چشمانداز ۲۰۳۰ سعودی زیر سایه حملات یمن
حملات نیروهای یمن و تشدید تنشهای منطقهای، چشمانداز ۲۰۳۰ عربستان را با چالش جدی روبهرو کرده و جاهطلبیهای اقتصادی محمد بنسلمان برای تبدیل این کشور به قطب تجاری منطقه را تهدید میکند.
حملات نیروهای یمن و تشدید تنشهای منطقهای، چشمانداز ۲۰۳۰ عربستان را با چالش جدی روبهرو کرده و جاهطلبیهای اقتصادی محمد بنسلمان برای تبدیل این کشور به قطب تجاری منطقه را تهدید میکند.
سفیر ارجان-گروه بین الملل: روزنامه انگلیسی تلگراف با این مقدمه نوشته است: عربستان سعودی تنها دو هفته با میزبانی از گردهمایی سالانه بانکداران، مدیران تجاری و وزیران دارایی که با نام «داووس در صحرا» شناخته میشود، فاصله دارد. «ابتکار سرمایهگذاری آینده» دقیقا همان نوع رویداد بینالمللی معتبری است که محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی با چشمانداز تبدیل کردن این پادشاهی به یک قطب تجاری در جهان، میخواهد آن را برگزار کند.
اما با وجود درگیری با نیروهای مسلح یمن، مقامهای سعودی بهجای آماده شدن برای استقبال از شرکتکنندگان، از روز دوشنبه پروازها به فرودگاه بینالمللی ملک خالد را پس از چند روز حملات موشکی ارتش یمن به حالت تعلیق درآوردند.
درگیری اخیر میان ارتش یمن با عربستان سعودی پس از آن رخ داد که نیروهای مسلح یمن در پاسخ به محاصره عربستان سعودی، تردد از دریای سرخ را به روی کشتیهای سعودی بست که شریان حیاتی صادرات نفت این کشور عربی است. سپس عربستان برای شکستن این محاصره اقدام به حملات متجاوزانه علیه یمن کرد و آتش درگیریهای جدید میان دو طرف پس از چند سال شعلهور شد.
روزنامه تلگراف درباره دردسرهای پیش روی بن سلمان برای تحقق چشمانداز یاشده با وجود این درگیری نوشت: اگر نشست «ابتکار سرمایهگذاری آینده» لغو شود، ضربهای برای بن سلمان خواهد بود که به نوشته وال استریت ژورنال، اکنون بر اثر حملات ارتش یمن میان کاخهای مجهز به پناهگاه در رفتوآمد و تحت حفاظت است.
اما حتی اگر این رویداد برگزار شود نیز مشخص نیست که با وضع موجود، چه کسی جسارت کافی خواهند داشت که به فرودگاههای آسیبدیده پرواز کند. گزارشها حاکی از آن است که مدیران ارشد غولهای نفتی جهانی مانند اکسونموبیل، توتالانرژی، شل و بیپی پیشاپیش از کنگره انرژی ریاض که از یکشنبه در حال برگزاری است، کنار کشیدهاند.
نشست داووس نمایانگر تلاش بلندپروازانه ولیعهد سعودی برای تبدیل کردن پادشاهی خود به محوری حیاتی در اقتصاد جهانی و بازیگر برجسته در خاورمیانه است. اما در این میان، ارتش یمن با هدف قرار دادن فرودگاهی که برای این هدف بن سلمان مبنی بر تبدیل ریاض به قطبی برای گردشگران، شرکتهای چندملیتی و رویدادهای بینالمللی نقشی محوری دارد.
این حملات بهویژه، چشمانداز ۲۰۳۰ بن سلمان برای عربستان را به چالش میکشد. حملات یمن نهتنها این پرسش را مطرح میکند که آیا چشمانداز ۲۰۳۰ هنوز در منطقهای با چند جبهه جنگ فعال، عملی است، بلکه این پرسش را نیز مطرح میکند که چرا عربستان سعودی با وجود هزینههای سنگین دفاعی، تا این حد آسیبپذیر است.
