۱۵ سال انتظار برای آسفالت؛ چرا روکش جاده به تمیسیان نرسید
دماوند-عملیات روکش آسفالت محور مرا ـ تمیسیان در دماوند آغاز شده، اما شروع کار از محدوده کاجان و بلاتکلیفی مسیر منتهی به تمیسیان، پرسش‌هایی درباره محدوده اجرای پروژه ایجاد کرده است.
سفیر ارجان گروه استان‌ها- امیرماهان محمدی یکتا: عملیات روکش آسفالت محور روستایی مرا ـ تمیسیان در دماوند آغاز شده، اما آنچه برای اهالی تمیسیان محل پرسش است، این است که اجرای طرح از محدوده روستای کاجان آغاز شده و دست‌کم در وضعیت فعلی، مسیر منتهی به خود روستای تمیسیان را پوشش نمی‌دهد؛ موضوعی که با توجه به سابقه طولانی مطالبه اهالی برای بهسازی این راه، وضعیت نامناسب سطح جاده و وجود ریزش سنگ در بخش‌هایی از مسیر، بار دیگر مسئله ایمنی راه دسترسی این روستا را برجسته کرده است.
بررسی سوابق منتشرشده نشان می‌دهد روکش آسفالت این محور سال‌ها در فهرست وعده‌ها و برنامه‌های راهداری شهرستان دماوند قرار داشته، اما هنوز درباره تکمیل مسیر تا تمیسیان و رفع نقاط پرخطر آن ابهام وجود دارد.
در شرق دماوند، جاده‌هایی وجود دارند که شاید در نقشه‌های بزرگراهی کشور چندان به چشم نیایند، اما برای ساکنان روستاها، مسیر اصلی زندگی روزمره‌اند؛ راه‌هایی که دانش‌آموزان، کشاورزان، کارگران، خانواده‌ها و خودروهای امدادی هر روز از آنها عبور می‌کنند و کیفیتشان مستقیماً با امنیت و کیفیت زندگی مردم ارتباط دارد.
محور مرا -تمیسیان یکی از همین مسیرها است؛ مسیری روستایی در محدوده دهستان تاررود که روستاهایی مانند مرا، تمیسیان و کاجان را به یکدیگر و به شبکه راه‌های منطقه متصل می‌کند، به‌گونه‌ای که کاجان در محدوده دهستان تاررود قرار دارد و تمیسیان نیز در نزدیکی آن واقع شده است.
طرحی که سال‌ها مطالبه مردم بود
موضوع روکش این مسیر البته مسئله تازه‌ای نیست. در سال‌های گذشته، مسئولان شهرستان دماوند از تأمین اعتبار برای روکش آسفالت راه‌های روستایی از جمله مرا و تمیسیان خبر داده بودند.
پیش از این، رضا طاهرخانی، فرماندار سابق دماوند، در زمان مسئولیت خود اعلام کرده بود، اعتبار روکش آسفالت راه روستایی گرمابسرد، مرا، تمیسیان، اچونک و روستاهای محور دلیچایی جذب شده و پروژه‌ها در مرحله تمهید پیمانکار و انعقاد قرارداد قرار دارند، برای این مجموعه پروژه‌ها نیز ۲۸ میلیارد ریال اعتبار پیش‌بینی شده بود.
اما فاصله میان «قرار گرفتن پروژه در برنامه» و «رسیدن عملیات به مقصد نهایی» همان نقطه‌ای است که امروز برای اهالی تمیسیان اهمیت دارد.
مهران جعفری‌فر، رئیس سابق اداره راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای دماوند، که تیرماه سال جاری تودیع شد، نیز اعلام کرده بود عملیات روکش آسفالت اوچونک، مرا و تمیسیان در دستور کار اداره راهداری قرار دارد، با این حال، اکنون که عملیات اجرایی در محور آغاز شده، پرسش اهالی تمیسیان روشن است: اگر قرار بوده روکش آسفالت شامل تمیسیان هم باشد، چرا عملیات از محدوده کاجان آغاز شده و مسیر روستای تمیسیان همچنان در وضعیت نامناسب باقی مانده است؟
جاده‌ای که علیرغم مصوبه ۱۵ ساله آسفالت ندارد؛ اعتراض روستاییان تمسیان به نیمه‌کاره‌ماندن پروژه
محمد ایل‌بیگی، دهیار روستای تمسیان دماوند، به خبرنگار مهر گفت: بخش‌هایی از جاده این روستا حدود ۱۵ سال است که در انتظار روکش آسفالت مانده‌اند و اجرای ناقص طرح فعلی نیز نگرانی ساکنان را افزایش داده است.
