حوثی ها چه کسانی هستند و چرا به فرودگاه های عربستان سعودی حمله می کنند؟
شورشیان حوثی یمن قول داده اند که حملات خود را به فرودگاه ها و تأسیسات نفتی عربستان سعودی ادامه دهند.
اتحادیه اروپا و شورای همکاری خلیج فارس روز پنجشنبه از به تعویق افتادن نشست مشترکی که قرار بود هفته آینده در عربستان سعودی برگزار شود، در بحبوحه نگرانی‌های ایمنی ناشی از حملات حوثی‌ها به فرودگاه‌های این کشور خبر دادند.
این شورا با استناد به "تلاش های مستمر شبه نظامیان حوثی تروریستی برای هدف قرار دادن پادشاهی عربستان سعودی و زیرساخت های غیرنظامی آن که امنیت و ایمنی غیرنظامیان بی گناه را تهدید می کند" اعلام کرد که اجلاس سران خلیج و اروپا مجددا برنامه ریزی خواهد شد.
این تعویق پس از آن صورت گرفت که شورشیان حوثی یمن در روز چهارشنبه وعده دادند که حملات خود را به فرودگاه ها و تأسیسات نفتی عربستان سعودی، تنها چند ساعت پس از حمله به مقر غول نفتی عربستان سعودی آرامکو، ادامه خواهند داد.
یحیی سریع، سخنگوی ارتش حوثی ها، با توصیف این مکان ها به عنوان «اهداف مشروع» و حملات آنها به عنوان پاسخی مستقیم به حملات سعودی به یمن، گفت: «عملیات به سمت عمق عربستان در روزهای آینده ادامه خواهد داشت». نیروهای تحت رهبری عربستان سعودی اعلام کردند که یک موشک بالستیک که روز چهارشنبه توسط حوثی‌ها به سمت ریاض شلیک شده بود را رهگیری کردند و خبرنگاران محلی از شنیدن صدای "انفجارهای شدید" در پایتخت عربستان خبر دادند.
این تشدید در پی هفته‌ها درگیری بین حوثی‌های مورد حمایت ایران و دولت یمن مورد حمایت عربستان است که آتش‌بس غیررسمی چهار ساله را در جنگ داخلی این کشور به هم ریخت. این درگیری در بحبوحه پیامدهای گسترده جنگ ایالات متحده و ایران دوباره شعله ور شد و بی ثباتی بیشتری را در منطقه خلیج فارس به همراه داشت. در ماه سپتامبر، حوثی ها گفتند که آنها را تصرف کرده اندجزیره استراتژیک پریم که در تنگه باب المندب، یک نقطه گلوگاه دریایی حیاتی قرار دارد. آنها همچنین جزایر دیگری را تصرف کردند تا کنترل خود را در خط ساحلی دریای سرخ محکم کنند. در میان ترس از اینکه موقعیت قوی‌تر حوثی‌ها در امتداد ساحل می‌تواند عرضه انرژی جهانی را محدودتر کند، نیروهای تحت حمایت عربستان در اوایل اکتبر مناطق کلیدی اطراف تنگه را پس گرفتند. حوثی ها از آن زمان تمرکز خود را بر فرودگاه ها و زیرساخت های انرژی عربستان سعودی افزایش داده اند.
وزارت انرژی عربستان سعودی تایید کرد که حمله سه شنبه شب به دفاتر اجرایی آرامکو در شهر ظهران در شرق این کشور باعث آتش سوزی محدود شد. هیچ آسیبی گزارش نشده است. تایم برای کسب اطلاعات بیشتر با آرامکو و دفتر رسانه ای دولت عربستان سعودی تماس گرفته است. مقامات سعودی گفتند که چندین موشک و پهپاد در نقاط دیگر رهگیری شده و ریزش آوار چهار نفر را در پایتخت ریاض مجروح کرده است. عربستان سعودی روز سه‌شنبه همزمان با تشدید حملات تلافی جویانه، به یک انبار نفت در حومه صنعا پایتخت یمن حمله کرد.
