تاثیرپذیری گوته از حافظ نیازمند بازنگری است
اهمدان-حافظ‌شناس و استاد دانشگاه بر ضرورت بازنگری در برداشت‌های رایج درباره تأثیرپذیری گوته شاعر و اندیشمند آلمانی از ادبیات فارسی تاکید کرد و گفت: شناخت ما از رابطه حافظ و گوته کامل نیست.
اهمدان-حافظ‌شناس و استاد دانشگاه بر ضرورت بازنگری در برداشت‌های رایج درباره تأثیرپذیری گوته شاعر و اندیشمند آلمانی از ادبیات فارسی تاکید کرد و گفت: شناخت ما از رابطه حافظ و گوته کامل نیست.
به گزارش خبرنگار مهر، مصطفی حسینی صبح سه شنبه در همایش گرامیداشت روز حافظ با نقد باورهای رایج درباره رابطه فکری گوته و حافظ، اظهار کرد: تصور عمومی در ایران بر این است که گوته تا پیش از آشنایی با اشعار حافظ چهره‌ای ناشناخته بوده و پس از آن به جایگاه ادبی دست یافته است برداشتی که با واقعیت‌های تاریخی و کارنامه ادبی این متفکر آلمانی همخوانی ندارد.
وی با اشاره به اینکه گوته پیش از انتشار دیوان «شرقی-غربی» در سال ۱۸۱۹ میلادی به چهره‌ای تثبیت‌شده در ادبیات آلمان بدل شده بود، افزود: گوته در زمان انتشار این اثر ۶۹ سال داشت و نمی‌توان او را شاعری جوان دانست که هویت ادبی خود را مدیون حافظ باشد و نام گوته در آلمان بیش از هر چیز با نمایشنامه «فاوست» و در جوانی با رمان «رنج‌های ورتر جوان» گره خورده است رمانی که در ۲۴ سالگی نام او را در اروپا طنین انداز کرد و چنان جایگاهی یافت که ناپلئون بناپارت از خوانندگان پروپاقرص آن بود.
این حافظ‌شناس و استاد دانشگاه درباره نظریه ادبیات جهانی گوته تصریح کرد: دیوان «شرقی-غربی» تلاشی آگاهانه برای برقراری ارتباط میان سنت ادبی شرق و غرب بود نکته قابل تامل این است که برخلاف تصور انحصاری که تنها حافظ را منبع الهام گوته می‌داند سعدی نیز جایگاه ویژه‌ای در منظومه فکری او داشته است به طوری که ردپای الهام گیری از سعدی در حدود ۲۰ اثر گوته مشهود است و دیوان «شرقی-غربی» نیز با یاد سعدی به پایان می‌رسد.
وی با اشاره به اینکه گوته حدود ۶۰ جستار درباره ایران دارد، تأکید کرد: مواجهه گوته با حافظ فراتر از تقلید مضامین عاشقانه بود او از نخستین کسانی است که بر جنبه طنزآمیز شعر حافظ تاکید کرد که خود نشانگر نوعی دریافت و تفسیر عمیق ادبی است.
حسین تهذیبی حافظ‌شناس و پژوهشگر همدانی در ادامه این همایش بر ضرورت میدان دادن به نسل‌های جدید تاکید کرد و گفت: انسان در طول زمان به چارچوب‌های فکری خود دلبستگی پیدا کرده و عبور از آن‌ها دشوار می‌شود و سخن تازه را باید از نسل‌های تازه انتظار داشت.
وی با اشاره به افزایش میانگین طول عمر انسان در عصر حاضر، تصریح کرد: در گذشته به دلیل کوتاه بودن طول عمر نسل‌های فکری با فاصله زمانی کمتری جایگزین می‌شدند اما امروزه استمرار حضور طولانی مدت اساتید در کرسی‌های علمی در صورت نبود فضای نقد و تحول می‌تواند به رکود فکری در دانشگاه‌ها منجر شود.
این حافظ شناس همدانی در پایان با رویکردی متفاوت نسبت به فناوری‌های نوین گفت: هوش مصنوعی می‌تواند نعمتی برای فضای فکری امروز باشد چراکه با ایجاد بستر پرسشگری و به چالش کشیدن باورهای تثبیت‌شده به شکستن چارچوب‌های تکرار شونده و گشودن مسیرهای تازه برای اندیشیدن کمک شایانی می‌کند.