افقی نظری به امکان رهایی از انقیاد سرمایه‌داری

کتاب«سرمایه‌داری و میل؛ هزینه روانی بازار آزاد» با برقراری پیوندی میان روانکاوی، مارکسیسم و نقد ایدئولوژی و با استفاده از مثالی برگرفته از سینما، ادبیات، فرهنگ مصرفی و زندگی روزمره، نه‌تنها راز تداوم و جذابیت سرمایه‌داری را روشن می‌کند، بلکه افقی نظری برای اندیشیدن به امکان رهائی از این شکل از انقیاد پیش می‌نهد.

سرویس دین و اندیشه سفیر ارجان ایران(سفیر ارجان)- طاهره مهری؛ کتاب «سرمایه‌داری و میل؛ هزینه روانی بازار آزاد» تالیف تاد مک گوان با ترجمه صالح قربانیان از سوی انتشارات ققنوس به بازار کتاب آمد.

این کتاب، با تکیه بر نظریه روانکاویِ فرویدی-لکانی، به واکاوی یکی از اساسی‌ترین پرسش‌های زمانه ما می‌پردازد: چرا سرمایه‌داری با وجود تناقض‌ها، نابرابری‌ها و اَشکال عیان سرکوبی که پدیدآورده، همچنان از جذابیتی پایدار و نیرویی امتناع‌کننده برخوردار است؟ مک‌گوان در سراسر کتاب و از چشم‌اندازهای گوناگون نسبت سرمایه‌داری با روان سوژه‌هایی را بررسی می‌کند که در مناسبات تولید سرمایه‌دارانه مایه‌گذاری می‌کنند و به وعده‌های آن دل می‌بندند. به زعم او، منطق سرمایه‌داری با منطق میل سوژه هم‌ساخت است: هر دو بر وعده رضایتی در آینده استوارند، رضایتی که تحقق آن همواره به تعویق می‌افتد. بنا به قرائت انقلابیِ فروید متأخر، رضایت سوژه‌ها در فقدان و از دست دادن مدام ابژه شکل می‌گیرد و نه از تملک آن، اما سرمایه‌داری همین رضایت را در قالب نارضایتی عرضه می‌کند و دستیابی به رضایت واهی موعود را در قالب کالا وعده می‌دهد، بی‌آنکه اذعان کند هیچ کالایی، همچون ابژۀ میلی، هرگز بسنده نخواهد بود. بدین‌ترتیب، سرمایه‌داری سوژه‌ها را نه تنها از مواجهه با ماهیت تروماتیکِ شیوه رضایتمندی‌شان، بلکه از درک نقش خودشان در قوام بخشیدن به نظامی که در آن مشارکت دارند نیز محافظت می‌کند.

تاد مک‌گوان (Todd McGowan) یکی از مهم‌ترین فیلسوفان و نظریه‌پردازان معاصر آمریکاست که در مرز میان فلسفه، روان‌کاوی لاکانی، نظریه فیلم و نقد فرهنگ فعالیت می‌کند. او بیش از هر چیز به دلیل تفسیرهای نوآورانه‌اش از اندیشه‌های گئورگ ویلهلم فریدریش هگل‌ژاک لاکان و زیگموند فروید شناخته می‌شود و از چهره‌های برجسته سنت فلسفه قاره‌ای در جهان انگلیسی‌زبان به شمار می‌آید.

کتاب «سرمایه‌داری و میل؛ هزینه روانی بازار آزاد» تالیف تاد مک گوان بعد از سپاسگزاری، یادداشت مترجم و مقدمه در ده فصل به شرح سوژه میل و سوژه سرمایه‌گذاری، تقویم روانی فضای خصوصی، پوشاندن چشمانمان از نگاه خیره، تداوم و قربانی کردن پس از برافتادن آن، خدایی که می‌توانیم به او ایمان آوریم، بی‌نهایتی قابل تحمل‌تر، اهداف سرمایه‌داری، مبادله عشق با رمانس، وفور و کمیابی، بت‌واره والای بازار می‌پردازد و در پایان نتیجه می‌گیرد؛ به جای انباشتن، کیف کن.

مولف در فصل پنجم تحت عنوان «خدایی که می‌توانیم به او ایمان آوریم» به دیگری بزرگ به جای خدا می‌پردازد: «مدرنیته سرمایه‌داری این امکان را فراهم می‌آورد که آزادی انسان را متصور شویم. عملکرد سرمایه‌داری، برخلاف دیگر نظام‌های اجتماعی-اقتصادی، مستلزم اطاعت همگانی از موجودیتی متعالی نیست. هر چند روابط سلسله‌مراتبی همچنان پابرجاست، این روابط دیگر بر توجیهاتی الهیاتی که عمل آزادانه را ناممکن سازد استوار نیست. بدین‌ترتیب گسستی چشمگیر از نظام‌های پیشین رقم می‌خورد. همزمان، علم مدرن نیز مستلزم کنار نهادن مداخله الهی است و دیگر آن را به عنوان عاملی در محاسبه سازوکارهای کائنات در نظر نمی‌گیرد. دانشمندان می‌توانند به خدا باور داشته باشند(گرچه بسیاری ندارند)، اما نمی‌توانند رفتارهای انسانی یا طبیعی را با ارجاع به خدا توضیح دهند و همچنان جایگاه خود را در جامعه علمی حفظ کنند. این غیاب خدا در مدرنیته سرمایه‌داری فضایی می‌گشاید که در آن سوژه‌ها می‌توانند برای نخستین بار در تاریخ بشر بی آنکه با تناقضی روبه‌رو شوند به آزادی باور داشته باشند. در حقیقت، مفهوم آزادی تنها در غیاب نیروی الهی فعال در جهان قابل تصور است.