به نظر می رسد حمله عربستان به انبار نفت در واکنش به حمله روز شنبه حوثی ها به فرودگاه بین المللی ملک خالد در ریاض باشد که ۱۳ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی بر جای گذاشت. اداره کل هوانوردی غیرنظامی عربستان سعودی (GACA) تایید کرد که یک پرتابه روز یکشنبه به همان فرودگاه اصابت کرد و یک نفر کشته شد. GACA گفت که هفته قبل، حمله به فرودگاه بین المللی ابها دو نفر را کشت و 28 نفر را زخمی کرد.
عربستان برترین جهان استبه گفته موسسه تحقیقات صلح بین المللی استکهلم، خریدار تسلیحات آمریکایی. با این حال، این کشور در حال مبارزه برای دفاع از خود در برابر حوثی‌هایی است که در موقعیتی قرار دارند تا به عمق پادشاهی حمله کنند. سعودی ها در حال حاضر در حال بررسی چگونگی شکست سیستم های دفاعی آنها در توقف حملات مرگبار هستند. کارشناسان از انبوه خاک عربستان به عنوان یکی از دلایل شکست تدابیر دفاعی یاد می کنند. مرز عربستان با یمن بیش از 800 مایل امتداد دارد. علی شهابی، تحلیلگر سعودی در یک پست آنلاین گفت: "انتظار داشتن کشوری به اندازه عربستان سعودی برای رهگیری هر موشک به سادگی غیر واقعی است. هیچ دفاعی نمی تواند حفاظت کامل را تضمین کند."
در پی این حملات، عملیات در ملک خالد همچنان به حالت تعلیق درآمده است. خطوط هوایی اتحاد، قطر ایرویز و فیلیپین ایرلاینز از جمله شرکت‌هایی هستند که پروازهای خود را به ریاض تعلیق کردند.
سفارت ایالات متحده در ریاض به آمریکایی ها در این کشور در مورد "لغو احتمالی پروازها، بسته شدن حریم هوایی و اختلال در سفر" هشدار داده است و تصریح می کند که کارمندان دولت ایالات متحده اکنون برای استفاده از هر فرودگاهی در کشور به "مجوز ویژه" نیاز دارند.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا روز سه‌شنبه گفت حوثی‌ها «بسیار بد رفتار می‌کنند». او در یک پست اجتماعی حقیقت، ادامه داد: «فکر می‌کردم یک سال پیش وقتی ما آنها را بمباران کردیم و به درخواست آنها متوقف شد، درس خود را آموختند،» ظاهراً به حملات ایالات متحده در ماه مارس تا آوریل سال گذشته اشاره کرد که در پاسخ به حمله حوثی‌ها به کشتی‌ها در منطقه بود.دریای سرخ و اخلال در تجارت جهانی هفته‌ها پس از آغاز حملات، آتش‌بس بین ایالات متحده و حوثی‌ها با میانجیگری عمان حاصل شد.
ترامپ روز شنبه پیشنهاد کرد که ممکن است ایالات متحده به حملات عربستان به حوثی ها بپیوندد. یک مقام ارشد آمریکایی در پاسخ به سوالی درباره احتمال حملات آمریکا به تایم گفت که واشنگتن «در حال گفت‌وگوی مستمر با عربستان سعودی و دولت جمهوری یمن درباره ثبات منطقه است و ما همیشه به تعهدات خود در قبال شرکای خود عمل خواهیم کرد».
با ادامه تشدید تنش ها در منطقه، در اینجا آنچه باید در مورد حوثی ها، تاریخ آنها با عربستان سعودی و چرایی حمله آنها به فرودگاه ها بدانیم آمده است.
حوثی ها یک گروه سیاسی و مسلح در یمن هستند که اولین بار در دهه 1990 ظهور کردند و حدود دو دهه است که با دولت شناخته شده بین المللی این کشور می جنگند. این گروه یک جنبش احیاگر برای زیدیسم، شاخه ای از اسلام شیعی است. جمعیت مسلمانان زیدی در این کشور حدود 35 درصد از جمعیت یمن را تشکیل می دهند.
