چراغ سبز باکو به انتقال گاز روسیه به ایران؛ جزئیات هنوز محرمانه است
تفاهم انتقال گاز روسیه به ایران و ظرفیت همکاری‌های انرژی منطقه‌ای، در نشست مسکو با حضور مقاماتی از ایران، روسیه، جمهوری آذربایجان، ارمنستان و گرجستان بررسی شد؛ نشستی که پیوند انرژی و صلح در قفقاز جنوبی محور آن بود.
سفیر ارجان- گروه اقتصادی: نشست تخصصی «همکاری انرژی در قالب ۳+۳ برای تقویت صلح و امنیت در منطقه قفقاز جنوبی» با حضور مقامات حوزه انرژی از جمهوری اسلامی ایران، فدراسیون روسیه، جمهوری آذربایجان، ارمنستان و گرجستان روز جمعه در حالی برگزار شد که موضوع تأثیر تفاهمنامه انتقال گاز روسیه به ایران در کانون بحث این نشست بود.
مقامات و کارشناسان ارشد شرکت‌کننده در این میزگرد که در چارچوب رویدادهای هشتمین مجمع بین‌المللی هفته انرژی روسیه در مسکو برگزار شد، همچنین بر ایجاد یک سازوکار منطقه ای تامین قابل اعتماد از طریق پیوند شبکه های ملی، گسترش کریدورهای انرژی موجود و ایجاد کریدورهای جدید به عنوان گام‌هایی در تقویت اقتصادهای این کشورها و همچنین حمایت از صلح و امنیت پایدار این منطقه عنوان کردند.
معاون وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران در سخنانی در این نشست از بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود خطوط لوله انتقال گاز و همچنین خطوط انتقال برق به عنوان فرصتی برای تقویت همکاری‌ها میان کشورها در قالب همکاری ۳+۳ یاد کرد.
سعید توکلی در این باره گفت: در بحث از همکاری انرژی و امنیت در قفقاز جنوبی، پرسش صرفا این نیست که گاز از کدام مسیر و یا با چه مقداری عبور کند، پرسش مهم‌تر این است که چگونه می‌توان از تجارت انرژی، همکاری صنعتی و پیوند اقتصادی، منافع پایدار همه کشورهای مشارکت کننده تأمین شود.
وی به تجارب ایران در همکاری صنعت گاز با اتحاد سابق جماهیر شوروی، سوآپ گاز جمهوری آذربایجان به نخجوان، تبادل گاز و برق با ارمنستان و همکاری فصلی در کمک به تأمین نیازهای اضطراری کشورهای منطقه از جمله تأمین گاز گرجستان در سال ۲۰۰۶ میلادی، به عنوان نمونه‌هایی از همکاری انرژی در میان کشورهای منطقه یاد کرد.
مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران با اشاره به ظرفیت‌ها و توانمندی‌های کشورمان در زمینه برخورداری از منابع بزرگ گازی، تولید برق و ۴۱ هزار کیلومتر شبکه انتقال گاز و ۴۸۰ هزار کیلومتر شبکه توزیع گاز، موقعیت سرزمینی ایران را در ارتباط با کانون‌های تولید و مصرف انرژی و امکان ایفای نقش در سوآپ و ترانزیت گاز، ممتاز توصیف کرد.
وی با اشاره به تفاهمنامه تهران و مسکو برای انتقال گاز روسیه به ایران در سال ۲۰۲۴ میلادی، گفت: رویکرد نخست در این زمینه، استفاده از ظرفیت‌های موجود است، چرا که این منطقه از شبکه انتقال گاز و زیرساخت‌های مورد نیاز برخوردار است و نکته مهم، شکل‌گیری تعامل و ارتباط برای استفاده بهینه از این ظرفیت‌ها است.
توکلی در طرح پیشنهاد دوم خود نیز گفت: کشورهای منطقه می‌توانند به صورت فصلی و در زمان‌های ویژه‌ای از فصل‌های سال، با یکدیگر گاز یا برق مبادله کنند و این موضوع می‌تواند زمینه‌ساز تقویت همکاری‌ها و در نهایت تحکیم صلح و ثبات منطقه باشد.
فرصت‌های ارزشمند تعامل انرژی در قفقاز جنوبی
رومن مارشاوین معاون وزیر انرژی روسیه نیز در سخنانی در این نشست گفت: با وجود اینکه روسیه، ایران و جمهوری آذربایجان کشورهای صادرکننده نفت و گاز محسوب می‌شوند اما رویکرد این کشورها در دهه‌های گذشته، تعامل و شراکت بوده و این کشورها خود را رقیب یکدیگر نمی‌دانند.
وی گفت: همکاری‌های مسکو، تهران و باکو در زمستان‌های سرد و تابستان‌های گرم در تبادل گاز و برق، گویای روند همکاری و تعامل ارزشمند میان آنها است.
معاون وزیر انرژی روسیه از طرح‌های سوآپ انرژی به عنوان یکی از راهکارهای تقویت همکاری کشورهای منطقه یاد کرد و گفت: جزئیات مربوط به تفاهمنامه ایران و روسیه برای انتقال گاز از مسیر جمهوری آذربایجان هم‌اینک پشت درهای بسته در حال بررسی است.