به گفته او، در حالی که عملیات روکش آسفالت در محور مرا ـ تمسیان آغاز شده، بخشی از مسیر در محدوده روستا همچنان بلاتکلیف است و مشخص نیست چه زمانی بهسازی خواهد شد.
ایل‌بیگی با اشاره به سابقه طولانی مشکلات این جاده گفت: آخرین اقدامات برای آسفالت مسیر به سال‌ها پیش بازمی‌گردد و پس از آن، با وجود پیگیری‌های مکرر و طرح مطالبات در جریان بازدید مسئولان از روستاها، مشکل جاده برطرف نشده است.
او با انتقاد از نحوه اجرای پروژه گفت: مردم انتظار دارند وقتی طرح بهسازی یک محور آغاز می‌شود، عملیات به شکلی پیش برود که مسیر مورد نیاز روستاها به‌طور کامل ساماندهی شود، نه اینکه بخشی از جاده روکش شود و قسمت‌های دیگر همچنان به حال خود باقی بماند.
به گفته دهیار تمسیان، بر اساس اطلاعاتی که در اختیار او قرار گرفته، مصوبه استانی این پروژه حدود ۱۵ کیلومتر بوده است؛ در حالی که طول مسیر مورد اشاره در محدوده روستا و محورهای مرتبط، نیازمند بررسی دقیق‌تر است.
او می‌گوید، در جریان اجرای طرح، بخش‌هایی از مسیر در اولویت قرار گرفته‌اند، اما تکلیف قسمت‌هایی از جاده که وضعیت نامناسبی دارند، روشن نیست.
با این حال، جزئیات مصوبه، محدوده دقیق پروژه، میزان اعتبار اختصاص‌یافته و علت قرار نگرفتن تمام بخش‌های مورد مطالبه در برنامه اجرایی، هنوز مشخص نیست.
دهیار تمسیان می‌گوید، وضعیت نامناسب جاده، تنها به روکش آسفالت محدود نمی‌شود و بخش‌هایی از مسیر نیز با مشکل ریزش سنگ از ارتفاعات مجاور روبه‌رو هستند؛ موضوعی که به گفته او، تردد در جاده را دشوار کرده و نگرانی‌هایی درباره ایمنی رفت‌وآمد ایجاد کرده است.
او با اشاره به اینکه رسیدگی به این مشکلات خارج از محدوده قانونی و اختیارات مدیریت روستایی قرار دارد، گفت: دهیاری و شورای روستا امکان تأمین مستقل هزینه‌های سنگین مورد نیاز برای اجرای عملیات عمرانی در این بخش‌ها را ندارند.
به گفته ایل‌بیگی، در برخی موارد، شوراها ناچار شده‌اند برای پاکسازی سطحی مسیر از امکانات و ماشین‌آلات موجود در معادن اطراف کمک بگیرند؛ اقدامی که به گفته او، نمی‌تواند جایگزین یک برنامه اصولی و مستمر برای ایمن‌سازی جاده شود.
او افزود: در پی افزایش اعتراض‌های مردمی، اعضای شورا و دهیاری برای پیگیری موضوع به نهادهای مختلف مراجعه کرده‌اند و تلاش دارند از طریق مسئولان شهرستان، نمایندگان و دستگاه‌های اجرایی، تکلیف ادامه پروژه را روشن کنند.
ایل‌بیگی گفت: مردم مشکلاتشان را ابتدا با دهیار و شورا مطرح می‌کنند، چون ما در دسترس آنها هستیم؛ اما برای حل مشکلاتی مانند روکش آسفالت و پاکسازی ریزش سنگ، اختیارات و اعتبارات ما محدود است.
سهم تمسیان از پروژه چقدر است؟
یکی از پرسش‌های اصلی درباره این پروژه، نسبت میان محدوده مصوب، میزان عملیات اجراشده و بخش‌های باقی‌مانده از مسیر است.
دهیار تمسیان می‌گوید، بر اساس اطلاعاتی که از پروژه به دست آورده، حجم عملیات پیش‌بینی‌شده برای پیمانکار در سطح استان بسیار بیشتر از محدوده مورد مطالبه این روستاست؛ با این حال، او رقم دقیق قرارداد و میزان اعتبار را در اختیار ندارد.
به گفته دهیار، حدود ۳۰۰ خانوار در این روستا زندگی می‌کنند.
او می‌گوید جمعیت روستا در دوره‌ای به دلیل کمبود امکانات کاهش یافته بود، اما در سال‌های اخیر و با بهبود برخی شرایط، روند بازگشت و افزایش جمعیت آغاز شده است.
