هشدار پزشکیان درباره آینده ایران / از بحران آب تا ضعف مدیریت
پزشکیان با تأکید بر ضرورت جبران عقب‌ماندگی کشور، از مدیران خواست به‌جای اصرار بر دیدگاه‌های خود، از تجربه متخصصان استفاده کنند و بهره‌وری را افزایش دهند.
مسعود پزشکیان در آیین آغاز سال زراعی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ در استان البرز با تأکید بر ضرورت شناخت ظرفیت‌های کشور و استفاده صحیح از منابع اظهار کرد: هر مدیری که در جایگاهی قرار می‌گیرد باید بداند چه امکاناتی در اختیار دارد، کجا قرار گرفته‌ایم، چه میزان آب و خاک در اختیار داریم و از این ظرفیت‌ها چه میزان بهره‌برداری می‌کنیم.
وی با بیان اینکه میزان تولید و بهره‌وری کشور باید با سایر کشور‌ها مقایسه شود، افزود: قابل قبول نیست که ما به‌عنوان انسان، ایرانی و مسلمان از دیگران عقب‌تر و ناکارآمدتر باشیم؛ باید ببینیم دیگران چه کرده‌اند که در برخی حوزه‌ها از ما جلوتر هستند و ما برای جبران این فاصله چه اقدامی باید انجام دهیم.
رئیس‌جمهور، ایجاد دغدغه برای جبران عقب‌ماندگی را نخستین گام اصلاح وضعیت دانست و گفت: وقتی این سؤال در ذهن ما ایجاد شود که چرا عقب هستیم، به دنبال راه‌حل خواهیم رفت. باید بررسی کنیم کشور‌های دیگر چه کرده‌اند و از چه دانش و تجربه‌ای استفاده کرده‌اند.
پزشکیان با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری مدیران از ظرفیت کارشناسان و دانشگاهیان تصریح کرد: مدیر نباید تصور کند، چون تصمیمی گرفته است، حتماً تصمیم خودش درست است. می‌توان از یک کارشناس، استاد دانشگاه یا فرد باتجربه کمک گرفت و از دانش آنها برای تصمیم‌گیری بهتر استفاده کرد.
وی ادامه داد: اگر این دغدغه در ذهن مدیران شکل بگیرد که نباید از دیگران عقب بمانیم، در حوزه بهره‌وری، کیفیت و تناسب تولید باید از مزرعه تا سفره بنشینیم و فکر کنیم که چه کاری باید انجام دهیم.
رئیس‌جمهور با اشاره به تجربه حضور خود در یک همایش تحقیقاتی در مکزیک گفت: در آن همایش، جایزه نوبل به استادی اهدا شده بود که درباره تفاوت عملکرد انسان‌ها سخن می‌گفت. نکته‌ای که از سخنان او برداشت کردم این بود که تفاوت میان افراد صرفاً به ژن مربوط نیست و تغییر نگاه می‌تواند مسیر زندگی انسان را تغییر دهد.
پزشکیان با تأکید بر ظرفیت نخبگان کشور اظهار کرد: اگر به سمت قله و عزت حرکت کنیم، دیگران را نیز با خود به سمت قله می‌بریم و اگر به سمت دره حرکت کنیم، دیگران را نیز به سمت دره خواهیم کشاند؛ بنابراین باید مشخص کنیم می‌خواهیم به کدام سمت حرکت کنیم.
وی با اشاره به توانمندی جوانان و نخبگان ایرانی در حوزه‌های مختلف، از جمله هوش مصنوعی، افزود: نخبگان ما توانمندی‌های بزرگی دارند و باید از بهترین فناوری‌ها استفاده کنیم. باید دائماً از خود بپرسیم آیا مسیری که در حال طی کردن آن هستیم، بهترین مسیر است یا می‌توانیم آن را اصلاح کنیم.
رئیس‌جمهور تأکید کرد: این مدیران و مسئولان هستند که می‌توانند بسیاری از این مسیر‌ها را تغییر دهند و باید مشخص کنند محصولی که تولید می‌شود با چه کیفیتی و چگونه باید به دست مردم برسد. بسیاری از مشکلات ناشی از ناآگاهی و ضعف مدیریت است و باید برای آنها چاره‌اندیشی کرد.
