مصرف قند باعث تشدید علائم ADHD می‌شود؟
قند از مدت‌ها پیش به‌عنوان یکی از عوامل احتمالی بیش‌فعالی کودکان مطرح بوده است؛ اما شواهد علمی موجود نشان نمی‌دهد که مصرف شکر باعث بروز اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی (ADHD) شود. بااین‌حال، نوسانات قند خون می‌توانند بر تمرکز، خلق‌وخو و سطح انرژی تأثیر بگذارند.
قند از مدت‌ها پیش به‌عنوان یکی از عوامل احتمالی بیش‌فعالی کودکان مطرح بوده است؛ اما شواهد علمی موجود نشان نمی‌دهد که مصرف شکر باعث بروز اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی (ADHD) شود. بااین‌حال، نوسانات قند خون می‌توانند بر تمرکز، خلق‌وخو و سطح انرژی تأثیر بگذارند.
به گزارش سفیر ارجان به نقل از verywellhealth ، قند باعث بروز اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی (ADHD) نمی‌شود و شواهد علمی اندکی وجود دارد که نشان دهد مصرف قند به‌طور مستقیم علائم این اختلال را تشدید می‌کند. بااین‌حال، کاهش مصرف قندهای افزوده می‌تواند به بهبود کیفیت تغذیه و حفظ سلامت عمومی کمک کند.
اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی (ADHD) یک اختلال عصب‌رشدی است که می‌تواند با بی‌قراری، دشواری در یک‌جا نشستن، مشکلات تمرکز و رفتارهای تکانشی همراه باشد.
در این مطلب، تأثیر قند بر افراد مبتلا به ADHD، راهکارهای کاهش مصرف قند و زمان مناسب برای مراجعه به متخصص بررسی می‌شود.
بسیاری از والدین کودکان مبتلا به ADHD توصیه‌هایی می‌شنوند مبنی بر اینکه برای کاهش بیش‌فعالی فرزندانشان باید مصرف شیرینی و مواد قندی را محدود کنند. اما آیا قند واقعاً باعث بروز این اختلال یا تشدید علائم آن می‌شود؟ شواهد علمی موجود چنین ارتباطی را تأیید نمی‌کنند.
مدرک معتبری وجود ندارد که نشان دهد مصرف قند باعث ایجاد ADHD می‌شود. همچنین، شواهد مربوط به نقش قند در افزایش بیش‌فعالی، چه در کودکان مبتلا به این اختلال و چه در کودکان فاقد آن، بسیار محدود است. نتایج مطالعات در این زمینه یکسان نیست و هیچ‌کدام به نتیجه قطعی نرسیده‌اند.
برخی پژوهش‌ها ارتباطی میان مصرف قند و علائم ADHD گزارش کرده‌اند، اما برای تأیید این ارتباط و مشخص‌شدن نقش عوامل دیگر، تحقیقات بیشتری لازم است.
مهم‌ترین یافته‌های پژوهشی در این زمینه عبارت‌اند از:
مطالعه سال ۲۰۱۹: یک مطالعه کوهورت تولد نشان داد میان مصرف ساکارز، یعنی قند معمولی متشکل از گلوکز و فروکتوز، و بروز ADHD در کودکان ۶ تا ۱۱ ساله ارتباطی مشاهده نشده است.
مرور نظام‌مند و فراتحلیل سال ۲۰۲۰: این پژوهش که هفت مطالعه با مجموع ۲۵ هزار و ۹۴۵ شرکت‌کننده را بررسی کرد، ارتباط مثبتی میان مصرف کلی قند و نوشیدنی‌های شیرین‌شده با شکر و علائم ADHD یافت. بااین‌حال، پژوهشگران تأکید کردند که عوامل دیگری نیز ممکن است در این ارتباط نقش داشته باشند و برای رسیدن به نتیجه قطعی، تحقیقات بیشتری لازم است.
