کشف شواهد تازه در داده‌های قدیمی هابل / سیاره نسل دوم چیست و چگونه متولد می‌شود؟

بازخوانی داده‌های رصدخانه‌های فضایی نشانه‌هایی از وجود یک سیاره احتمالی ناشناخته در اطراف یک کوتوله سفید را آشکار کرده است.

پژوهشگران دانشگاه وارویک با بررسی دوباره داده‌های تلسکوپ فضایی هابل که در سال ۱۹۹۹ ثبت شده بود، نشانه‌هایی از یک سیاره احتمالی در اطراف کوتوله‌ای سفید به نام «اچ‌اس ۰۲۰۹+۰۸۳۲» پیدا کردند. کوتوله سفید، هسته متراکم باقی‌مانده از ستاره‌ای است که سوخت خود را تمام کرده و لایه‌های بیرونی‌اش را به فضا پس داده است.سیاره‌های منظومه شمسی، از جمله زمین، از موادی شکل گرفته‌اند که هنگام تولد خورشید باقی مانده بودند؛ اما سیاره‌های نسل دوم می‌توانند از موادی متولد شوند که یک ستاره هنگام پایان عمر خود به فضا پرتاب می‌کند. چنین سیاره‌هایی بسیار نادرند و پیش از این، وجود آن‌ها بیشتر در اطراف ستاره‌های نوترونی مطرح شده بود.

سرنخ شیمیایی در داده‌های قدیمی هابل

ماجرا از حدود ۱۰۰ نشانه شیمیایی ناشناخته در داده‌های قدیمی هابل آغاز شد. اخترشناسان با استفاده از پایگاه‌های اطلاعاتی جدیدتر دریافتند که بسیاری از این نشانه‌ها با عنصر «نیوبیوم» مطابقت دارند؛ عنصری سنگین که در شرایط ویژه مراحل پایانی عمر ستاره‌ها تولید می‌شود.فراوانی غیرمعمول این عنصر و سایر ویژگی‌های شیمیایی، نشان می‌دهد ماده‌ای که کوتوله سفید اکنون جذب می‌کند، احتمالاً از سیاره‌ای شکل گرفته که از بقایای همان ستاره یا مواد دفع‌شده از آن به وجود آمده است.سیاره‌ای که هنوز از گرمای ستاره رنج می‌بردبررسی داده‌های ماهواره تس(ماهواره نقشه‌بردار فراخورشیدی گذران)، تغییرات دوره‌ای نور این سامانه را نیز آشکار کرد. پژوهشگران این تغییرات را نشانه‌ای احتمالی از وجود سیاره‌ای غول‌پیکر در فاصله حدود ۶ میلیون کیلومتری از کوتوله سفید می‌دانند؛ فاصله‌ای بسیار کمتر از فاصله عطارد تا خورشید.

این سیاره احتمالی همچنان در معرض تابش شدید ستاره قرار دارد و ممکن است جو بیرونی خود را از دست بدهد. بخشی از مواد فراری می‌تواند به شکل دنباله‌ای شبیه دنباله دنباله‌دارها در اطراف آن پراکنده شود و سپس به سطح کوتوله سفید سقوط کند.کشفی که نگاه دانشمندان به پایان عمر ستاره‌ها را تغییر می‌دهداگر تفسیر پژوهشگران تأیید شود، این سامانه نخستین نمونه شناخته‌شده از یک سیاره نسل دوم در اطراف کوتوله سفید خواهد بود. یافته‌ای که نشان می‌دهد مرگ ستاره‌ها شاید نه‌فقط پایان یک منظومه، بلکه فرصتی برای شکل‌گیری جهان‌های تازه نیز باشد.البته دانشمندان هنوز این سیاره را به‌طور مستقیم مشاهده نکرده‌اند و شواهد فعلی، نامزد بودن آن را تقویت می‌کند؛ بنابراین تأیید نهایی ماهیت این جرم آسمانی به بررسی‌های بیشتر نیاز دارد.