آیا خوردن میوه با معده خالی قند خون را بالا می‌برد؟
میوه خودرن ناشتا چه تاثیری بر سلامتی ما دارد؟ آیا این کار موجب افزایش قند خون میشود یا این یک باور عامیانه و اشتباه است؟
میوه خودرن ناشتا چه تاثیری بر سلامتی ما دارد؟ آیا این کار موجب افزایش قند خون میشود یا این یک باور عامیانه و اشتباه است؟
سفیر ارجان- گروه اجتماعی: میوه را ناشتا بخوریم یا نه؛ برخی باور دارند که خوردن میوه‌های شیرین مانند موز، انگور و انبه با معده خالی می‌تواند قند خون را به‌شدت افزایش دهد و خطر دیابت را در درازمدت بالا ببرد. توصیه‌های رایجی نیز وجود دارد که پیشنهاد می‌کند میوه حتماً همراه پروتئین یا مغزها مصرف شود تا از نوسان قند خون جلوگیری شود. اما این هشدارها چقدر پشتوانه علمی دارند؟
پزشکان هیچ لیست ممنوعه‌ای از میوه‌ها برای مصرف با معده خالی ارائه نمی‌دهند. دکتر علیرضا استقامتی، فوق تخصص غدد درون‌ریز و متابولیسم و استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران، درباره این موضوع توضیح می‌دهد که مساله اصلی، ناشتا بودن نیست؛ بلکه عواملی مانند مقدار کربوهیدرات، میزان فیبر، شکل مصرف میوه و وضعیت کلی قند خون فرد اهمیت دارد.
استقامتی بیان می‌کند: «میوه حاوی قند فروکتوز است و قطعاً می‌تواند قند خون را بالا ببرد. اما در یک فرد سالم، چه میوه را ناشتا بخوریم و چه در هر زمان دیگری، بدن معمولاً می‌تواند این افزایش قند را به‌خوبی کنترل کرده و آن را به محدوده طبیعی برگرداند.»
در افراد سالم، لوزالمعده طبیعی می‌تواند انسولین لازم را به‌موقع ترشح کند. بنابراین، خوردن میوه با معده خالی به‌تنهایی مشکلی ایجاد نمی‌کند. البته شرایط در افراد مبتلا به دیابت متفاوت است. در دیابت نوع ۲، به دلیل مقاومت به انسولین و اختلال در ترشح آن، کنترل قند خون دشوارتر است. با این حال، اگر میوه در حد مجاز مصرف شود، فرد مبتلا به دیابت نوع ۲ نیز می‌تواند آن را در صبحانه یا حتی به‌صورت ناشتا میل کند.
این متخصص غدد تأکید می‌کند که میوه‌ای وجود ندارد که مصرف آن در حالت ناشتا برای افراد ممنوع باشد. برای مثال، به فرد دیابتی توصیه میشود روزانه ۳ واحد میوه مصرف کند. اگر این مقدار رعایت شود، ناشتا بودن یا نبودن تفاوت چندانی ایجاد نمی‌کند. در بسیاری از کشورها، مصرف میوه در صبحانه بخشی از یک رژیم غذایی سالم و متعادل است.
یکی از توصیه‌های رایج برای کنترل قند خون، مصرف میوه همراه پروتئین یا مغزهاست تا از افزایش ناگهانی قند جلوگیری شود. دکتر استقامتی درباره این موضوع می‌گوید: «در افراد سالم چنین ضرورتی وجود ندارد، زیرا لوزالمعده طبیعی می‌تواند افزایش قند خون را جبران کند.»
فیبر موجود در میوه‌ها و سبزیجات می‌تواند جذب مواد غذایی را تا حدی به تأخیر بیندازد و در نتیجه قند خون دیرتر افزایش یابد. همچنین، مواد غذایی چرب می‌توانند تخلیه معده را کند کرده و افزایش قند خون را به تأخیر بیندازند. حتی مصرف کره نیز ممکن است باعث شود قند خون به جای یک ساعت بعد از غذا، دو ساعت بعد افزایش یابد.
این تأخیر در افزایش قند خون برای افرادی که انسولین تزریق می‌کنند اهمیت بیشتری دارد. اگر افزایش قند خون به‌دلیل مصرف چربی یا فیبر با تأخیر اتفاق بیفتد، ممکن است اثر انسولین تزریق‌شده زودتر تمام شود. در این موارد، فرد ممکن است نیاز داشته باشد انسولین را در دو نوبت تزریق کند؛ بخشی قبل از غذا و بخش دیگر حدود دو ساعت بعد از غذا تا افزایش دیرتر قند خون پوشش داده شود.
استقامتی تأکید می‌کند که مصرف پروتئین، فیبر یا چربی در کنار میوه به این معنا نیست که قند خون دیگر افزایش پیدا نمی‌کند، بلکه فقط زمان افزایش آن به تأخیر می‌افتد.
اگر فردی ترجیح می‌دهد قبل از صبحانه میوه بخورد، انتخاب میوه‌های کامل و پرفیبر گزینه مناسبی است. انواع توت، توت‌فرنگی، سیب، گلابی، کیوی و پرتقال معمولاً برای کنترل بهتر قند خون مناسب‌ترند. البته این به معنای خاصیت درمانی ویژه در حالت ناشتا نیست؛ خوردن یک سیب با معده خالی مزیت ویژه‌ای برای پیشگیری از دیابت نسبت به خوردن همان سیب در زمان دیگری ندارد و آنچه اهمیت دارد، مقدار مصرف است.
میوه‌هایی مانند انگور، موز رسیده، انبه، آناناس و هندوانه در صورت مصرف حجم زیاد، می‌توانند کربوهیدرات قابل‌توجهی وارد بدن کنند و قند خون را بیشتر بالا ببرند. بنابراین، مساله ممنوعیت این میوه‌ها نیست، بلکه میزان مصرف است که اهمیت دارد.
در مجموع، داشتن دیابت به معنی حذف میوه از رژیم غذایی نیست. فرد مبتلا به دیابت می‌تواند میوه مصرف کند، اما باید مقدار کربوهیدرات آن و وضعیت کنترل قند خون خود را در نظر بگیرد. مصرف میوه در مقدار مجاز، ناشتا بودن را به‌خودی‌خود مانعی برای مصرف نمی‌سازد.
آسیب‌های ناشی از دیابت به کلیه یکی از چالش‌های مهم سلامت بیماران است؛ حالا محققان با بررسی خواص روغن سیاه‌دانه، احتمال نقش این ترکیب طبیعی در حمایت از وضعیت قند خون و کاهش التهاب را مورد توجه قرار داده‌اند.
فوق تخصص گوارش دانشگاه علوم پزشکی تهران گفت: بررسی‌ها نشان می‌دهد که 40 درصد از مردم ایران مبتلا به کبد چرب هستند.
مدیرگروه بیماری‌های غیرواگیر دانشگاه علوم‌پزشکی شیراز با بیان اینکه رعایت نکات بهداشتی برای بیماران دیابتی در طول سفر اربعین ضروری است، گفت: پیش از آغاز سفر، بیماران باید به پزشک معالج خود مراجعه‌کنند تا وضعیت کنترل قند خون و سلامت آنها ارزیابی‌شود.