شهادت نظامیان صهیونیست علیه جنایت جنگی نتانیاهو؛ مستند جنجالی«نازا» چالش جدید بی بی
مستند «نازا» با تکیه بر شهادت ۲۴ افسر و نظامی اسرائیلی درباره جنگ غزه و با جلب توجه جهانی در جشنواره ونیز، به چالشی تازه برای بنیامین نتانیاهو تبدیل شده است؛ نخست‌وزیری که با قرار بازداشت دیوان کیفری بین‌المللی و اعتراض‌های دیپلماتیک روبه‌روست و اکنون خواستار پیگرد عوامل فیلمی شده که می‌تواند روایت رسمی اسرائیل از جنگ را به چالش بکشد.
مستند «نازا» با تکیه بر شهادت ۲۴ افسر و نظامی اسرائیلی درباره جنگ غزه و با جلب توجه جهانی در جشنواره ونیز، به چالشی تازه برای بنیامین نتانیاهو تبدیل شده است؛ نخست‌وزیری که با قرار بازداشت دیوان کیفری بین‌المللی و اعتراض‌های دیپلماتیک روبه‌روست و اکنون خواستار پیگرد عوامل فیلمی شده که می‌تواند روایت رسمی اسرائیل از جنگ را به چالش بکشد.
سفیر ارجان_گروه بین الملل: آنچه امروز بنیامین نتانیاهو را در عرصه بین‌المللی با چالش مواجه کرده، صرفاً اختلاف بر سر سیاست‌های جنگی اسرائیل نیست؛ مسئله، انباشت روایت‌ها، شهادت‌ها و پیگیری‌های حقوقی درباره جنایت‌های غیرقابل‌انکار او در غزه است؛ روندی که از راهروهای دیپلماسی تا محافل قضایی و اکنون به درون ساختار نظامی و اطلاعاتی اسرائیل امتداد یافته است. در چنین فضایی، مستند «نازا» را باید فراتر از یک اثر سینمایی دید؛ اثری که با اتکا به شهادت نظامیان اسرائیلی، پرسش‌هایی جدی درباره سازوکار جنگ و مسئولیت تصمیم‌گیران مطرح می‌کند.
از لاهه تا نیویورک؛ فشار بر نتانیاهو
پرونده نتانیاهو در دیوان کیفری بین‌المللی یکی از مهم‌ترین ابعاد این وضعیت است. دیوان در ۲۱ نوامبر ۲۰۲۴ برای نخست‌وزیر اسرائیل و یوآو گالانت، وزیر جنگ وقت، قرار بازداشت صادر کرد. اتهام‌های مطرح‌شده علیه نتانیاهو شامل جنایت جنگیِ استفاده از گرسنگی به‌عنوان روش جنگی و جنایت علیه بشریت، از جمله قتل، آزار و دیگر اعمال غیرانسانی است. این تصمیم نشان می‌دهد که اتهام‌های مربوط به جنگ غزه از سطح اعتراض سیاسی فراتر رفته و وارد مرحله‌ای جدی از پیگیری قضایی بین‌المللی شده است.
در عرصه دیپلماسی نیز تصویر نتانیاهو با اعتراض‌های گسترده مواجه است. خروج ۷۷ هیئت نمایندگی کشورها هنگام سخنرانی او در مجمع عمومی سازمان ملل، صحنه‌ای نمادین از شکاف میان دولت اسرائیل و بخش‌های مهمی از جامعه بین‌المللی بود. چنین رخدادی نشان می‌دهد که ادامه جنگ غزه و پیامدهای انسانی آن، هزینه‌های سنگینی برای شخص او و رژیم صهیونیستی ایجاد کرده است.
در این میان، اهمیت افشاگری‌های جدید در آن است که بحث درباره جنگ غزه دیگر فقط به مواضع دولت‌ها، گزارش نهادهای بین‌المللی یا شهادت قربانیان محدود نمانده است؛ روایت‌هایی از درون ساختار نظامی اسرائیل نیز به این مناقشه وارد شده‌اند.