پزشکیان با اشاره به تجربه شخصی خود از تغییر مسیر تحصیلی و زندگی گفت: بار‌ها گفته‌ام که در مقطعی درس نمی‌خواندم، اما بعد تغییر کردم و شاگرد اول شدم. چه اتفاقی افتاد؟ همان انسان بودم، اما نگاه و رویکردم تغییر کرد و همین تغییر مسیر زندگی‌ام را عوض کرد.
وی خاطرنشان کرد: اگر می‌خواهیم در برابر قدرت‌ها و زورگویی‌ها سر خم نکنیم، باید جایگاه علم، قدرت و توانمندی خود را ارتقا دهیم. نمی‌توان در جهل و نادانی ماند و در عین حال حرف‌های بزرگ زد؛ برای رسیدن به جایگاه مطلوب باید سختی کشید، تلاش کرد و شبانه‌روز پای هدف ایستاد.
رئیس‌جمهور در پایان گفت: همه می‌توانند بهتر شوند و به جایگاهی که می‌خواهند برسند؛ شرط آن این است که هدف خود را بشناسند، دست به دست هم دهند و برای رسیدن به قله‌ها و بلندای پیشرفت کشور تلاش کنند.
وی در استان البرز، با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از دانش و تجربه متخصصان برای حل مسائل کشور اظهار کرد: باید به دنبال بهترین راهکار‌ها باشیم و ظرفیت‌های موجود را از مرحله بالقوه به بالفعل تبدیل کنیم. کشاورز تولید می‌کند، اما در نهایت دلال سود آن را می‌برد؛ اینجاست که باید پرسید چرا در مدیریت تولید و توزیع به‌درستی عمل نمی‌کنیم.
وی با بیان اینکه اصلاح وضعیت موجود با طرح پرسش‌های اساسی و شناخت دقیق مشکلات آغاز می‌شود، افزود: اگر دردی را احساس نکنیم، درباره آن سؤال نمی‌کنیم و برای حل آن نیز به فکر نمی‌افتیم. مدیران باید بدانند در مزرعه چه اتفاقی می‌افتد، تولید با چه مشکلاتی روبه‌روست و چگونه می‌توان سهم تولیدکننده را از منافع اقتصادی افزایش داد.
هشدار پزشکیان درباره آینده منابع آب
رئیس‌جمهور با اشاره به توسعه شهر تهران و مناطق پیرامونی آن و افزایش برداشت از منابع آب زیرزمینی، نسبت به پیامد‌های ادامه این روند هشدار داد و گفت: باید فکر کنیم اگر این منابع آبی به پایان برسد، زندگی در این مناطق چگونه ادامه خواهد یافت و آب مورد نیاز از کجا تأمین می‌شود.
پزشکیان تأکید کرد: باید امنیت و پایداری زندگی در مناطقی را که با توسعه شهری مواجه هستند، از همین امروز مورد توجه قرار دهیم. اگر در آینده با بحران آب روبه‌رو شویم، نمی‌توانیم از مسئولیت تصمیم‌های امروز خود چشم‌پوشی کنیم.
وی با اشاره به هزینه‌های سنگین تأمین آب برای تهران خاطرنشان کرد: سال گذشته با کمک استاندار و وزیر مربوطه و صرف حدود ۷ هزار میلیارد تومان، آب به تهران منتقل شد؛ اما باید از هم‌اکنون برای این پرسش پاسخ داشته باشیم که پس از مصرف منابع تأمین‌شده، چه راهکاری برای آینده وجود دارد.
رئیس‌جمهور با تأکید بر مسئولیت مدیران در حفظ منابع طبیعی گفت: باید زمین، آب و خاک را به‌صورت پایدار برای نسل آینده به ارث بگذاریم، نه اینکه همه منابع موجود را مصرف و امکان زندگی را برای آیندگان دشوار کنیم.
