تأکید بر پیوند ثبت جهانی آثار با حفاظت پایدار و مدیریت یکپارچه میراث فرهنگی
مدیران حوزه میراث فرهنگی در کارگاه آموزشی تخصصی استانداردهای تدوین پرونده، ارزیابی و آماده‌سازی عرصه‌های تاریخی و فرهنگی برای ثبت جهانی، بر ضرورت اثبات ارزش برجسته جهانی آثار، تقویت هویت تمدنی ایران، بهره‌گیری از ظرفیت دیپلماسی فرهنگی و گردشگری و اصلاح نظام مدیریت و حفاظت از آثار پس از ثبت جهانی تأکید کردند.
به گزارش خبرنگار میراث آریا، کارگاه آموزشی تخصصی با عنوان استانداردهای تدوین پرونده، ارزیابی و آماده سازی عرصه های تاریخی و فرهنگی جهت ثبت جهانی امروز در سالن آمفی تئاتر وزارت میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی برگزار شد.
ثبت جهانی باید در خدمت حفاظت پایدار و تقویت هویت تمدنی ایران باشد
در ابتئای این کارگاه تخصصی علیرضا ایزدی، رئیس مرکز ثبت، حفظ و احیای میراث فرهنگی و طبیعی، با اشاره به تغییر رویکردها در زمینه ثبت جهانی آثار گفت: در گذشته ثبت جهانی در اولویت‌های اصلی ما قرار نداشت و نگاه جدی به این موضوع وجود نداشت، اما امروز در رقابتی برای ثبت جهانی قرار گرفته‌ایم که نباید ما را از هدف اصلی این فرایند دور کند یا موجب تصمیم‌گیری‌های نادرست در جریان تحولات سیاسی شود. از همین رو، تعداد قابل‌توجهی از آثار در فهرست موقت ثبت جهانی قرار دارند.
او با تأکید بر ضرورت توجه به پنج محور اصلی در فرایند ثبت آثار افزود: یکی از مهم‌ترین این محورها، ضرورت هویتی و تمدنی است. به اعتقاد من، اولویت اصلی باید دفاع از هویت و تمدن ایران و ارائه تصویری مبتنی بر واقعیت‌های تاریخی و فرهنگی کشور باشد.
ایزدی ادامه داد: حفاظت از آثار بر اساس قواعد و استانداردهای بین‌المللی، توجه به دیپلماسی فرهنگی و بهره‌گیری از ظرفیت ثبت جهانی برای توسعه گردشگری از دیگر ضرورت‌های این حوزه است. مدیریت امروز نمی‌تواند تک‌بعدی باشد و برای دستیابی به نتایج مؤثر، باید ابعاد مختلف فرهنگی، حفاظتی و توسعه‌ای را در کنار یکدیگر در نظر گرفت.
رئیس مرکز ثبت، حفظ و احیای میراث فرهنگی و طبیعی با اشاره به اهمیت مدیریت در فرایند ثبت جهانی اظهار کرد: باید بدانیم مدیریت از ما چه انتظاراتی دارد و با آگاهی از محدودیت‌ها، مسیر پیش‌رو را به‌درستی طی کنیم. امیدواریم ثبت جهانی به حفاظت پایدار از آثار منجر شود و بتواند جایگاه ایران را در عرصه بین‌المللی تقویت و از آن صیانت کند.
میراث ناملموس؛ پشتوانه شناخت ارزش‌ها و حفاظت از اصالت آثار
در ادامه آتوسا مومنی، مدیر میراث ناملموس، نیز با اشاره به پیوند میان میراث ملموس و ناملموس گفت: آنچه امروز میراث ملموس نامیده می‌شود، در واقع صورت مادی دانایی، خلاقیت، مهارت و تجربه‌های نسل‌های گذشته است.
او با بیان اینکه میراث ناملموس یکی از منابع شناخت و تبیین ارزش‌ها و پشتوانه استمرار و حفاظت از میراث فرهنگی به شمار می‌رود، افزود: در پرونده‌های ثبت جهانی باید نشان دهیم که یک اثر از ویژگی‌ها و ارزش‌هایی فراتر از آنچه در ثبت ملی مورد توجه قرار گرفته، برخوردار است.
مومنی با تأکید بر نقش حاملان و انتقال‌دهندگان دانش و مهارت‌های سنتی در این فرایند بیان کرد: افرادی که مسئولیت انتقال دانش‌ها را بر عهده دارند، شاهدانی قدرتمند و منابعی ارزشمند برای حفظ اصالت و تمدن ایران محسوب می‌شوند و می‌توانند در تبیین ارزش‌های فرهنگی آثار نقش مؤثری ایفا کنند.
رئیس مرکز میراث ناملموس نیز با تأکید بر ظرفیت میراث ناملموس در تدوین پرونده‌های ثبت جهانی اظهار کرد: میراث ناملموس می‌تواند نقش مهمی در استدلال‌های مرتبط با ثبت جهانی داشته باشد و پاسداری از این دارایی زنده، در حقیقت نگهبانی از میراث تمدنی کشورمان است.
ثبت جهانی فرصتی برای اصلاح نظام مدیریت و حکمرانی میراث فرهنگی
در پایان بخش اول این کارگاه آموزشی فرهاد عزیزی، مدیر پایگاه‌های جهانی و ملی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، نیز انتخاب یک اثر برای ثبت جهانی را آغاز تعهد و مسئولیتی مشترک دانست و بر ضرورت تدوین چارچوب مشخص برای مدیریت آثار تأکید کرد.
او با اشاره به اهمیت هماهنگی میان دستگاه‌ها و نهادهای مسئول افزود: تفکیک مسئولیت‌ها نباید به تفکیک برنامه‌ها و تصمیم‌ها منجر شود؛ بلکه لازم است میان بخش‌های مختلف، هماهنگی و هم‌افزایی برقرار باشد.
عزیزی با تشریح الزامات مدیریت آثار در فرایند ثبت جهانی گفت: مدیر پایگاه باید نقشه راه مشترکی با اهداف، اولویت‌ها و زمان‌بندی مشخص برای فعالیت‌ها داشته باشد. اشتراک‌گذاری اطلاعات، هماهنگی در برنامه‌های اجرایی، حل اختلاف‌نظرها، تمرکز بر اثبات ارزش برجسته جهانی و آماده‌سازی واقعی اثر، استقرار نظام پایش، حفاظت و نگهداری و اولویت‌بندی اقدامات بر اساس اهمیت و فوریت، از جمله ضرورت‌های این فرایند است.
مدیر پایگاه‌های جهانی و ملی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در پایان با تأکید بر لزوم بهره‌گیری از ظرفیت ثبت جهانی برای ارتقای مدیریت آثار خاطرنشان کرد: ثبت جهانی فرصتی برای اصلاح حکمرانی است و باید پس از ثبت آثار نیز شیوه‌های مدیریت را بازنگری و بهبود بخشیم تا زمینه حفاظت مؤثر و پایدار از میراث فرهنگی فراهم شود.