صنایع خلاق؛ مسیر تازه اصفهان برای پیوند میراث فرهنگی با اقتصاد پایدار
اصفهان-دستیار ویژه استاندار در حوزه میراث فرهنگی و صنایع خلاق گفت: خلاقیت و نوآوری می‌توانند ظرفیت‌های فرهنگی شهرهایی مانند اصفهان را به منبع تولید ثروت، اشتغال و توسعه پایدار تبدیل کنند.
به گزارش خبرنگار مهر، محمدعلی ایزدخواستی شامگاه چهارشنبه در شب صنایع خلاق که با حضور هنرمندان صنایع دستی استان اصفهان در پایگاه جهانی کاخ‌موزه چهلستون برگزار شد، با اشاره به ضرورت بازنگری در جایگاه صنایع دستی در اقتصاد شهری اظهار کرد: مسئله اصلی این است که ظرفیت‌های فرهنگی و خلاق شهرهایی مانند اصفهان چگونه می‌توانند به موتور محرک توسعه پایدار، اشتغال‌زایی و تولید ثروت تبدیل شوند.
وی با تشریح فلسفه شکل‌گیری شبکه شهرهای خلاق یونسکو افزود: این شبکه بر اهمیت خلاقیت و نوآوری به‌عنوان محرک توسعه پایدار شهرهای فرهنگی تأکید دارد؛ رویکردی که می‌تواند زمینه بازگشت ظرفیت‌های فرهنگی و صنایع خلاق به عرصه تولید ثروت و تمدن‌سازی را فراهم کند.
دستیار ویژه استاندار در حوزه میراث فرهنگی و صنایع خلاق با اشاره به پیشینه تمدنی اصفهان بیان کرد: این شهر در دوره‌های مختلف تاریخی بر حوزه‌های گسترده‌ای از جغرافیای پیرامونی خود تأثیر فرهنگی گذاشته است و بخشی از این جایگاه تاریخی، به توانایی آن در تولید و گسترش فرهنگ، هنر و مهارت‌های بومی بازمی‌گردد.
ایزدخواستی ادامه داد: در مقاطعی از تاریخ معاصر، صنعتی‌شدن به‌عنوان مسیر اصلی توسعه اقتصادی مورد توجه قرار گرفت و در این روند، بخشی از ظرفیت‌های صنایع فرهنگی و خلاق تضعیف شد. در چنین شرایطی، فرزند استادکار صنایع دستی به‌جای ادامه فعالیت در کارگاه خانوادگی، اشتغال در کارخانه یا اداره را مسیر مطلوب‌تری برای آینده خود دانست و این تغییر نگرش به تضعیف انتقال مهارت‌ها و استمرار فعالیت کارگاه‌های سنتی انجامید.
وی با بیان اینکه تجربه برخی شهرهای صنعتی جهان ضرورت بازنگری در الگوهای توسعه را برجسته کرده است، افزود: صنایع خلاق می‌توانند در کنار حفظ میراث فرهنگی، زمینه اشتغال و درآمدزایی را فراهم کنند و بخشی از فشارهای ناشی از اتکای بیش از اندازه به صنایع سنگین را کاهش دهند.
ایزدخواستی با اشاره به سابقه عضویت اصفهان در شبکه شهرهای خلاق یونسکو تصریح کرد: در آن دوره، موضوع شهر خلاق در سطح نظری و پژوهشی دنبال شد و تلاش‌هایی برای شناخت، بومی‌سازی و توسعه این مفهوم متناسب با ظرفیت‌های اصفهان صورت گرفت؛ با این حال، در ادامه فاصله‌ای در تداوم این مسیر ایجاد شد.
وی افزود: اکنون با دستور استاندار برای احیای این رویکرد، فرصتی فراهم شده است تا ظرفیت صنایع خلاق بار دیگر در برنامه‌های توسعه‌ای اصفهان جایگاه جدی‌تری پیدا کند. در ماه‌های گذشته نیز برنامه‌ریزی‌هایی برای ایجاد ارتباط میان فعالان صنایع دستی اصفهان و فعالان صنایع خلاق از دیگر نقاط کشور انجام شده است.