به گفته ایل‌بیگی، گردو، انار، انجیر، سیب و زردآلو از جمله محصولات این منطقه هستند و وضعیت راه می‌تواند بر رفت‌وآمد ساکنان و جابه‌جایی محصولات کشاورزی اثر بگذارد.
او تأکید می‌کند: مسئولان محلی با وجود محدودیت منابع، برای بهبود شرایط روستا تلاش کرده‌اند، اما تکمیل پروژه‌های زیربنایی مانند بهسازی جاده به تصمیم و اقدام دستگاه‌هایی وابسته است که مسئولیت و اعتبار اجرای این طرح‌ها را بر عهده دارند.
بررسی های خبرنگار مهر از اهالی تمیسیان نشان می دهد، موضوع فقط کیفیت آسفالت نیست، «روکش آسفالت»، «ایمن‌سازی جاده» و حتی «پیگیری خسارت ناشی از سیل به جاده» از جمله مشکلاتی است، که اهالی این روستا با آن مواجهند و سال‌ها است خواستار بهسازی مسیر دسترسی خود هستند و اکنون که عملیات روکش در محور آغاز شده، طبیعی است انتظار داشته باشند نتیجه طرح را در مسیر مورد استفاده خود نیز ببینند.
یکی از نگرانی‌های جدی‌تر درباره مسیر تمیسیان، قرار گرفتن آن در محدوده‌ای کوهستانی است، در چنین مسیرهایی، نگهداری راه تنها به آسفالت‌کردن سطح جاده محدود نمی‌شود؛ پاکسازی مسیر، کنترل ریزش سنگ و خاک، ایمن‌سازی نقاط مستعد ریزش و رسیدگی سریع پس از بارندگی و سیلاب نیز بخشی از الزامات ایمنی راه است.
سوابق حوادث منطقه نیز نشان می‌دهد محورهای روستایی اطراف تمیسیان و مرا در برابر رخدادهای طبیعی آسیب‌پذیرند، در جریان یک سیلاب در دماوند، محورهای روستایی مرا، تمیسیان و کیلان نیز دچار ریزش و انسداد شدند.
بنابراین وجود سنگ‌های رهاشده یا ریزش‌های باقی‌مانده در حاشیه مسیر را نمی‌توان صرفاً یک مشکل ظاهری دانست، در جاده‌ای کوهستانی که خودروها ناچار به عبور از محدوده‌های مستعد ریزش هستند، هر مانع یا سنگ باقی‌مانده در مسیر می‌تواند در شرایط خاص به یک عامل خطر تبدیل شود.
در چنین شرایطی، روکش آسفالت اگر بدون ایمن‌سازی حاشیه راه، پاکسازی ریزش‌ها و رسیدگی به نقاط حادثه‌خیز انجام شود، تنها بخشی از مسئله را حل می‌کند.
جاده‌ای که نباید منتظر حادثه بماند
در ادبیات مدیریت راه، ایمنی زمانی معنا پیدا می‌کند که اقدامات پیشگیرانه پیش از وقوع حادثه انجام شود، انتظار برای اینکه یک تصادف، واژگونی یا حادثه جانی اتفاق بیفتد و بعد برای اصلاح نقطه خطر اقدام شود، با منطق پیشگیری سازگار نیست.
البته درباره اینکه وضعیت فعلی مسیر تمیسیان الزاماً به وقوع حادثه منجر خواهد شد، نمی‌توان بدون آمار رسمی تصادفات و ارزیابی کارشناسی اظهار نظر قطعی کرد؛ اما مجموعه عواملی مانند کیفیت نامناسب روسازی، کوهستانی بودن مسیر، سابقه ریزش و ضرورت ایمن‌سازی که در سوابق مربوط به این روستا مطرح شده، دست‌کم ضرورت بررسی دقیق‌تر وضعیت راه را نشان می‌دهد.
از سوی دیگر، وجود معادن در برخی روستاهای این محدوده نیز مسئله دیگری است که باید به آن پرداخت.
اکنون اهالی تمیسیان با یک سؤال مشخص روبه‌رو هستند: پروژه روکش محور مرا ـ تمیسیان دقیقاً تا کجا ادامه خواهد داشت؟ چرا که تمیسیان سال‌ها در برنامه روکش آسفالت قرار داشته است و مردم روستا لزوماً انتظار پروژه‌ای خارج از برنامه ندارند؛ انتظار آنها اجرای همان وعده‌ای است که سال‌ها پیش اعلام شده است.
تمیسیان در نهایت یک نقطه روی نقشه نیست. پشت این نام، خانواده‌هایی زندگی می‌کنند که برای دسترسی به خدمات، مدرسه، درمان، کار و ارتباط با سایر نقاط شهرستان به همین جاده وابسته‌اند.