مطالعه سال ۲۰۲۱: نتایج یک پژوهش نشان داد مصرف بیش‌ازحد فروکتوز، نوعی قند موجود در میوه‌ها، ممکن است مسیرهای زیستی مرتبط با بقا را فعال کند؛ مسیرهایی که رفتار جست‌وجوی غذا و انگیزه برای یافتن منابع غذایی را افزایش می‌دهند. پژوهشگران این احتمال را مطرح کردند که چنین سازوکارهایی در برخی اختلالات رفتاری، از جمله ADHD و رفتارهای پرخاشگرانه، نقش داشته باشند. بااین‌حال، این فرضیه هنوز به تحقیقات بیشتری نیاز دارد و به معنای اثبات نقش فروکتوز در ایجاد ADHD نیست.
یکی از دلایل رواج این باور، اتکا به مشاهدات والدین و مراقبان است؛ مشاهداتی که ممکن است تحت تأثیر انتظارات قبلی قرار بگیرند.
مطالعات نشان داده‌اند والدینی که انتظار دارند فرزندشان پس از خوردن شیرینی بیش‌فعال‌تر شود، بیشتر احتمال دارد چنین تغییری را در رفتار او گزارش کنند؛ حتی اگر مشاهده‌گر بی‌طرف چنین تفاوتی را تشخیص ندهد.
البته این موضوع به معنای نادرست‌بودن همیشگی مشاهدات والدین نیست، بلکه نشان می‌دهد افزایش فعالیت کودک لزوماً ناشی از مصرف قند نیست.
برای مثال، کودکان معمولاً در موقعیت‌هایی مانند جشن تولد یا جشن هالووین شیرینی بیشتری از حد معمول مصرف می‌کنند. این موقعیت‌ها به‌خودی‌خود هیجان‌انگیز و محرک هستند و ممکن است فضای پرتحرک محیط، بیش از مصرف قند در افزایش فعالیت کودک نقش داشته باشد.
همچنین، سازمان‌هایی مانند آکادمی اطفال آمریکا رژیم‌های غذایی ویژه را به‌عنوان درمان ADHD توصیه نمی‌کنند.
ADHD یک اختلال عصب‌رشدی مزمن است که از دوران کودکی آغاز می‌شود و معمولاً تا بزرگسالی ادامه می‌یابد. مدیریت مناسب این اختلال اغلب به راهنمایی متخصص و در بسیاری از موارد به درمان نیاز دارد. نیازهای درمانی نیز ممکن است با گذشت زمان تغییر کنند.
اگر شما یا فرزندتان علائم احتمالی ADHD را دارید، برای ارزیابی و انتخاب روش مناسب مدیریت این اختلال با متخصص سلامت مشورت کنید.
متخصصان کاهش مصرف قند را برای حفظ سلامت عمومی توصیه می‌کنند. بااین‌حال، رژیم کم‌قند به معنای حذف کامل قندها نیست؛ بلکه هدف اصلی آن، محدودکردن قندهای افزوده است.
قند به‌طور طبیعی در مواد غذایی مانند میوه‌ها، شیر و برخی سبزیجات وجود دارد. این مواد غذایی مواد مغذی مهمی تأمین می‌کنند و حذف بی‌دلیل آن‌ها می‌تواند کیفیت رژیم غذایی را کاهش دهد.
کاهش مصرف قندهای افزوده می‌تواند مزایای زیر را داشته باشد:
کاهش مصرف قندهای افزوده می‌تواند خطر اضافه‌وزن، چاقی و برخی بیماری‌های مزمن را کاهش دهد. قندهای افزوده کالری دارند، اما مواد مغذی ضروری قابل‌توجهی تأمین نمی‌کنند و مصرف زیاد آن‌ها می‌تواند دریافت انرژی روزانه را افزایش دهد.
رژیم‌های غذایی سرشار از قندهای افزوده با افزایش چربی شکمی و چربی احشایی، یعنی چربی اطراف اندام‌های داخلی، ارتباط دارند. تجمع بیش‌ازحد چربی بدن با افزایش خطر بیماری‌هایی مانند دیابت ، برخی سرطان ها و بیماری‌های قلبی مرتبط است.
دریافت بیش از ۲۰ درصد کالری روزانه از قندهای افزوده با افزایش تری‌گلیسرید خون ارتباط دارد. تری‌گلیسرید نوعی چربی خون است که افزایش آن می‌تواند خطر بیماری‌های قلبی را بالا ببرد.
