سفر آسیایی سیسی؛ چرخش راهبردی مصر در میانه تنش‌های خاورمیانه و پس از سفر شی جین‌پینگ به قاهره
سفر آسیایی السیسی نشان‌دهنده تلاش مصر برای تنوع‌بخشی به شرکای خارجی، جذب فناوری و سرمایه‌گذاری آسیایی و تقویت جایگاه خود به‌عنوان یک قطب صنعتی و لجستیکی در نظم اقتصادی جدید جهانی است. پست سفر آسیایی سیسی؛ چرخش راهبردی مصر در میانه تنش‌های خاورمیانه و پس از سفر شی جین‌پینگ به قاهره اولین بار در سفیر ارجان ظاهر شد.
به گزارش سفیر ارجان ، مدرن دیپلماسی با انتشار یادداشتی نوشت: تور آسیایی عبدالفتاح السیسی شامل سفر رئیس جمهوری مصر به چند کشور م هم آسیایی از جمله کره‌جنوبی، مالزی و اندونزی است. هدف این سفر، تقویت مشارکت‌های راهبردی و تنوع‌بخشی به ائتلاف‌های اقتصادی و صنعتی مصر عنوان شده است.
السیسی این سفر گسترده آسیایی را از ۶ اکتبر ۲۰۲۶ آغاز کرد؛ سفری که هدف آن تنوع‌بخشی به شرکای بین‌المللی، افزایش حضور مصر در آسیا و بهره‌گیری از ظرفیت این قاره به‌عنوان یکی از مراکز اصلی تجارت، سرمایه‌گذاری و فناوری جهان است.
این تحرکات نشان‌دهنده همگرایی میان راهبردهای مصر برای گسترش روابط با قدرت‌های اقتصادی نوظهور آسیایی و تلاش این کشور برای ایفای نقش فعال‌تر در نظم اقتصادی جهانی است.
در همین چارچوب، میان سفر شی جین‌پینگ، رییس‌جمهور چین، به قاهره که در اوایل سپتامبر ۲۰۲۶ پایان یافت و تور آسیایی عبدالفتاح السیسی به کره‌جنوبی، مالزی و اندونزی در اکتبر ۲۰۲۶، ارتباطی راهبردی وجود دارد.
این ارتباط در چارچوب یک راهبرد جامع مصری برای تنوع‌بخشی به شرکای خارجی، بومی‌سازی صنایع و جذب سرمایه‌گذاری‌های آسیایی تعریف می‌شود؛ رویکردی که همزمان با تحولات بزرگ در نظم جهانی و افزایش نقش قدرت‌های اقتصادی آسیا دنبال می‌شود.
ابعاد و پیامدهای این راهبرد را می‌توان در محورهای زیر بررسی کرد:
۱- تنوع‌بخشی به مشارکت‌ها: تمرکز مصر بر اقتصادهای بزرگ شرق و جنوب شرق آسیا که عضو بلوک‌های تجاری مهمی مانند اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آسه‌آن) و توافق جامع مشارکت اقتصادی منطقه‌ای (RCEP) هستند، بخشی از تلاش قاهره برای گسترش دامنه روابط اقتصادی خود است.
۲- انتقال فناوری و بومی‌سازی صنعتی: مصر به دنبال جذب سرمایه‌گذاری‌هایی مبتنی بر منافع متقابل و بدون دخالت در امور داخلی است؛ سرمایه‌گذاری‌هایی که بر انتقال دانش، توسعه فناوری و بومی‌سازی صنایع کره‌ای و آسیایی در داخل مصر تمرکز داشته باشند.
۳- دروازه ورود به آفریقا (کومسا): همزمان مصر از موقعیت جغرافیایی و عضویت خود در توافق بازار مشترک شرق و جنوب آفریقا (COMESA) بهره می‌گیرد تا به سکویی برای تولیدات مشترک با شرکای آسیایی و صادرات آنها به بازارهای آفریقایی بدون تعرفه تبدیل شود.
۴- همگرایی با قدرت‌های شرقی: گسترش روابط مصر با کره‌جنوبی، مالزی و اندونزی در راستای توسعه نفوذ اقتصادی و سیاسی چین در منطقه قرار دارد و آسیا را به شریکی جایگزین و مکمل برای تنوع‌بخشی به سیاست خارجی قاهره تبدیل می‌کند.
۵- همگرایی دیدگاه‌های سیاسی: کشورهای آسیایی و مصر در برخی اصول سیاسی از جمله احترام متقابل، همزیستی مسالمت‌آمیز و حل‌وفصل مسالمت‌آمیز مناقشات اشتراک نظر دارند و با رویکردهای مبتنی بر دوقطبی‌سازی غربی مخالفت می‌کنند.
۶- ائتلاف‌های صنعتی و اقتصادی: سفرهای آسیایی السیسی با هدف ایجاد ائتلاف‌های صنعتی بزرگ انجام می‌شود؛ ائتلاف‌هایی که می‌توانند جایگاه مصر را به‌عنوان یک مرکز جهانی لجستیک و صنعتی تقویت کنند.
ابعاد سفر السیسی به کشورهای آسیایی
سفر رییس‌جمهور مصر به کره‌جنوبی، مالزی و اندونزی را می‌توان از چند زاویه بررسی کرد:
نخست: تقویت همکاری با کشورهای آسه‌آن و کره‌جنوبی
۱- همکاری اقتصادی و سرمایه‌گذاری: گفت‌وگوهای السیسی با لی جه‌میونگ، رییس‌جمهور کره‌جنوبی، و مدیران شرکت‌های بزرگ کره‌ای بر جذب سرمایه‌گذاری، انتقال فناوری و افزایش تجارت متمرکز بود.
