«یک مشت ستاره»؛ سندی از زیستن میان ترس و امید
رمان رفیق شامی، فراتر از یک روایت داستانی، گواهی بر بقای انسان در سخت‌ترین شرایط است. اثری که با عبور از مرزهای زبانی و ترجمه به بیش از سی زبان، اکنون با نسخه‌ی فارسی، تجربه‌ای جهانی از امید و رنج را به کتابخانه‌ی مخاطبان ایرانی می‌آورد.
سرویس ادبیات سفیر ارجان ایران ( سفیر ارجان ) –صبا صحبتی، منتقد و مترجم: سوریه، کشوری با تاریخی کهن و فرهنگی غنی، دهه‌ها زیر سایه استبداد، سرکوب و سانسور زندگی کرده است. شهرهایی مانند دمشق و حلب نه تنها مراکز تمدن و هنر بوده‌اند، بلکه صحنه تجربه‌هایی تلخ از سرکوب و کنترل زندگی مردم نیز بوده‌اند. رمان «یک مشت ستاره»ی رفیق شامی در چنین بستری نوشته شده است؛ در اواخر دهه هشتاد میلادی، زمانی که جوانان و نویسندگان سوری، حتی برای بیان ساده‌ترین حقیقت‌ها، با خطر و تهدید مواجه بودند. امروز، با سقوط حکومت اسد و گسترش رسانه‌ها و ترجمه آثار به زبان‌های دیگر، از جمله فارسی، این رمان جایگاهی تازه یافته است: اثری که نه‌تنها سندی تاریخی از زندگی زیر استبداد است، بلکه به مخاطب فارسی‌زبان امکان می‌دهد تجربه‌ای انسانی، شخصی و چندلایه از مقاومت، بلوغ و امید را درک کند.
رفیق شامی از آن نویسندگانی است که زندگی شخصی‌اش به تنهایی می‌توانست موضوع چند رمان باشد. نویسنده‌ای سوری‌تبار، متولد دمشق، که در دهه هفتاد میلادی به آلمان مهاجرت کرد و به تدریج به یکی از مهم‌ترین چهره‌های ادبیات آلمانی‌زبان بدل شد؛ نویسنده‌ای که زبان مادری‌اش عربی است اما بخش اعظم آثارش را به آلمانی نوشته و در همان زبان به اوج رسیده است. شامی را اغلب «قصه‌گوی شرق در غرب» نامیده‌اند؛ نویسنده‌ای که سنت شفاهی قصه‌گویی خاورمیانه را با فرم رمان مدرن اروپایی پیوند می‌زند.
اهمیت رفیق شامی فقط در موفقیت ادبی‌اش خلاصه نمی‌شود، بلکه در نقش فرهنگی و سیاسی او نیز ریشه دارد. او از نخستین نویسندگانی بود که تصویری انسانی، چندلایه و غیرکلیشه‌ای از جهان عرب به مخاطب غربی ارائه داد؛ جهانی که نه صرفاً میدان خشونت و استبداد، بلکه سرشار از زندگی روزمره، شوخ‌طبعی، عشق، خانواده، رویا و مقاومت خاموش است. شامی در بسیاری از آثارش، از جمله «یک مشت ستاره»، تجربه زیستن زیر سایه دیکتاتوری، سانسور و ترس را از منظر کودک یا نوجوان روایت می‌کند؛ زاویه دیدی که هم صادقانه است و هم ویرانگر.
رمان «یک مشت ستاره» نخستین‌بار در اواخر دهه هشتاد میلادی منتشر شد و خیلی زود به یکی از شناخته‌شده‌ترین آثار رفیق شامی بدل گشت و اکنون با ترجمه ستار جلیل‌زاده از سوی نشر دیدآور به فارسی منتشر شده است. این کتاب که در رده ادبیات نوجوان نیز طبقه‌بندی شده، در عمل مرز میان ادبیات نوجوان و بزرگسال را درمی‌نوردد؛ چراکه تجربه‌ای که روایت می‌کند، تجربه کودکی است که زودتر از موعد بالغ می‌شود.
