ورود موساد به مذاکرات دمشق-تل‌آویو/ از پشت‌پرده تا میز مذاکره؛ نتانیاهو به دنبال «اکسیژن سیاسی» از دل بحران
مذاکرات دمشق - تل‌آویو با ورود مستقیم موساد به مرحله امنیتی تازه‌ای رسیده، اما بن‌بست بر سر خروج از مناطق اشغالی و محاسبات انتخاباتی نتانیاهو، آن را به ابزاری برای بقای سیاسی او بدل کرده است.
سرویس جهان مشرق - مذاکرات سوری-رژیم صهیونیستی با میانجی‌گری امارات وارد مرحله‌ای تازه شده است؛ مرحله‌ای که در آن سازمان تروریستی «موساد» به‌طور مستقیم وارد میز مذاکره شده و سطح تماس‌ها از رایزنی‌های دیپلماتیک به گفت‌وگوهای امنیتی-نظامی ارتقا یافته است. اما پرسش اصلی این است: آیا این مذاکرات مسیری به سوی توافق امنیتی پایدار است، یا ابزاری دیگر در دستان بنیامین نتانیاهو برای بقای سیاسی؟
ورود موساد؛ تغییر سطح مذاکرات
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، در ۱۳ آوریل ۲۰۲۵، احمد الشرع (ابومحمد الجولانی)، رئیس دولت تحریر الشام در سوریه، در ابوظبی با مقامات ارشد امنیتی رژیم صهیونیستی دیدار کرد. در این نشست، مقامات بلندپایه‌ای از سازمان تروریستی موساد، شورای امنیت ملی و اطلاعات ارتش رژیم صهیونیستی حضور داشتند و میانجی‌گری آن را امارات بر عهده داشت. این دیدار، مرحله جدیدی در روابط میان دمشق و تل‌آویو ایجاد کرد و درهای تماس‌های مستقیم بیشتر میان دو طرف را گشود.
خالد خلیل، کارشناس روابط سوریه-رژیم صهیونیستی، در گفت‌وگو با سفیر ارجان استپ تأکید کرده که ورود مستقیم سازمان تروریستی موساد به مذاکرات با دمشق، نمایانگر «تغییری کیفی» در روند ارتباطات میان دو طرف است و بازتاب‌دهنده انتقال گفت‌وگوها به سطحی است که بیشتر به موضوعات امنیتی و نظامی مرتبط می‌شود. او این تحول را بالاترین نقطه تماس اعلام‌شده میان دمشق و تل‌آویو از زمان سقوط دولت بشار اسد توصیف کرده است.
آنچه در این مذاکرات مطرح شده، فراتر از موضوعات دیپلماتیک معمول است: اشتراک‌گذاری اطلاعات درباره شبکه‌های جهادی فعال در جنوب سوریه، هماهنگی امنیتی برای مهار گروه‌های مورد حمایت محور مقاومت در منطقه درعا، و بررسی استقرار مجدد نیروهای ارتش رژیم صهیونیستی در بلندی‌های جولان. این موضوعات نشان می‌دهد که ماهیت گفت‌وگوها از سطح سیاسی به سطح امنیتی-عملیاتی تغییر یافته است.
همچنین لازم به ذکر است که در کنار دیدار الشرع با مقامات امنیتی رژیم صهیونیستی در امارات، رئیس جدید سازمان تروریستی موساد نیز ماه گذشته با اسعد الشیبانی، وزیر خارجه دولت تحریرالشام در اردن دیدار و گفتگو داشته است.
نتانیاهو؛ جنگ به‌عنوان «اکسیژن سیاسی»
خالد خلیل معتقد است نمی‌توان سیاست رژیم صهیونیستی در قبال سوریه را از بحران سیاسی داخلی‌ای که نتانیاهو با آن دست‌وپنجه نرم می‌کند جدا کرد. نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی که با فشارهای فزاینده سیاسی و انتخاباتی روبه‌روست، از جنگ و تشدید تنش به‌عنوان ابزاری برای حفظ جایگاه سیاسی و جلب حمایت رأی‌دهندگان اسرائیلی استفاده می‌کند. به گفته این کارشناس، برای نتانیاهو جنگ به «اکسیژن سیاسی» تبدیل شده است که عمر او را در صحنه سیاسی اسرائیل طولانی می‌کند.
رسانه‌های عبری زبان نیز این واقعیت را تأیید می‌کنند. یک رسانه صهیونیستی در گزارش تحلیلی، اظهارات و دیدگاه‌های نتانیاهو را «توهم‌آمیز» توصیف کرده و نوشته است که او به ادامه جنگ «معتاد» شده است. گزارش دیگری اشاره می‌کند که نتانیاهو تصور می‌کرد با جنگ می‌تواند آینده سیاسی خود را نجات دهد، اما اکنون با شکست محاسباتش، به‌شدت از نتایج انتخابات آتی نگران است.