به گفته بنیاد کارنگی برای صلح بین‌المللی، جنبش حوثی عمدتاً از تحول انجمن جوانان مؤمن (BYF) زاده شد. این گروه به افتخار بنیانگذار و رهبر خود حسین الحوثی به حوثی ها معروف شد. الحوثی قبل از اینکه در سال 2004 توسط نیروهای یمنی کشته شود، این گروه را به یک جنبش نظامی تر تبدیل کرده بود. این گروه اکنون توسط برادرش عبدالملک الحوثی رهبری می شود.
جنگ داخلی در سال 2014 پس از تصرف صنعا توسط حوثی ها آغاز شد.دولت را مجبور به فرار به شهر جنوبی عدن کرد. از آن زمان، این گروه درگیر جنگ علیه ائتلاف تحت رهبری عربستان سعودی حامی دولت یمن بوده است. حوثی‌ها در حال حاضر کنترل بیشتر مناطق غربی کشور از جمله صنعا را در اختیار دارند.
کارشناسان حوثی ها را به دلیل محدودیت های اجتماعی اعمال شده در مناطق تحت کنترل این گروه و موارد ادعایی نقض حقوق بشر با رژیم های خودکامه مقایسه می کنند.
محمود شهراح، یک تحلیلگر سیاسی یمنی در اندیشکده چتم هاوس مستقر در لندن، می گوید: «حوثی ها مانند یک داعش زیدی با ایده های بسیار ایدئولوژیک و رادیکال تحت سلطه هستند. آنها از نظر کنترل اجتماعی نیز شباهت هایی با طالبان دارند.
ارتباط شورشیان حوثی با ایران چگونه است؟
حوثی ها روابط قوی با ایران دارند و اغلب در راستای اهداف تهران اقدام می کنند.
فریاء المسلمی، پژوهشگر یمنی در چتم هاوس، با اشاره به اینکه ارتباط بین این دو از اوایل دهه 1990 آغاز شد، می گوید: «از سال 2009، ایران [از سال 2009] شروع به تسریع در تامین تسلیحات، آموزش، و همچنین کمک های مالی زیادی به حوثی ها کرده است.
حوثی‌ها اغلب بخشی از شبکه نیابتی ایران موسوم به «محور مقاومت» به حساب می‌آیند که شامل حزب‌الله لبنان، شبکه مقاومت اسلامی در عراق و قبلاً رژیم اسد در سوریه تا زمان فروپاشی آن در دسامبر 2024 است.
در پاسخ به جنگ اسرائیل و حماس، شبه‌نظامیان یمنی چندین حمله به کشتی‌های کشتیرانی در دریای سرخ انجام دادند که تجارت جهانی را در اواخر سال 2023 و اوایل سال جاری مختل کرد.ماه های 2024. ایالات متحده و بریتانیا در ژانویه 2024 برای یک سری حملات به اهداف حوثی ها در سراسر یمن در تلافی حملات به کشتی های غیرمسلح به نیروهای خود پیوستند. ایالات متحده در اواخر همان سال کمپین دیگری را علیه اهداف حوثی انجام داد.
حوثی ها در ماه مارس با شلیک رگبار موشک های بالستیک به سمت جنوب اسرائیل وارد جنگ ایران شدند. در ماه‌های بعد، پیشروی‌های این گروه در امتداد دریای سرخ به طور گسترده در خدمت منافع ایران تلقی می‌شود. محاصره حوثی ها در منطقه علیه عربستان سعودی در ماه ژوئیه اعلام شد و چندین کشتی مورد حمله قرار گرفتند. این تهدید که حوثی‌ها می‌توانند یک نقطه توقف حیاتی دریایی دیگر را به بن بست بزنند، درست مانند آنچه ایران در مورد تنگه هرمز انجام داده است، می‌تواند به تهران اهرم قابل توجهی در مذاکراتش با واشنگتن بدهد.
با این حال، کارشناسان می گویند که کاملاً دقیق نیست که حوثی ها را نماینده مستقیم بدانیم.