داستان در دمشق می‌گذرد؛ شهری که در این رمان نه یک کارت‌پستال شرقی، بلکه موجودی زنده، متناقض و چندچهره است. راوی، پسری نوجوان، دفترچه‌ای مخفی دارد و در آن یادداشت‌هایی درباره خانواده، مدرسه، خیابان، دوستان، ترس‌ها و رویاهایش می‌نویسد. همین دفترچه، که نوشتن در آن عملی خطرناک و ممنوع است، به قلب تپنده رمان بدل می‌شود.
جهانِ «یک مشت ستاره» دنیایی است که در آن گفتن حقیقت می‌تواند بهای سنگینی داشته باشد. کودکی که هنوز معنای سیاست را به درستی نمی‌داند، به تدریج درمی‌یابد چرا بزرگ‌ترها آرام حرف می‌زنند، چرا بعضی پرسش‌ها نباید پرسیده شوند و چرا برخی آدم‌ها ناگهان ناپدید می‌شوند. شامی استادانه این آگاهی تدریجی را تصویر می‌کند؛ بدون شعار، بدون خطابه و با تکیه بر جزئیات زندگی روزمره.
یکی از محورهای اصلی رمان، نوشتن به مثابه عملِ مقاومت است. دفترچه راوی چیزی بیش از یک ابزار شخصی است؛ نوشتن در جامعه‌ای سرکوب شده، خود نوعی سرپیچی است. راوی می‌داند اگر نوشته‌هایش کشف شوند، چه سرنوشتی در انتظارش است، اما باز هم می‌نویسد. این تضاد میان ترس و میل به بیان، نیروی محرکه روایت است.
شامی نشان می‌دهد که استبداد چگونه نه‌تنها زندگی سیاسی، بلکه زبان، روابط خانوادگی و حتی رویاهای کودکان را آلوده می‌کند. بااین‌حال، رمان هرگز به اثری تیره و مأیوس‌کننده بدل نمی‌شود. شوخ‌طبعی ظریف، لحظه‌های صمیمیت خانوادگی و دوستی‌های نوجوانانه، همچون ستاره‌هایی پراکنده، تاریکی فضا را می‌شکنند؛ و شاید همین «مشت ستاره» استعاره‌ای از امیدهای کوچک اما سرسخت باشد.
زبان شامی در «یک مشت ستاره» ساده، روان و در عین حال عمیق است. انتخاب راوی نوجوان به او اجازه می‌دهد جهان را با صداقتی بی‌پیرایه ترسیم کند. جملات کوتاه، مشاهده‌محور و گاه شاعرانه‌اند، بی‌آنکه تصنعی شوند. این سادگی ظاهری حامل لایه‌های پیچیده معنا است؛ از نقد قدرت گرفته تا پرسش‌های بنیادین درباره آزادی و هویت.
«یک مشت ستاره» پس از انتشار با استقبال گسترده منتقدان و مخاطبان روبه‌رو شد و چندین جایزه معتبر ادبی، به ویژه در حوزه ادبیات نوجوان و ضدجنگ را از آن خود کرد. این رمان بارها تجدید چاپ شد، به زبان‌های متعدد ترجمه گردید و در مدارس و محافل آموزشی آلمان و اروپا به عنوان متنی مهم برای فهم آزادی بیان و زندگی زیر دیکتاتوری معرفی شد. موفقیت این کتاب نقش مهمی در تثبیت جایگاه رفیق شامی به عنوان یکی از صداهای مهم ادبیات معاصر آلمان داشت و راه را برای آثار بعدی او هموار کرد. ترجمه آثار او به بیش از سی زبان گویای این حرف است. رفیق شامی با این رمان نه‌تنها داستانی جذاب، بلکه سندی انسانی از زیستن زیر سایه ترس و امید آفریده است. سال‌ها پس از انتشار، این اثر همچنان تازه و ضروری به نظر می‌رسد، زیرا جهان «یک مشت ستاره» هنوز برای بسیاری از مردم جهان، جهانی آشناست و ترجمه فارسی آن دسترسی به این تجربه انسانی را برای خوانندگان فارسی زبان فراهم کرده است.