مارشاوین در ادامه به کشورهای منطقه پیشنهاد داد که راهبرد حوزه انرژی خود در افق سال ۲۰۵۰ میلادی به اشتراک بگذارند و از این طریق، امکان تدوین راهبرد مشترک و ارائه کمک متقابل در تأمین نیازهای انرژی یکدیگر را فراهم کنند.
قدردانی از ایران به خاطر سوآپ گاز به نخجوان
الشاد نصیروف معاون شرکت دولتی نفت جمهوری آذربایجان (سوکار) نیز در این نشست با بیان اینکه همه کشورهای منطقه قفقاز جنوبی، ایران، روسیه و ترکیه با خط لوله به یکدیگر متصل هستند، گفت: از ایران به خاطر سوآپ گاز جمهوری آذربایجان به جمهوری نخجوان سپاسگزار هستیم.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به مذاکرات در حال انجام برای انتقال گاز روسیه به ایران گفت: با توجه به وجود زیرساخت‌های انتقال گاز، می‌توان این طرح را بدون سرمایه‌گذاری زیاد، بلکه با انجام تعمیرات بر روی خطوط لوله موجود و راهکارهایی همچون تقویت فشار، عملیاتی کرد.
نظر مثبت باکو نسبت به تفاهمنامه انتقال گاز روسیه به ایران
نصیروف با بیان اینکه جمهوری آذربایجان نظر مثبتی درباره طرح انتقال گاز روسیه به ایران دارد، ابراز امیدواری کرد که مقامات تهران و مسکو درباره مسائل باقیمانده برای تبدیل تفاهمنامه خود به قرارداد به توافق دست یابند.
معاون شرکت دولتی نفت جمهوری آذربایجان در بخش دیگری از سخنان خود با بیان اینکه باکو مقدمات تأمین بنزین و گازوئیل مورد نیاز ارمنستان را فراهم کرده است، گفت: چنین همکاری‌هایی باعثت تحکیم صلح در قفقاز جنوبی می‌شود.
آمادگی ارمنستان برای توسعه همکاری انرژی در منطقه
ادوارد مارتیروسیان رئیس نیروگاه اتمی ارمنستان نیز در این نشست با بیان اینکه این نیروگاه بین ۳۰ تا ۴۰ درصد برق مورد نیاز این کشور را تأمین می‌کند، آمادگی ایروان را برای تقویت همکاری‌های انرژی با سایر کشورهای منطقه اعلام کرد.
وی خاطرنشان کرد: هم‌اینک ارمنستان، همکاری‌های خوبی در تبادل انرژی با ایران، روسیه و گرجستان دارد و در نظر است که در آینده روابط با جمهوری آذربایجان، تعاملات با باکو در حوزه انرژی را نیز ارتقا دهد.
آرچیل سیخارولیدزه رئیس بنیاد تحقیقاتی سیخا مستقر در پایتخت گرجستان نیز در این نشست فشارهای آمریکا و اروپا را مانع کلیدی فراروی تفلیس بر سر راه تقویت همکاری‌ها با ایران و روسیه به عنوان دو کشور بزرگ و تأثیرگذار منطقه و همچنین مشارکت فعال در سازوکار قالب ۳+۳ برای صلح در قفقاز جنوبی دانست.
وی تصریح کرد: این موضوع با دیدگاه‌های مختلفی در تفلیس همراه بوده است و در این میان، برخی صاحب نظران گرجستان معتقد هستند که حتی اگر این کشور از رشد اقتصادی باز بماند ولی باید با آمریکا و اروپا همراه باشد.
سیخارولیدزه گفت: با توجه به اینکه همکاری در قالب ۳+۳ با مشکلاتی از نظر اراده سیاسی تفلیس و محدودیت‌های ایجاد شده از خارج گرجستان روبرو است، اما با توجه به اینکه این همکاری‌ها و به ویژه در حوزه انرژی، می‌تواند برای این کشور سازنده باشد، اگر کشورهای مشارکت کننده در این سازوکار همکاری همچنان منتظر گرجستان باشند، خیلی خوب خواهد بود.
قالب ۳+۳ شامل سه کشور قفقاز جنوبی (جمهوری آذربایجان، ارمنستان و گرجستان) و سه کشور همسایه این منطقه شامل روسیه، ترکیه و ایران است که هدف آن حل‌وفصل مسائل منطقه توسط این کشورهای همسایه است.
هشتمین مجمع بین‌المللی «هفته انرژی روسیه» روز چهارشنبه۲۲ مهر ۱۴۰۵ با پیام رئیس‌جمهور این کشور در مسکو گشایش یافت و امروز جمعه به کار خود پایان داد. مسائل کلیدی توسعه بخش سوخت و انرژی، همکاری‌های بین‌منطقه‌ای و شکل‌گیری همکاری‌های بین‌المللی در صنعت انرژی از ابعاد این رویداد بود.
برنامه امسال این مجمع شامل بیش از ۳۰ نشست تخصصی با حضور بیش از ۱۰۰ سخنران بین‌المللی درباره محورهایی همچون تحول بازار نفت، توسعه بازار گاز، سرمایه‌گذاری در صنعت برق، انرژی‌های نوین، محیط‌زیست و بهره‌وری انرژی، همکاری‌های بین‌المللی و آموزش و نیروی کار بود.