دستیار ویژه استاندار در حوزه میراث فرهنگی و صنایع خلاق با اشاره به برگزاری نشست و کارگاه شبکه‌سازی در حاشیه این رویداد گفت: در این برنامه تلاش شد هنرمندان صنایع دستی اصفهان با فعالان حاضر در حوزه صنایع خلاق ارتباط مستقیم برقرار کنند تا زمینه گفت‌وگو، تبادل تجربه و شکل‌گیری همکاری‌های مشترک فراهم شود.
وی ادامه داد: برای تداوم این روند، برنامه‌ریزی‌هایی با مشارکت اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان و اتحادیه صنایع دستی انجام شده است تا ارتباط میان فعالان این حوزه از سطح نشست‌های مقطعی فراتر برود و به همکاری‌های عملی منجر شود.
ایزدخواستی، پراکندگی ظرفیت تولید و نبود پیوند مؤثر میان کارگاه‌های صنایع دستی را از مسائل مهم این بخش دانست و گفت: بسیاری از کارگاه‌ها به‌صورت مستقل و در مقیاس محدود فعالیت می‌کنند و توان تولیدی هرکدام به‌تنهایی برای پاسخ‌گویی به سفارش‌های بزرگ و ایجاد مسیرهای پایدار صادراتی کافی نیست.
وی افزود: اگر این کارگاه‌ها به یکدیگر متصل شوند و ظرفیت‌های تولیدی خود را در قالب شبکه‌های همکاری سامان دهند، امکان تجمیع توان تولید، افزایش مقیاس فعالیت و فراهم‌شدن شرایط حضور سرمایه‌گذاران برای توسعه بازارهای داخلی و صادراتی افزایش می‌یابد.
دستیار ویژه استاندار در حوزه میراث فرهنگی و صنایع خلاق با تأکید بر اینکه توسعه صنایع دستی صرفاً با افزایش تولید محصول محقق نمی‌شود، اظهار کرد: بخشی از محصولات تولیدشده در این حوزه از سازوکارهای کامل بازاریابی، طراحی، شناسایی بازار هدف و معرفی مؤثر به مشتریان برخوردار نیستند؛ درحالی‌که این مؤلفه‌ها در کنار تولید، اجزای ضروری زنجیره ارزش صنایع خلاق به شمار می‌روند.
وی با اشاره به نقش حوزه‌هایی مانند طراحی، رسانه، بازاریابی و توسعه بازار در تکمیل این زنجیره تصریح کرد: ارتباط میان تولیدکنندگان صنایع دستی و فعالان صنایع خلاق می‌تواند به رفع بخشی از کاستی‌های موجود کمک کند و زمینه تبدیل ظرفیت هنری و مهارتی اصفهان به فعالیتی اقتصادی با مقیاس بزرگ‌تر را فراهم سازد.
ایزدخواستی با تأکید بر ضرورت جدی‌گرفتن اقتصاد صنایع خلاق گفت: ارزش اقتصادی محصولات فرهنگی و خلاق صرفاً به تولید فیزیکی آنها محدود نمی‌شود، بلکه ظرفیت‌هایی مانند طراحی، مالکیت فکری، حقوق بهره‌برداری از آثار و توسعه بازار نیز می‌توانند در ایجاد درآمد و اشتغال نقش داشته باشند.
وی با اشاره به تجربه کشورهای فعال در صنایع فرهنگی افزود: در برخی اقتصادها، محصولات فرهنگی و ظرفیت‌های مرتبط با آنها به منابع مهم درآمدزایی تبدیل شده‌اند. از این منظر، صنایع دستی ایران نیز برای دستیابی به جایگاهی متناسب با ظرفیت‌های هنری و تاریخی خود، به پیوند مؤثرتر میان تولید، طراحی، بازاریابی و بازارهای هدف نیاز دارد.
دستیار ویژه استاندار در حوزه میراث فرهنگی و صنایع خلاق با اشاره به اهمیت بازدید تخصصی از نمایشگاه صنایع خلاق کشور خاطرنشان کرد: شناخت ظرفیت‌های موجود و ایجاد ارتباط میان فعالان حوزه‌های مختلف می‌تواند به شناسایی فرصت‌های همکاری و توسعه این بخش کمک کند.
وی ابراز امیدواری کرد با استمرار برنامه‌های شبکه‌سازی و تقویت همکاری میان هنرمندان، کارگاه‌های تولیدی و فعالان صنایع خلاق، مسیر تازه‌ای برای توسعه صنایع دستی اصفهان، گسترش بازار محصولات و افزایش سهم این حوزه در اقتصاد شهر فراهم شود.