کاهش مصرف قندهای افزوده می‌تواند به حفظ فشارخون و سطح چربی‌های خون در محدوده سالم کمک کند و در نتیجه، خطر بیماری‌های قلبی را کاهش دهد.
مواد غذایی مفید برای مغز معمولاً قند افزوده کمی دارند و بسیاری از آن‌ها برای سلامت قلب نیز مفیدند. این مواد غذایی می‌توانند بخشی از یک الگوی تغذیه سالم برای افراد مبتلا به ADHD باشند.
از جمله این مواد غذایی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
سبزیجات برگ‌سبز تیره: کلم‌برگ، اسفناج، برگ چغندر و بروکلی منابعی از ویتامین K، لوتئین، فولات و بتاکاروتن هستند که در حفظ سلامت مغز نقش دارند.
ماهی‌های چرب: این ماهی‌ها سرشار از اسیدهای چرب امگا ۳ هستند که در رشد مغز، یادگیری و حافظه کودکان نقش دارند و می‌توانند به حفظ سلامت قلب نیز کمک کنند.
انواع توت: فلاونوئیدها، رنگدانه‌های طبیعی موجود در این میوه‌ها، ممکن است به بهبود حافظه و کاهش خطر افت توانایی‌های شناختی در بزرگسالی کمک کنند.
مغزها و دانه‌ها: این مواد غذایی منابع مناسبی از پروتئین و چربی‌های مفید هستند. گردو و بذر کتان نیز حاوی اسید آلفا لینولنیک (ALA)، نوعی اسید چرب امگا ۳، هستند. دریافت کافی اسیدهای چرب مفید با حفظ سلامت قلب و عروق ارتباط دارد.
کاهش قندهای افزوده می‌تواند خطر پوسیدگی دندان و بیماری‌های لثه را کاهش دهد. باکتری‌های دهان قند را تجزیه می‌کنند و اسید حاصل از این فرایند می‌تواند به سطح دندان آسیب بزند و باعث پوسیدگی شود.
همچنین، تجمع بیش‌ازحد باکتری‌ها می‌تواند التهاب یا عفونت لثه را به دنبال داشته باشد.
آنچه می‌خوریم و می‌نوشیم ممکن است بر خلق‌وخو تأثیر بگذارد. در یک مطالعه، مصرف مواد غذایی مانند میوه‌ها، سبزیجات و غلات کامل با خطر کمتر بروز علائم افسردگی ارتباط داشت.
مطالعه دیگری نیز نشان داد مصرف بیشتر قند با افزایش علائم افسردگی در بزرگسالان مبتلا به چاقی مرتبط است.
برخی پژوهش‌ها نیز میان مصرف نوشیدنی‌های شیرین و افزایش خطر افسردگی ارتباط یافته‌اند؛ بااین‌حال، مطالعات دیگری چنین ارتباطی را تأیید نکرده‌اند. بنابراین، برای روشن‌شدن تأثیر قند بر خلق‌وخو به تحقیقات بیشتری نیاز است.
حتی اگر قند تأثیر مستقیمی بر علائم ADHD نداشته باشد، رعایت عادت‌های غذایی سالم برای افراد مبتلا به این اختلال و سایر افراد اهمیت دارد. یکی از این عادت‌ها، مصرف متعادل قندهای افزوده است.
افزایش سریع قند خون پس از مصرف مواد غذایی شیرین یا غلات و نشاسته‌های بسیار فرآوری‌شده و سپس افت قند خون می‌تواند بر خلق‌وخو، تمرکز، توانایی توجه و سطح انرژی تأثیر بگذارد. این نوسانات ممکن است در افراد مبتلا به ADHD و افراد فاقد این اختلال رخ دهند.
برای کاهش مصرف قند می‌توان از راهکارهای زیر استفاده کرد:
شکر افزوده را به‌تدریج کاهش دهید: شکر سفید و قهوه‌ای، شربت‌ها، عسل و ملاس را در مصرف روزانه محدود کنید. مقدار شکری را که به غلات صبحانه، پنکیک، قهوه یا چای اضافه می‌کنید، به‌تدریج کاهش دهید.