گردآوری و معرفی آثار مرتبط با حضرت زینب(س) می‌تواند زمینه‌ای برای همکاری میان پژوهشگران حوزه‌های مختلف فراهم آورد. تاریخ‌پژوهان، محققان ادبیات، پژوهشگران مطالعات دینی و متخصصان فرهنگ و جامعه می‌توانند با مراجعه به منابع شناسایی‌شده، پرسش‌های متفاوتی را درباره زندگی و جایگاه تاریخی آن حضرت دنبال کنند.
حضرت زینب(س) تنها شاهد حوادث کربلا نیست؛ بلکه در روایت‌های تاریخی، شخصیتی است که در شرایطی دشوار، مسئولیت انتقال پیام آن واقعه را بر عهده می‌گیرد. از این منظر، شجاعت و پایداری ایشان را می‌توان در پیوند با آگاهی، مسئولیت‌پذیری و ایستادگی در برابر فراموشی حقیقت بررسی کرد.
رمان رفیق شامی، فراتر از یک روایت داستانی، گواهی بر بقای انسان در سخت‌ترین شرایط است. اثری که با عبور از مرزهای زبانی و ترجمه به بیش از سی زبان، اکنون با نسخه‌ی فارسی، تجربه‌ای جهانی از امید و رنج را به کتابخانه‌ی مخاطبان ایرانی می‌آورد.
در اقلیم کردستان عراق قبوری کشف شده است که تاریخ آن به حدود ده هزار سال پیش از میلاد، تخمین زده شده است. سرزمین عراق که در گذشته با عنوان میان‌رودان یا میان‌دورود شناخته می‌شده است، همراه با فلات آناتولی و سرزمین شام به عنوان مرکز تمدن‌های بشری شناخته می‌شدند. انسان‌ها برای اولین بار در دوران نوسنگی در این نواحی دست به کشاورزی و دام‌پروری زدند. همچنین در این سرزمین‌ها برای اولین بار ساخت ظروف و وسایل با سنگ، گچ و آهک آغاز شد.
بازار کاغذ و ملزومات چاپ و نشر در هفته اخیر با کاهش قیمت کاغذ تحریر و افت اندک بهای برخی انواع کاغذ آچار و مقوا را نشان می‌دهد.
خراسان‌رضوی- سیدحسین خدیوجم نویسنده، مترجم، محقق و غزالی‌پژوه، به کتاب بسیار علاقه داشت زیرا راه‌یافتن به کتابخانه ملی ایران و شغل کتابداری را یکی از رویاهای خود می‌دانست.
خراسان رضوی - میرجلال الدین کزازی گفت: فردوسی در روزگاری که ایران گرفتار آشفتگی و پراکندگی بود، با سرودن شاهنامه سپاهی از واژگان و زبان فارسی پدید آورد که به حفظ هویت ایرانی و پیوند دوباره ایرانیان کمک کرد.
خراسان‌رضوی- کتاب «المعجم المعیاری فی تفصیل مقاطع سور القرآن الکریم» در مشهد همزمان با نخستین سالگرد مرحوم محمود روحانی پزشک قرآن‌پژوه رونمایی شد.
دیدار صمیمانه سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ، با سیدفرید قاسمی، نویسنده، پژوهشگر و استاد ارتباطات، شامگاه چهارشنبه (۲۲ مهرماه ۱۴۰۵) در منزل این پیشکسوت عرصه رسانه برگزار شد. در این دیدار محمدرضا نوروزپور معاون امور رسانه‌ای و تبلیغات و نیکنام حسینی‌پور، مشاور وزیر و رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاع‌رسانی وزارت فرهنگ نیز حضور داشتند.