ضرورت اصلاح الگوی کشت با کمک دانشگاه‌ها
پزشکیان با انتقاد از تصمیم‌گیری‌های غیرتخصصی در حوزه‌های پیچیده مدیریتی، بر ضرورت استفاده از مشورت کارشناسان تأکید کرد و گفت: امروز مسائل اقتصادی و اجتماعی به‌شدت پیچیده شده‌اند و برای هر حوزه به دانش تخصصی نیاز داریم. نمی‌توان بدون برخورداری از دانش کافی درباره همه موضوعات اظهارنظر کرد و برای آنها نسخه پیچید.
وی افزود: اگر کار را به متخصصان نسپاریم و از دانش و تجربه آنها استفاده نکنیم، نتیجه همین وضعیتی خواهد بود که امروز با آن مواجه هستیم. در بخش کشاورزی باید از ظرفیت استادان دانشگاه، تجربه‌های بین‌المللی و دانش کارشناسان استفاده کنیم تا بتوانیم برنامه‌ای دقیق و متناسب با نیاز‌های کشور تدوین کنیم.
رئیس‌جمهور با تأکید بر ضرورت بازنگری در الگوی کشت تصریح کرد: باید مشخص شود چه محصولی، متناسب با نیاز کشور و توان منابع موجود، در چه منطقه‌ای کشت شود. تصمیم‌گیری درباره کشت محصولات باید بر اساس نیاز، امکانات، ظرفیت‌های منطقه و محدودیت‌های منابع صورت گیرد و هر جا لازم است، الگو‌های موجود مورد بازنگری قرار گیرد.
پزشکیان با اشاره به اهمیت همکاری دانشگاه و بخش اجرایی گفت: دانشگاه‌ها از دانش نظری برخوردارند و مدیران و فعالان بخش کشاورزی نیز تجربه عملی دارند؛ ترکیب این دو ظرفیت می‌تواند به تصمیم‌های بهتر منجر شود. بهره‌گیری از تجربه کشور‌های دیگر نیز نباید به‌عنوان یک نقطه ضعف تلقی شود، بلکه باید راهکار‌های موفق را بررسی کنیم و با شرایط کشور تطبیق دهیم.
پزشکیان: با همدلی و افزایش بهره‌وری می‌توان از مشکلات عبور کرد
رئیس‌جمهور در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به فشار‌های اقتصادی و تحریم‌ها، بر اهمیت همدلی، اعتماد به مدیران و تقویت توان داخلی تأکید کرد و گفت: تصور دشمن این بود که با ایجاد فشار‌های معیشتی و محدودیت‌ها، کشور با مشکلات جدی مواجه می‌شود؛ اما با اتکا به توان داخلی و همکاری مدیران توانستیم در برابر بسیاری از این فشار‌ها ایستادگی کنیم.
وی ادامه داد: اگر در هدف‌گذاری و اراده مشترک باشیم، می‌توانیم بسیاری از مشکلات را در داخل کشور حل کنیم. باید تلاش کنیم بهره‌وری را افزایش دهیم، عملکرد خود را بهبود ببخشیم و برای پایداری منابع و تولید برنامه داشته باشیم.
پزشکیان با تأکید بر اینکه تصمیم‌ها باید بر پایه شواهد، منطق و استدلال اتخاذ شوند، خاطرنشان کرد: در دنیای امروز باید بر اساس شواهد تصمیم گرفت و هر جا سخن درست‌تری وجود دارد، آن را پذیرفت. مخالفت با حرف درست و ایستادگی در برابر منطق، ظلم به مسیر پیشرفت است.
وی در پایان با قدردانی از تلاش فعالان بخش کشاورزی و مدیران این حوزه، بر ضرورت ارتقای بهره‌وری در کشت و استفاده بهینه از منابع آب و خاک تأکید کرد و خواستار تقویت ارتباط میان دستگاه‌های اجرایی و دانشگاه‌ها برای دستیابی به راهکار‌های مؤثرتر در مسیر پایداری تولید و امنیت غذایی کشور شد.