در ادامه این مطلب مطرح شده است: عربستان اعلام کرده که درباره چگونگی ناکامی پدافند هواییاش پس از حملات مکرر به فرودگاه در هفته گذشته، تحقیق خواهد کرد. موشکهای ارتش یمن همچنین به تاسیسات نفتی، نظامی و حملونقل اصابت کردند.
مقامهای سعودی گفتند که نشانههای اولیه حاکی از آن است که نیروهای مسلح یمن در ابتدا پهپادهایی پرتاب کردند تا راه را برای ترکیبی از موشکهای کروز و بالستیک به سوی فرودگاه بینالمللی ملک خالد ریاض هموار کنند.
گفته میشود مقامهای سعودی همچنین با کمبود ذخایر رهگیرهای گرانقیمت پاتریوت روبهرو هستند که قادرند موشکهای بالستیک در حال حمله را در آسمان سرنگون کنند.
ارتش عربستان با وجود بودجه نظامی عظیم که هشتمین بودجه نظامی جهان است، همچنین برخورداری از نیروی هوایی چشمگیر باید در ظاهر بر ارتش یمن برتری میداشت، با این حال، به گفته تحلیلگران، ارتش یمن با وجود چنین هزینههای قابلتوجهی، در حال به راه انداختن یک جنگ نامتقارن کلاسیک است و تنها باید گاهی ضربه بزنند تا اقتصاد سعودی را تضعیف کنند.
هشام العمیسی تحلیلگر مسائل یمن و مشاور ارشد «موسسه اروپایی صلح» معتقد است که ارتش یمن «نیازی ندارد که در جنگ علیه سعودیها پیروز شوند؛ تنها کاری که باید بکند این است که جنگ را برای آنها پرهزینهتر کند.»
هزینههای سنگین برای سامانههای تسلیحاتی گرانقیمت و پیشرفته، ضعفها در سازماندهی دفاعی را جبران نکرده است؛ نگاه نیروهای مسلح بهطور قابلتوجهی به درون است و بیشتر بر حفاظت از خانواده سلطنتی متمرکزند که این امر وسعت جغرافیایی عربستان را در برابر حملات یمن آسیبپذیر میسازد.
این گزارش با اشاره به پیامدهای بسته شدن تنگه هرمز بر اثر جنگافروزی ترامپ در غرب آسیا میافزاید: قیمتهای بالای جهانی نفت بخشی از آسیب ناشی از حمله ثباتزدای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا به ایران را کاهش میدهد. اما دولت همچنین ناچار است میلیاردها دلار برای دور زدن تنگه هرمز، حمایت از اقتصاد و تجهیز ارتش هزینه کند.
ترامپ راهبرد مشخصی برای این وضعیت ندارد، همچنین به نظر میرسد به طور پنهانی به دلیل پرهیز بن سلمان از عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی در مقطع کنونی، در حال تنبیه او نیز باشد.
امارات متحده عربی خواستار وحدت خلیج فارس شده است اما همزمان رقیب راهبردی و اقتصادی همسایه بزرگتر خود -عربستان- نیز هست.
پروژه نئوم عربستان که نماد چشمانداز آینده این کشور معرفی شده بود، با کاهش ابعاد برخی طرحها و تغییر اولویتها وارد مرحله تازهای از اجرا شده است.
تحولات جنگ ایران و آمریکا پس از جنگ سوم واردروز شصت و پنجم شدو تنگه هرمز همچنان محور اصلی این تحولات است. تعویق نشست منطقهای درباره تنگه هرمز بر پیچیدگی تحولات افزود. همزمان رایزنیهای عمان و کویت، مواضع تهران درباره مذاکرات و پرونده هستهای، افزایش شدید قیمت نفت و دیدار ولیعهد عربستان با فرمانده سنتکام، از مهمترین تحولات روز دوشنبه 23 شهریور بود.
عربستان سعودی در بحبوحه پیامدهای اقتصادی جنگ منطقهای و ثبت کسری 9.1 میلیارد دلاری در سهماهه دوم، مذاکرات اولیه با بانکها برای دریافت دستکم 8 میلیارد دلار وام را آغاز کرده است؛ آرامکو نیز بهطور جداگانه در حال بررسی تأمین مالی جدید است.