فیلم مستند «سفرناتمام» ساخته حسن فتحی، یکشنبه۲۶ مهرماه۱۴۰۵ در موزه سینما نمایش داده می‌شود.
چهل و سومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران با نمایش نسخه تصحیح رنگ شده «عمو سیبیلو» ساخته بهرام بیضایی افتتاح می‌شود.
هرمزگان - کتاب «لبخند شهید» ویژه کودکان ونوجوانان منتشر شد.
هرمزگان - بنیان‌گذار طرح «یاسمن» از اهدای ۱۰۰ جلد کتاب به دانش‌آموزان شرق هرمزگان خبرداد.
خراساتن رضوی - روز جهانی عصای سفید، فرصتی برای پاسداشت اراده‌های استوار، توانمندی‌های ارزشمند و انسان‌هایی است که با اتکا به دانش، عزت‌نفس و باور به توانایی‌های خویش، مسیر زندگی را با امید و سربلندی می‌پیمایند.
آذربایجان‌غربی-رئیس انجمن نابینایان و کم‌بینایان آذربایجان‌غربی گفت: انتشارات بریل و دیجیتال ارومیه که در دهه فجر سال ۹۹ مجوز فعالیت خود را از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی گرفته و به دلیل عدم حمایت مالی غیرفعال بوده، از سال گذشته فعال شده است.
هرمزگان - دبیر محفل ادبی«آفتاب» بندرعباس گفت: کودکان بندرعباسی یک روز را به خوانش کتاب «نبرد با دیو» اختصاص دادند.
لرستان - مدیرکل کتابخانه‌های عمومی لرستان گفت: مجموعه‌ای شامل ۱۰ هزار عنوان کتاب صوتی به منابع بخش نابینایان کتابخانه مرکزی استان افزوده شد.
زنجان- پنجمین روز از یازدهمین نمایشگاه کتاب استان زنجان، با افزایش چشمگیر شمار بازدیدکنندگان و تمدید ساعت بازدید تا ساعت ۲۲ همراه شد؛ روزی که به نام فرهنگ و تمدن شهرستان «طارم» گره خورد و با آیین رونمایی از یک اثر فاخر شعر آذری رنگ و بویی دیگر به خود گرفت.
لرستان - رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی الیگودرز گفت: در راستای توسعه عدالت فرهنگی و توزیع متوازن زیرساخت‌های مطالعاتی، نخستین کتابخانه شهر شول‌آباد طی آیینی افتتاح شد و با اهدای یک‌هزار جلد کتاب کار خود را آغاز کرد.
قم - فراخوان بخش ادبی پنجمین جشنواره ملی مهدویت و نخستین جشنواره بین‌المللی مهدویت در دو قالب شعر آزاد و داستانک منتشر شد و علاقه‌مندان تا پایان آذرماه برای ارسال آثار فرصت دارند.
سابقه نخستین خودروی پلاک شده در کشور به سال ۱۳۰۵ همزمان با ورود اولین اتومبیل‌ها به ایران باز می‌گردد. در آن زمان مجموعه‌ای از مقررات شامل ۳۲ بند برای شماره‌گذاری خودروها تدوین شد که البته این قوانین سه سال پس از ورود خودروها یعنی در سال ۱۳۰۸ نهایی شد. مطابق این مقررات خودروها باید پنج پلاک مجزا نصب می‌کردند.
مریم حسینی، پژوهشگر نقد ادبی و متن‌پژوهی، کتاب «مکتب‌های ادبی» رضا سیدحسینی را «سنگ‌بنای مکتب‌های ادبی در ایران» خواند و گفت: «هر محقق این عرصه بدون مطالعهٔ آن نمی‌تواند اثری ارزشمند ارائه دهد.» او با ستایش از تسلط مترجمی سیدحسینی و ترجمه‌هایش از مالرو، سارتر، کامو و بالزاک، دو خلأ کتاب را نبود مدرنیسم و پسامدرنیسم و ناهم‌توازنی حجم فصل‌ها دانست.
