چرا پدافند هوایی عربستان مقابل حملات به فرودگاه ریاض ناکام ماند؟/ انصارالله سامانه هشدار زودهنگام را بی اثر کرد
عربستان در پی حملات موشکی و پهپادی به فرودگاه ریاض، تحقیقاتی را برای بررسی عملکرد سامانه‌های پدافند هوایی و علت احتمالی عبور تسلیحات مهاجم از شبکه دفاعی این کشور آغاز کرده است.
به گزارش خبرنگار بین الملل سفیر ارجان، عربستان سعودی تحقیقات درباره عملکرد سامانه‌های پدافند هوایی خود را پس از حملات اخیر به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض آغاز کرده است؛ حملاتی که بار دیگر آسیب‌پذیری زیرساخت‌های حیاتی در برابر حملات موشکی و پهپادی را در مرکز توجه قرار داده است.
سفیر ارجان به نقل از دو مقام منطقه‌ای گزارش داده است که بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد انصارالله یمن ابتدا چندین پهپاد را به پرواز درآوردند تا زمینه برای عبور موشک‌های کروز و بالستیک از سامانه‌های دفاع هوایی عربستان فراهم شود. این مقام‌ها به دلیل نداشتن مجوز برای اظهارنظر علنی، نخواستند نامشان فاش شود.
یمن اهرم تهران برای رفع محاصره دریایی است/ «انصارالله» نیابتی ایران نیست و منافع خود را دارد
بر اساس این گزارش، یکی از محور‌های اصلی تحقیقات، مشخص کردن علت احتمالی ناکامی سامانه‌های پدافندی در شناسایی و رهگیری اهداف مهاجم است. همچنین بررسی می‌شود که چرا سامانه‌های هشدار زودهنگام نتوانسته‌اند هشدار لازم را درباره حملات صادر کنند یا فرصت کافی برای واکنش دفاعی فراهم آورند.
نقش پهپادها در عبور موشک‌ها از سامانه‌های دفاعی
یکی از مهم‌ترین نکات مطرح‌شده در گزارش آسوشیتدپرس، احتمال استفاده ترکیبی از پهپادها و موشک‌ها برای پیچیده‌تر کردن عملیات دفاع هوایی است.
در حملات ترکیبی، سامانه‌های پدافندی باید چندین هدف را به‌طور هم‌زمان شناسایی و ارزیابی کنند و با توجه به نوع تهدید، درباره نحوه مقابله با آنها تصمیم بگیرند.
وجود اهداف متعدد می‌تواند فشار عملیاتی بر سامانه‌های راداری، مراکز فرماندهی و موشک‌های رهگیر را افزایش دهد؛ هرچند میزان تأثیر این عوامل در حمله به فرودگاه ریاض هنوز به‌صورت مستقل مشخص نشده است.
بر اساس روایت اولیه مقام‌های منطقه‌ای، پهپادها پیش از موشک‌های کروز و بالستیک به پرواز درآمده‌اند. با این حال، گزارش منتشرشده جزئیات فنی کافی درباره تعداد دقیق پهپادها، مسیر پروازی آنها، زمان‌بندی حمله یا نوع سامانه‌های پدافندی درگیر ارائه نمی‌کند.
موشک‌های بالستیک و چالش رهگیری توسط پاتریوت
آسوشیتدپرس در گزارش خود به توانمندی‌های موشکی حوثی‌های یمن نیز اشاره کرده است. بر اساس این گزارش، برخی موشک‌های بالستیک و کلاهک‌های آنها از قابلیت تغییر مسیر در طول پرواز برخوردارند؛ قابلیتی که در صورت استفاده مؤثر، می‌تواند رهگیری آنها را برای سامانه‌های دفاع هوایی دشوارتر کند.
سامانه پاتریوت یکی از تجهیزات شناخته‌شده دفاع هوایی عربستان است که برای مقابله با برخی تهدید‌های موشکی و هوایی به کار گرفته می‌شود. بااین‌حال، موفقیت هر سامانه رهگیر به عواملی مانند نوع موشک مهاجم، ویژگی‌های مسیر پرواز، زمان کشف هدف، کیفیت اطلاعات راداری و شرایط عملیاتی وابسته است.