رژیم صهیونیستی در اکتبر ۲۰۲۶ با انتخاباتی سرنوشت‌ساز روبه‌روست. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که نتانیاهو در این انتخابات با آزمونی دشوار مواجه است. رژیم صهیونیستی پس از شکست سنگین ۷ اکتبر ۲۰۲۳ در وضعیتی قرار گرفته که بسیاری از مقامات ارشد امنیتی آن استعفا داده‌اند و نتانیاهو تنها چهره ارشد باقی‌مانده از آن دوره است، که این انتخابات را به همه‌پرسی درباره رهبری او تبدیل کرده است. در چنین شرایطی، ادامه تنش و درگیری در سوریه و سایر جبهه‌ها، ابزاری برای ساختن تصویری از نتانیاهو به‌عنوان «رهبر ملی قادر به دفاع از اسرائیل» تلقی می‌شود.
بن‌بست در مذاکرات؛ اسرائیل در دوراهی
با این حال، آنچه از تحولات اخیر برمی‌آید، تصویری متفاوت از آنچه نتانیاهو تبلیغ می‌کند نشان می‌دهد. گزارش‌های رسانه‌ای حاکی از آن است که مذاکرات میان تل‌آویو و دمشق به بن‌بست کامل رسیده است. مقامات اسرائیلی خروج از مناطق اشغالی سوریه — به‌ویژه منطقه حائل و کوه استراتژیک حرمون — را «غیرمنطقی» می‌دانند. شبکه ۱۲ رژیم صهیونیستی گزارش داده که مخالفت شدید نتانیاهو با خروج فوری نیروهای این رژیم از جولان اشغالی، به توقف کامل مذاکرات میان تل‌آویو و دمشق منجر شده است.
این در حالی است که بر اساس گزارش‌ها، پیش از عقب‌نشینی اسرائیل، دو طرف به ۹۰ درصد توافق بر سر چارچوب امنیتی نزدیک شده بودند، اما رژیم صهیونیستی با اضافه کردن شروط جدید، روند را متوقف کرد.
خالد خلیل در تحلیل خود تأکید می‌کند که رفتار تل‌آویو در دوره اخیر، جدیت روشنی در باز کردن یا حفظ کانال ارتباطی پایدار نشان نمی‌دهد. به باور او، اسرائیل از سردرگمی و از دست دادن توازن راهبردی رنج می‌برد و دولت نتانیاهو، تحت سلطه راست افراطی، عمدتاً بر مدیریت تنش متمرکز است، نه رسیدگی به ریشه‌های آن و دستیابی به توافقی بلندمدت.
شکاف درونی؛ صدای مخالفان و رقابت منطقه‌ای با ترکیه
نشانه‌های شکاف میان سطوح سیاسی و امنیتی در رژیم صهیونیستی بارزتر شده است. مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل، یکی از برجسته‌ترین اندیشکده‌های راهبردی این رژیم، در کنار شخصیت‌های سیاسی و امنیتی، خواستار پرهیز از رسیدن به نقطه بی‌بازگشت و تبدیل اقدامات نظامی به مسیری سیاسی شده‌اند. این صداها معتقدند که امنیت را نمی‌توان تنها با زور نظامی به دست آورد و منافع این رژیم مستلزم دستیابی به ترتیبات امنیتی بلندمدت تحت حمایت آمریکاست.
این شکاف در حالی عمیق‌تر می‌شود که نتانیاهو با بحران‌های همزمان در جبهه‌های امنیتی، دیپلماتیک و رسانه‌ای روبه‌روست. گزارش‌ها حاکی از آن است که نه‌تنها مذاکرات با دمشق به‌طور کامل متوقف شده، بلکه اختلافات داخلی و رسوایی‌های سیاسی، سایه سنگینی بر سیاست خارجی و دستگاه امنیتی این رژیم انداخته است.
بُعد دیگر این مذاکرات، رقابت ترکیه و اسرائیل بر سر شکل معادله در سوریه و منطقه است. وزرای خارجه سوریه و ترکیه در نشستی مشترک در دمشق تأکید کردند که اسرائیل باید سیاست‌های توسعه‌طلبانه خود را رها کند تا ثبات در سوریه و منطقه محقق شود. ترکیه که نفوذ فزاینده‌ای در سوریه پیدا کرده، نگران پیامدهای مذاکرات سوری-اسرائیلی بر موازنه قدرت منطقه‌ای است و در این زمینه با واشنگتن رایزنی می‌کند.
مذاکرات سوری-اسرائیلی با ورود سازمان تروریستی موساد به سطحی تازه رسیده است، اما این تحول لزوماً به معنای حرکت به سوی توافق پایدار نیست. سه مانع اساسی بر سر راه این مذاکرات قرار دارد: نخست، مخالفت نتانیاهو با هرگونه عقب‌نشینی از مناطق اشغالی که با محاسبات انتخاباتی او گره خورده است. دوم، فقدان اعتماد میان دو طرف که خالد خلیل آن را عاملی تعیین‌کننده می‌داند. و سوم، نبود اراده واقعی در تل‌آویو برای رسیدن به تفاهمی که مستلزم امتیازدهی باشد.
در نهایت، آنچه در پشت‌پرده مذاکرات سوری-اسرائیلی می‌گذرد، بیش از آنکه نشانه‌ای از حرکت به سوی صلح باشد، بازتاب‌دهنده محاسبات پیچیده سیاسی نتانیاهو برای بقا و تلاش رژیم صهیونیستی برای تحکیم کنترل خود بر سرزمین‌های اشغالی سوریه است.