کتاب «یادگار نیک» بازتاب بخشی از کوشش‌های جامعه زرتشتی در پاسداشت فرهنگ و تاریخ ایران و یزد و نشان‌دهنده پیوند و همسویی فرهنگی و اجتماعی زرتشتیان و مسلمانان یزد است. «یادگار نیک» همان یاد و خاطره‌ها، بو و مزه‌ها، دیده‌ها، شنیده‌ها و نام‌هایی که بودند و رفتند را به ما یادآوری می‌کند.
همدان- استان همدان، با پیشینه‌ای کهن در تاریخ و تمدن ایران، این روزها در قالب دانشنامه فرهنگ، تمدن و مشاهیر استان، میزبان روایتی جامع از هویت تاریخی و فرهنگی خود است؛ مجموعه‌ای که با گردآوری صدها اثر پژوهشی در حوزه‌های تاریخ، جغرافیا، مشاهیر، آیین‌ها، زبان و هنر، می‌کوشد میراث این سرزمین را ثبت و به نسل‌های آینده منتقل کند.
عارف مسعودی گفت: اساساً نقطه کلیدی روش‌شناسی براگ که برای من بسیار جذاب است در همین موضع‌گیری نقادانه او در برابر روایت‌های کلیشه‌ای، راحت و ساده‌انگارانه است. او به‌نوعی در حال ایدئولوژی‌زدایی از ساحت فلسفی است. براگ در روایت خود دقیقاً در حدفاصل این دو افسانه (افسانه عصر تاریکی مطلق در برابر افسانه عصر طلایی مطلق) قرار می‌گیرد.
آیین گرامی‌داشت یک‌صدمین زادروز «رضا سیّدحسینی»، مترجم و فرهنگ‌نگار فقید، سه‌شنبه ۲۱ مهر با همکاری انتشارات سروش در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی برگزار شد. مهشید نونهالی او را «یک دنیا عشق به فرهنگ این سرزمین» خواند، سیّدعلی آل‌داود از هم‌کاری‌اش در «فرهنگ آثار» گفت، مهدی فیروزان از دیدارش در نمایشگاه کتاب ۱۳۶۴ یاد کرد و احمد مسجدجامعی او را «فرزند رنج و تواضع» دانست. در پایان مستندی از مهرداد دفتری پخش شد.
کتاب «از آغاز تا پایان تمدن بابل» روایتی است از سفری تاریخی؛ از تولد بابل در کنار فرات تا دوران اقتدار پادشاهانی چون حمورابی و نبوکدنصر دوم، از نبردهای خونین با ایلام و آشور تا فتح ناگهانی‌اش به دست کوروش بزرگ.
جایزه حافظانه بهاءالدین خرمشاهی در سال ۱۴۰۵ در بخش کتاب‌های ایرانی به کتاب «رندی آموز و...» اثر شادروان دکتر اصغر دادبه که توسط نشر فرهنگ معاصر در سال ۱۴۰۴ منتشر شده،و در بخش خارجی نز جایزه سال ۲۰۲۶ به سرکار خانم دکتر ناتالیا پریگارینا ، به مناسبت ترجمه دیوان حافظ با شرح و توضیحات به زبان روسی اهدا شد.
لرستان - نستعلیق، یکی از جلوه‌های شاخص هنر خوشنویسی ایرانی، همواره به دلیل تناسب حروف، ترکیب‌بندی چشم‌نواز و ظرافت بصری مورد توجه بوده است و کتاب «آموزش خط نستعلیق تحریری»تلاشی برای پیوند زیبایی خط فارسی با آموزش نسل امروز است.
لرستان -محافل ادبی و فرهنگی استان لرستان با برگزاری برنامه‌های متنوع از جمله نشست‌های علمی و شب‌های شعر، روز بزرگداشت حافظ را با تمرکز بر پاسداشت زبان فارسی و تبیین اندیشه‌های او گرامی داشتند.