گزارش آسوشیتدپرس مشخص نمی‌کند که در حمله به فرودگاه ریاض دقیقاً از چه نوع موشک‌هایی استفاده شده یا آیا قابلیت تغییر مسیر کلاهک‌ها در این حمله نقش مستقیمی داشته است.
با این وجود، طرح موضوع قابلیت‌های موشکی انصارالله یمن نشان می‌دهد که تحقیقات عربستان صرفاً به شمار موشک‌های رهگیری‌شده محدود نیست و احتمالاً باید ابعاد مختلف شناسایی، تصمیم‌گیری و مقابله با تهدید‌های هوایی نیز بررسی شود.
یکی از پرسش‌های مهم در پرونده حملات به فرودگاه ریاض، علت صادر نشدن هشدار زودهنگام است. به گفته یکی از مقام‌های منطقه‌ای که آسوشیتدپرس به نقل از او گزارش داده، بررسی این موضوع بخشی از تحقیقات جاری عربستان را تشکیل می‌دهد.
سامانه‌های هشدار زودهنگام با استفاده از ابزار‌های شناسایی و اطلاعات راداری، تلاش می‌کنند تهدید‌های هوایی را پیش از رسیدن به مناطق حساس تشخیص دهند. اطلاعات حاصل از این فرایند باید به مراکز فرماندهی و واحد‌های دفاعی منتقل شود تا امکان ارزیابی تهدید و اتخاذ تدابیر لازم فراهم شود.
در صورت تأیید وجود نقص در این فرایند، لازم است مشخص شود که مشکل به شناسایی اولیه اهداف، انتقال اطلاعات، هماهنگی میان سامانه‌های مختلف یا عوامل عملیاتی دیگر مربوط بوده است.
تلفات حملات و تعطیلی فرودگاه ریاض
حملات گزارش‌شده، فعالیت فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در پایتخت عربستان را با اختلال جدی روبه‌رو کرده است. بر اساس اطلاعات ارائه‌شده در گزارش آسوشیتدپرس، این سفیر ارجان کشته شدن دست‌کم ۱۳ نفر و زخمی شدن بیش از ۳۰۰ نفر خبر داده است.
طبق اطلاعات اولیه، فرودگاه دست‌کم تا روز شنبه، ۱۷ اکتبر، تعطیل اعلام شده و شرکت‌های هواپیمایی پرواز‌های خود به ریاض را متوقف کرده‌اند. تعطیلی فرودگاه پایتخت می‌تواند بر جابه‌جایی مسافران، برنامه پرواز‌های بین‌المللی و فعالیت‌های حمل‌ونقل هوایی تأثیر بگذارد.
فرودگاه ملک خالد از زیرساخت‌های مهم حمل‌ونقل عربستان به شمار می‌رود و اختلال در فعالیت آن، علاوه بر پیامد‌های اقتصادی و عملیاتی، اهمیت حفاظت از مراکز غیرنظامی در برابر حملات هوایی را برجسته می‌کند.
درخواست عربستان از آمریکا و ابعاد منطقه‌ای بحران
آسوشیتدپرس همچنین به تلاش‌های عربستان برای افزایش همکاری امنیتی با آمریکا اشاره کرده است. بر اساس این گزارش، مقام‌های سعودی خواستار مشارکت مستقیم‌تر واشنگتن در مقابله با حوثی‌ها شده‌اند.
این سفیر ارجان است که همکاری‌های آمریکا و عربستان پیش‌تر حوزه‌هایی مانند تبادل اطلاعات، شناسایی اهداف و برنامه‌ریزی عملیات را دربر گرفته است؛ بااین‌حال، طبق گزارش یادشده، واشنگتن تا زمان انتشار آن وارد حملات مستقیم علیه انصارالله یمن نشده بود.
در صورت تداوم حملات به زیرساخت‌های حیاتی عربستان، موضوع حفاظت از حریم هوایی و افزایش هماهنگی میان متحدان منطقه‌ای می‌تواند اهمیت بیشتری پیدا کند. بااین‌حال، دامنه هرگونه تغییر در همکاری‌های نظامی دو کشور به تصمیم‌های رسمی و تحولات بعدی بستگی خواهد داشت.