر می‌رسد. پاسخ به این مسئله نیازمند بررسی دقیق داده‌ها، شیوه ثبت‌نام و تفاوت میان شکل‌های مختلف مشارکت اجتماعی است.
قمی همچنین بر اهمیت شناخت بستر تحقق این پویش تأکید کرد و گفت: برای تحلیل جان‌فدا باید شرایطی را که این حرکت در آن شکل گرفته، نقشه جنگی و میدان عملیاتی مورد اشاره، موقعیت جغرافیایی و سیاسی رویدادها و دستاوردهای آن بررسی کرد. شناخت این زمینه‌ها کمک می‌کند تا بتوانیم نسبت میان پویش، شرایط اجتماعی و تحولات میدانی را بهتر بفهمیم.
وی در پایان خاطرنشان کرد: در حال حاضر، تصویر دقیق و جامعی از این واقعه و ابعاد مختلف آن وجود ندارد. بنابراین، پیش از هرگونه نتیجه‌گیری باید به توصیف مستند و دقیق پدیده پرداخت، ریشه‌های عاطفی، هویتی و اعتقادی آن را شناخت و سپس درباره ابعاد اجتماعی و الهیاتی آن به تحلیل رسید.