۳۵۰۰ سالمند مجهول‌الهویه و فاقد سرپرست مؤثر
رئیس اداره سلامت سالمندان وزارت بهداشت از وجود سه هزار و 500 سالمند مجهول‌الهویه و فاقد سرپرست مؤثر در کشور خبر داد.
صالحه مرتضوی، با اشاره به روند شتابان سالمندی جمعیت در ایران توضیح داد: «ایران در حال ورود به مرحله‌ای از تحولات جمعیتی است که پیامدهای آن فقط به افزایش نیازهای درمانی محدود نمی‌شود، بلکه روابط خانوادگی، الگوی مراقبت، حمایت اجتماعی و نحوه مواجهه جامعه با سالمندان را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد».
به گفته او، سالمندی که تنها زندگی می‌کند الزاما منزوی یا بدون حمایت نیست، اما سالمندانی که هم‌زمان از حمایت خانوادگی و اجتماعی محدودی برخوردارند، نیازمند توجه بیشتری هستند. تنهایی و انزوای اجتماعی نیز می‌توانند با پیامدهای نامطلوب سلامت روان همراه باشند و سازمان جهانی بهداشت آنها را از عوامل مهم خطر برای سلامت روان در سالمندی می‌داند. مرتضوی با بیان اینکه با افزایش سن ممکن است نیاز به مراقبت افزایش یابد، ادامه داد: «محدودیت عملکردی، چندبیماری، اختلالات شناختی و نیاز به کمک در فعالیت‌های روزمره می‌تواند مراقبت را به یک نیاز مستمر تبدیل کند. مراقبت نیز فقط انجام کارهای روزمره نیست و ممکن است حمایت جسمی، روانی، اجتماعی و در برخی موارد مراقبت تخصصی را شامل شود».
او افزود: «اگر تمام این مسئولیت بر دوش خانواده قرار گیرد، به‌ویژه در خانواده‌های کم‌فرزند، فشار قابل توجهی به مراقب وارد می‌شود. بنابراین کشور به ترکیبی از مراقبت خانوادگی، مراقبت رسمی، خدمات در منزل، حمایت از مراقب و خدمات مراقبت طولانی‌مدت نیاز دارد. البته مراقبت نباید به معنای انجامدادن همه کارها به‌جای سالمند باشد. هر اقدامی باید تا حد امکان استقلال و توانایی‌های فرد را حفظ کند و سالمند را در تصمیم‌گیری و انجام فعالیت‌هایی که همچنان قادر به انجام آنهاست، مشارکت دهد».
رئیس اداره سلامت سالمندان وزارت بهداشت در ادامه درباره سالمندآزاری گفت: «سازمان جهانی بهداشت سالمندآزاری را یک اقدام یا ترک اقدام، منفرد یا تکرارشونده، در رابطه‌ای که در آن انتظار اعتماد وجود دارد و موجب آسیب یا ناراحتی سالمند می‌شود، تعریف می‌کند. این پدیده می‌تواند به شکل جسمی، روانی، مالی، غفلت، رهاشدگی یا نقض شأن و کرامت سالمند بروز کند».
او افزود: «بنابراین سالمندآزاری فقط به معنای ضرب‌وشتم نیست. نادیده‌گرفتن نیازهای اساسی یا درمانی سالمند، سوءاستفاده از منابع مالی او، تحقیر، کنترل و محدودکردن ارتباطات اجتماعی یا انجام‌ندادن مراقبت‌های ضروری نیز می‌تواند در چارچوب آزار یا غفلت قرار گیرد». مرتضوی ادامه داد: «سالمندانی که وابستگی عملکردی، ناتوانی یا اختلال شناختی دارند ممکن است آسیب‌پذیری بیشتری داشته باشند. از طرف دیگر، فشار مراقبتی، مشکلات اقتصادی، کمبود آموزش و نبود حمایت کافی از مراقب نیز می‌تواند شرایط مراقبت را دشوار کند. به همین دلیل پیشگیری از سالمندآزاری فقط به برخورد پس از وقوع آسیب محدود نمی‌شود و باید عوامل خطر را نیز کاهش داد.
WHO نیز حمایت از مراقبان، آموزش و پاسخ چندبخشی را از محورهای مهم پیشگیری و مقابله با سالمندآزاری می‌داند». به گفته او، درباره میزان سالمندآزاری در ایران نیز باید با احتیاط صحبت کرد. مطالعات داخلی وجود این پدیده را نشان داده‌اند، اما به دلیل تفاوت جمعیت‌ها و روش‌های مطالعه، نمی‌توان یک عدد واحد را به عنوان شیوع فعلی سالمندآزاری در کل کشور اعلام کرد. بنابراین، تولید داده‌های ملی و استاندارد برای شناسایی ابعاد، عوامل خطر و انواع سالمندآزاری لازم است.