بارگاه شمس تبریزی؛ نقطه اتصال هویتی و سازه مقاومت ذهنی جامعه ایرانی

علی ربیعی، دستیار اجتماعی رئیس جمهور با انتشار یادداشتی در صفحه شخصی خود در فضای مجازی نوشت: افتتاح بارگاه شمس تبریزی در خوی، برای من صرفا گشایش یک مکان تاریخی یا رونمایی از یک کالبد میراثی نبود. در تبیین جامعه‌شناختی، چنین مکان‌هایی فراتر از گذشته‌گرایی، با «آینده» و بازتولیدِ حیات جمعی ما پیوند خورده‌اند. این میراث، نقطه تلاقی هم‌زمان چند سازوکار بنیادین در جامعه معاصر ماست: از «هویت ایرانی» و حوزه تمدنی مشترک گرفته تا پی‌ریزی آنچه می‌توان از آن به «اقتصاد آینده» یا «اقتصاد عرفان» تعبیر کرد.

جامعه امروز بیش از هر زمان نیازمند عناصری است که بتوانند در برابر فرسایش معنا و تلاطم‌های محیطی مقاومت کنند. معتقدم چنین نمادها و بناهایی بخشی از «سازه مقاومت ذهنی ایرانیان» در تاریخ بوده‌اند و همچنان هستند. ارزشمندی مقبره و بنایی چون بارگاه شمس، تنها ایستادن در دیروز نیست، اتفاقا معطوف به آینده است؛ پادزهری است برای ترمیم «گسست نسل‌های مختلف» و پیوند زدن دوباره خطِ زیست تاریخی جامعه با تجربه امروز. ما نیازمند بازنمایی سابقه تاریخی خود هستیم تا نسل نو، تکیه‌گاه‌های معنایی خود را در این تندبادهای فرهنگی بازیابد.

از سوی دیگر، آذربایجان عزیز—از تبریز و ارومیه تا خوی و سراسر این خطه کهن—همواره ستون هویت ملی و تمدنی ما بوده است. بارگاه شمس در این جغرافیا، دقیقا یک «نقطه اتصال» چندبُعدی است: نقطه اتصال هویتی، فرهنگی و منطقه‌ای. این نقطه کانونی، هم پیونددهنده شهرهای آذربایجان به یکدیگر است و هم پنجره اتصال حوزه تمدنی ایران به افق‌های وسیع‌تر عرفانی و ادبی جهان.

رویداد خوی، فرصتی است تا با تعریف دوباره ظرفیت‌های این مکان، پیوندی میان مسیر گردشگری عرفانی و ادبی، اقتصاد محلی و اتصال هویتی نسل‌ها برقرار کنیم. شمس تبریزی برای ما فقط یک چهره در تاریخ ادبیات نیست، یک سازوکار زنده برای اتصال، تاب‌آوری فرهنگی و بازیابی هویت جمعی ایرانیان است.