مستند «نازا» که یووال آبراهام و راحیل زور آن را ساخته‌اند و گاردین در تولید آن مشارکت داشته، بر پایه شهادت ۲۴ افسر اطلاعاتی و نظامی اسرائیلی شکل گرفته است. این افراد درباره نحوه شناسایی اهداف در غزه، استفاده از سامانه‌های اطلاعاتی و هوش مصنوعی و چگونگی محاسبه تلفات غیرنظامیان سخن می‌گویند. برخی شهادت‌ها از تأیید حملاتی حکایت دارند که پیشاپیش احتمال کشته‌شدن شمار زیادی از غیرنظامیان در آنها مطرح بوده است؛ ادعاهایی که ارتش اسرائیل آنها را رد می‌کند.
اهمیت این مستند در آن است که پرسش درباره عملکرد ارتش اسرائیل را به درون ساختار نظامی این رژیم می‌برد. وقتی افرادی که در فرایندهای اطلاعاتی و عملیاتی حضور داشته‌اند، درباره سازوکارهای جنگ شهادت می‌دهند، دیگر نمی‌توان تمام بحث را صرفاً به تقابل روایت فلسطینی‌ها با روایت رسمی اسرائیل تقلیل داد.
موفقیت جشنواره‌ای و بازتاب جهانی «نازا» نیز به این معادله بُعد تازه‌ای بخشیده است. نمایش این مستند در جشنواره بین‌المللی فیلم ونیز و دریافت جایزه ویژه هیئت داوران، در کنار توجه رسانه‌های بین‌المللی به آن، باعث شده است روایت‌های مطرح‌شده در فیلم از محدوده یک مناقشه داخلی فراتر بروند و در معرض قضاوت مخاطبانی گسترده‌تر قرار گیرند. به این ترتیب، شهادت‌هایی که از درون ساختار نظامی اسرائیل بیرون آمده‌اند، به موضوع بحثی جهانی درباره جنگ غزه، مسئولیت نظامیان و پاسخ‌گویی سیاسی تبدیل شده‌اند.
واکنش نتانیاهو نیز بر حساسیت پرونده افزوده است. او در ۱۱ اکتبر خواستار شناسایی و تحقیق کیفری درباره نظامیان و افسرانی شد که در فیلم حضور دارند و اتهام‌هایی نظیر افشای اطلاعات محرمانه و انتشار مطالب افترا‌آمیز را مطرح کرد. این درخواست، به‌خودی‌خود به معنای اثبات تخلف مصاحبه‌شوندگان نیست؛ اما پرسش مهمی را پیش می‌کشد: چرا در کنار رد ادعاهای فیلم، شناسایی و پیگرد منابع آن به یکی از اولویت‌های نخست‌وزیر تبدیل شده است؟
محاصره روایت‌ها؛ از افکار عمومی تا وجدان جهانی
در کنار پرونده قضایی لاهه و افشاگری «نازا»، واکنش هیئت‌های نمایندگی در مجمع عمومی سازمان ملل نیز بخشی از تصویر گسترده‌تر انزوای دیپلماتیک نتانیاهو است. رویترز گزارش داده است که هنگام آغاز سخنرانی او در ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶، ده‌ها نماینده سالن را ترک کردند.
[10/13/2026 9:20 AM] S: این اقدام را می‌توان نشانه‌ای از اعتراض به سیاست‌های دولت اسرائیل دانست؛ اعتراضی که در کنار فشارهای حقوقی و رسانه‌ای، هزینه‌های سیاسی ادامه جنگ غزه را برای تل‌آویو افزایش می‌دهد.
این رویدادها، با وجود تفاوت ماهیت، در یک نقطه به هم می‌رسند: محدودشدن امکان انحصار روایت جنگ به روایت رسمی دولت اسرائیل. قرار بازداشت دیوان کیفری بین‌المللی، اعتراض دیپلماتیک در سازمان ملل و شهادت‌های مطرح‌شده در «نازا»، هر یک از مسیری متفاوت، موضوع پاسخ‌گویی درباره جنگ غزه را در کانون توجه قرار می‌دهند.