در این مذاکرات، ظرفیت صادرات مصر در حوزه‌هایی مانند آهن، فولاد و کودهای شیمیایی نیز مورد توجه قرار گرفت.
۲- مشارکت با کشورهای آسه‌آن (مالزی و اندونزی): مصر در تلاش است روابط تجاری و صنعتی خود با مالزی و اندونزی را تقویت کند. این دو کشور می‌توانند دروازه ورود محصولات مصری به بازارهای جنوب شرق آسیا باشند، در حالی که مصر نیز می‌تواند نقش پل ارتباطی برای انتقال کالاهای آسیایی به بازارهای عربی، آفریقایی و اروپایی را ایفا کند.
دوم: تاثیر مناقشات خاورمیانه و جست‌وجوی گزینه‌های بین‌المللی جایگزین
مصر در شرایطی که خاورمیانه با مجموعه‌ای از بحران‌ها و تنش‌های فزاینده مواجه است، تلاش می‌کند از طریق گسترش روابط خود با شرق آسیا و قدرت‌های اقتصادی این منطقه، پیامدهای منفی بی‌ثباتی‌های منطقه‌ای را کاهش دهد.
همکاری‌های جدید با کشورهای آسیایی، فرصت‌هایی برای جذب سرمایه‌گذاری، توسعه صنعتی، انتقال فناوری و دسترسی به منابع انرژی جدید فراهم می‌کند؛ امری که می‌تواند وابستگی مصر به شرایط پرنوسان منطقه‌ای را کاهش دهد و حاشیه امن اقتصادی بیشتری برای این کشور ایجاد کند.
در واقع، قاهره تلاش دارد با متنوع‌سازی شرکای خارجی خود، در برابر شوک‌های ناشی از بحران‌های منطقه‌ای و اختلال در زنجیره‌های تامین جهانی، انعطاف‌پذیری بیشتری ایجاد کند.
سوم: ارتباط میان سفر السیسی به کره‌جنوبی، مالزی و اندونزی با سفر رییس‌جمهور چین به قاهره
سفر شی جین‌پینگ به قاهره، زمینه تقویت مشارکت راهبردی جامع میان مصر و چین را فراهم کرد. چین در حال حاضر بزرگ‌ترین شریک تجاری مصر محسوب می‌شود و یکی از بازیگران اصلی طرح «کمربند و جاده» در این کشور است.
تور آسیایی السیسی در شرق و جنوب شرق آسیا، در ادامه همین رویکرد انجام می‌شود؛ اما هدف این گسترش این گشایش راهبردی با ظرفیت‌های فناورانه و صنعتی گره خورده است؛ ظرفیت هایی چون:
۱- بومی‌سازی فناوری و توسعه صنعتی
گفت‌وگوهای میان مصر و چین در قاهره بر حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی، مراکز داده و توسعه کریدور اقتصادی کانال سوئز متمرکز بود.
این اهداف با محورهای مطرح‌شده در سفر السیسی به کره‌جنوبی نیز هم‌راستا است؛ جایی که توافق‌هایی در حوزه انرژی پاک، فناوری اطلاعات و تولید مشترک تجهیزات دفاعی، از جمله توپخانه خودکششی «کا-۹»، مورد توجه قرار گرفت.
همچنین در مذاکرات با مالزی و اندونزی، توسعه تجارت، تبادل تجربیات صنعتی و استفاده از مدل‌های موفق توسعه آسیایی مورد بررسی قرار گرفت.
۲- مقابله با چالش‌های اقتصادی و تضمین زنجیره‌های تامین
مصر از هر دو مسیر ــ همکاری با چین و گسترش روابط با دیگر اقتصادهای آسیایی ــ به دنبال جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، کاهش فشار بر منابع ارزی و تضمین امنیت زنجیره‌های تامین جهانی است.
این هدف از طریق توافق‌های بزرگ اقتصادی و مشارکت‌های جامع دنبال می‌شود؛ از جمله آغاز مذاکرات برای ایجاد توافق مشارکت اقتصادی با کره‌جنوبی و بهره‌گیری از الگوهای موفق صنعتی کشورهای آسیایی.
۳- هماهنگی در مجامع بین‌المللی
رفت‌وآمدهای سیاسی و اقتصادی میان مصر و کشورهای آسیایی نشان‌دهنده نزدیکی دیدگاه‌ها درباره برخی مسائل منطقه‌ای و جهانی است.
این کشورها از چندجانبه‌گرایی، افزایش نقش قدرت‌های نوظهور و تقویت جایگاه مصر در ساختارهایی مانند گروه بریکس حمایت می‌کنند؛ گروهی که چین و اندونزی از اعضای مهم آن به شمار می‌روند.
چهارم: همکاری نظامی و قراردادهای تولید مشترک دفاعی
۱- قرارداد توپخانه کا-۹: در سال ۲۰۲۲، مصر و کره‌جنوبی توافقی برای خرید و تولید داخلی توپخانه خودکششی کا-۹ در خاک مصر امضا کردند.
این قرارداد یک گام مهم در مسیر بومی‌سازی صنایع دفاعی و توسعه توانمندی‌های نظامی ارتش مصر محسوب می‌شود.
۲- ایجاد توازن در روابط با غرب: همکاری‌های نظامی مصر با کشورهای آسیایی به معنای کنار گذاشتن روابط سنتی این کشور با آمریکا و اروپا نیست، بلکه بخشی از راهبرد گسترده‌تر قاهره برای تنوع‌بخشی به منابع تسلیحاتی، کاهش وابستگی به یک تامین‌کننده خاص و دستیابی به فناوری‌های جدید نظامی است.