فواز گرگز، استاد روابط بین‌الملل در دانشکده اقتصاد لندن می‌گوید: «حوثی‌ها یکی از متحدان منطقه‌ای مستقل‌تر ایران در خاورمیانه هستند. آنها منافع مستقل خود را دارند، حتی اگر منافعشان در سطح منطقه‌ای و جهانی همگرا باشد».
با این حال، حوثی‌ها برای ایران حیاتی‌تر شده‌اند. المسلمی با اشاره به توانایی حوثی‌ها در اخلال در تجارت در دریای سرخ می‌گوید: «با سقوط اسد، با تضعیف حزب‌الله، حوثی‌ها به مهم‌ترین متحد منطقه‌ای ایران تبدیل شدند».
اهداف گروه داردکارشناسان خاطرنشان می کنند که با گذشت زمان و با آشکار شدن تحولات منطقه ای تغییر کرده است.
المسلمی می گوید: «هدف نهایی حوثی ها تبدیل شدن به یک قدرت منطقه ای است. با توجه به شعله‌ور شدن جنگ داخلی، حوثی‌ها در نهایت خواهان پایان آنچه محاصره بندرها و فرودگاه‌های عربستان در قلمرو خود می‌خوانند، هستند.
گرگز می‌گوید: «حوثی‌ها می‌خواهند آسمان‌ها و بنادر کشور برای تجارت، کالا و خدمات باز باشد. آنها می خواهند پول به خزانه حوثی ها سرازیر شود.
بر اساس گزارش سازمان ملل متحد، جنگ داخلی تأثیر فاجعه باری بر جمعیت یمن داشته است، به طوری که نیمی از جمعیت مناطق تحت کنترل دولت یمن با سطوح بالایی از ناامنی غذایی حاد مواجه هستند. جرجس می‌گوید: «وضعیت کنونی برای جمعیت یمن و همچنین برای توانایی حوثی‌ها برای اداره مؤثر یمن بسیار وخیم است.
او می افزاید: "حوثی ها می خواهند حکومت و رژیم را تحکیم کنند. آنها می خواهند به عنوان دولت قانونی در صنعا به رسمیت شناخته شوند، نه اینکه یک بازیگر غیردولتی در نظر گرفته شوند."
چه زمانی حوثی ها و عربستان سعودی دوباره جنگ را آغاز کردند؟
آتش بسی که در آوریل 2022 با میانجیگری سازمان ملل متحد انجام شد، عمدتاً برای بیش از چهار سال برقرار بود، قبل از اینکه در ژوئیه سقوط کرد. حوثی‌ها مدعی شدند که عربستان سعودی حملاتی را به فرودگاه صنعا انجام داده و هیئت حوثی‌هایی را که از ایران بازمی‌گشتند، هدف قرار داده است. شورشیان حوثی در اقدامی تلافی جویانه، موشک های بالستیک به سمت عربستان سعودی پرتاب کردند.
حوثی‌ها این را فرصتی طلایی برای تغییر توازن می‌دانستندگرجس می گوید که علیه عربستان سعودی و خود یمن قدرت بگیرد و یک حمله برق آسا انجام دهد.
پس از حملات بیشتر به اهداف حوثی ها در اواخر همان ماه، این گروه شبه نظامی شروع به حمله به پالایشگاه های نفت در عربستان سعودی، متعلق به شرکت نفت دولتی آرامکو کرد.
در ماه سپتامبر، حملات به پالایشگاه‌های نفت و سایر تأسیسات مرتبط افزایش یافت و فرودگاه‌های عربستان سعودی به هدف تبدیل شدند.
چرا حوثی ها به فرودگاه های عربستان حمله می کنند؟
قبل از آتش‌بس سال 2022، حملات به فرودگاه‌ها تا حد زیادی به عنوان یک اقدام مهم حوثی‌ها تلقی می‌شد.
مقامات سعودی گفتند که در یک حمله بسیار تبلیغاتی، این گروه در ژوئن 2019 به فرودگاه بین المللی ابها حمله کرد و حداقل 26 نفر را مجروح کرد. این اعتصاب با محکومیت بین المللی مواجه شد و دیده بان حقوق بشر آن را جنایت جنگی احتمالی دانست.