نتانیاهو می‌تواند اتهام‌های مطرح‌شده در مستند را رد کند و خواستار بررسی منشأ اطلاعات شود؛ اما برخورد با افشاگران، جای پاسخ‌دادن به پرسش‌های ماهوی درباره شیوه جنگیدن، تلفات غیرنظامیان و مسئولیت تصمیم‌گیران را نمی‌گیرد. هرچه این پرسش‌ها با اسناد و شواهد مستقل بیشتری همراه شوند، امکان بررسی دقیق‌تر مسئولیت افراد و نهادهای دخیل نیز افزایش می‌یابد.
مسئله اصلی برای نتانیاهو، صرفاً انتشار یک مستند نیست؛ مواجهه با مجموعه‌ای از روایت‌ها و روندهای حقوقی است که هر یک می‌توانند ابعاد تازه‌ای از جنگ غزه را پیش روی افکار عمومی قرار دهند. «نازا» حکم دادگاه نیست و خروج هیئت‌ها از سازمان ملل نیز رأی قضایی محسوب نمی‌شود؛ اما کنار هم قرار گرفتن این تحولات نشان می‌دهد که مناقشه بر سر جنگ غزه، از میدان نبرد فراتر رفته و به عرصه اعتبار سیاسی، پاسخ‌گویی حقوقی و قضاوت افکار عمومی جهانی کشیده شده است.
شاید علت واکنش شدید نتانیاهو را باید در همین نقطه جست‌وجو کرد: او می‌داند که وقتی روایت جنایت‌های منتسب به سیاست‌هایش با زبان هنر ترجمه می‌شود، آن هم از درون جامعه اسرائیل و با استناد به شهادت افرادی که در ساختار نظامی و اطلاعاتی این رژیم حضور داشته‌اند، دیگر با یک گزارش خبری یا یک بیانیه سیاسی روبه‌رو نیست. چنین روایتی می‌تواند از مرزهای جغرافیایی، اختلافات سیاسی و حتی محدودیت‌های رسیدگی قضایی عبور کند و در حافظه جمعی جهان ماندگار شود.
ممکن است مسیر اثبات حقوقی اتهام‌ها پیچیده باشد و هر پرونده به ادله، معیارهای قضایی و رسیدگی مستقل نیاز داشته باشد؛ اما قضاوت افکار عمومی الزاماً در همان زمان‌بندی و چارچوب حرکت نمی‌کند. اگر شهادت‌های «نازا» با شواهد معتبر دیگر تأیید شوند، این مستند می‌تواند به تقویت مطالبه جهانی برای پاسخ‌گویی درباره جنگ غزه کمک کند.
در نهایت، حتی اگر دادگاهی نتواند نتانیاهو را محکوم کند، این احتمال وجود دارد که دادگاه وجدان جهانی، با تکیه بر شهادت‌ها، تصاویر و روایت‌هایی که از درون جامعه اسرائیل به بیرون راه یافته‌اند، او را بیش از گذشته محکوم کند؛ حکمی نمادین که نه با فشار قضایی بر افشاگران از میان می‌رود و نه با انکار و سکوت می‌توان از آن گریخت.
نیویورک تایمز گزارش داد: نتانیاهو در جنگ غزه برای منافع شخصی و سیاسی خود، دستگاه قضایی و ارتش اسرائیل را تضعیف کرده است. همچنین در سال‌های پیش از آغاز جنگ، سیاست‌های نرم نتانیاهو در قبال جنبش مقاومت اسلامی حماس باعث تقویت این جنبش و فراهم آمدن زمینه‌های نظامی آن شده است.
تحلیلگر جهان عرب با بیان اینکه بیروت به غزه دیگری تبدیل نخواهد شد و اگر تبدیل شود، تنها نخواهد بود، گفت: هر گونه به لبنان خواه گسترده یا محدود، درهای جهنم را به روی رژیم اشغالگر خواهد گشود و واکنش برق‌آسا و دردناک و در عمق اسرائیل خواهد بود.
نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی در واکنش به هلاکت 8 نظامی این رژیم گفت: دشمن هیچ قصدی برای متوقف شدن ندارد بلکه خواهان تداوم تلاش‌ها برای کشتار ما هستند، به همین خاطر هیچ جایگزینی برای پیروزی وجود ندارد.