گرچه پس از پیدایش مدرنیته سرمایه‌داری غیاب خدا آشکار می‌شود، سرمایه‌داری همزمان شکل تازه‌ای از الوهیت را برمی‌افرازد که حتی از شکل پیشین آن نیز خودکامه‌تر است. خدای جدید بازار است، که برخلاف خدای قادر و عالم مطلق سنت‌های توحیدی هرگز خودکامگی‌اش را آشکار نمی‌کند.

او برخلاف یهوه ادعا نمی‌کند که خدایی حسود است و ظاهرا، برخلاف خدای سنتی، آزادی را محدود نمی‌کند، بلکه برعکس، آن را پرورش می‌دهد. در مدرنیته سرمایه‌داری، بازار آزاد جایگاه خدا را اشغال می‌کند و به مثابه دیگری بزرگ، در مقام مرجعی اجتماعی، عمل می‌کند. دیگری بزرگ، به‌سان خدا، میل سوژه‌ها را شکل می‌دهد و رفتارشان را هدایت می‌کند، اما این کار را به شیوه‌ای پنهان انجام می‌دهد. گرچه هم خدا و هم بازار ضامن هستی اجتماعی‌اند، روش کار آنها تفاوت دارد. خدای سنتی و بازار هر دو به‌سان پناهگاهی در برابر ترومای آزادی عمل می‌کنند. مدرنیته سرمایه‌داری دروازه‌ای به سوی امکان آزادی می‌گشاید، اما تنها برای آنکه بی‌درنگ آن را مسدود سازد. با این حال، همین گشودگی رخداد سرنوشت‌ساز عصر مدرن است.

خدا در عصر مدرن ناپدید نمی‌شود- هنوز هم اجازه داریم به او معتقد باشیم- اما این عصر باور به حضور فیزیکی او در این دنیا را کنار می‌گذارد. [به عبارت دیگر، مدرنیته خدا را کاملا حذف نمی‌کند، بلکه دیگر نقشی فعال و ملموس در دنیای مادی برای او قائل نیست.] مادامی که خدا به عنوان یک هستی مادی حاکم بر تمام رخدادهای این جهان وجود داشته باشد، هیچ امکان واقعی برای آزادی انسان وجود ندارد، زیرا مرجع تمام فعالیت‌های انسانی یک دیگری بزرگ واقعا موجود- و نه صرفا معنوی- خواهد بود. تلقی زمین‌مرکز از جهان به بشر این امکان را می‌داد که نه‌تنها خود را در جایگاه مرکز آفرینش تصور کند، بلکه از وجود مسلم یک دیگری بزرگ ماهوی (به عبارت دیگر، شمایلی ماهوی از مرجعیت) نیز اطمینان حاصل نماید. با در نظر داشتن این پیش‌زمینه، می‌توانیم به درک یکی از معماهای تاریخی نزدیک شویم.

از نظرگاه معاصر، دشوار است درک کنیم که چرا منظومه خورشیدمرکز کوپرنیکی تاثیری چنین بنیادین بر مراجع کاتولیک داشت. برای فرد با ایمان چه تفاوتی می‌کند که زمین در مرکز منظومه شمسی باشد یا خورشید؟ اگر کسی از آن دوران با مومنان امروز مشورت می‌کرد، شاید حتی یک نفر هم نمی‌گفت که نابودی تصور زمین‌مرکز خواب شبانه او را مختل کرده است. خود کوپرنیک نیز هرگز نگرانی‌ای درباره خشم کلیسا به دل راه نداد، زیرا آنقدر خوش‌شانس بود که در همان روزی که کتاب «درباره گردش افلاک آسمانی» او در سال ۱۵۴۳ منتشر شد از دنیا برود. دیگران اما تا این اندازه خوش‌شانس نبودند. باور به خورشیدمرکزی نقش مهمی در محکومیت و اعدام جیوردانو برونو در سال ۱۶۰۰ توسط دادگاه تفتیش عقاید ایفا کرد و همچنین باعث شد گالیلئو گالیله، برای پرهیز از سرنوشتی مشابه، از حمایت علنی خود از نظریه کوپرنیک دست بکشد. شجاعت برونو و تسلیم گالیله هر دو نتیجه فشار شدیدی بود که کلیسا احساس می‌کرد برای حفظ تصور زمین‌مرکزی بر دوشش گذاشته شده است. نتیجه به چالش کشیدن زمین مرکزی به چالش کشیدن چیستی خدا بود.»

در کل کتاب«سرمایه‌داری و میل؛ هزینه روانی بازار آزاد» با برقراری پیوندی میان روانکاوی، مارکسیسم و نقد ایدئولوژی و با استفاده از مثالی برگرفته از سینما، ادبیات، فرهنگ مصرفی و زندگی روزمره، نه‌تنها راز تداوم و جذابیت سرمایه‎‌داری را روشن می‌کند، بلکه افقی نظری برای اندیشیدن به امکان رهائی از این شکل از انقیاد پیش می‌نهد.

نمایه پایان کتاب نیز راهنمای خوبی برای علاقه‌مندان به دریافت اطلاعات ریز است.

کتاب «سرمایه‌داری و میل؛ هزینه روانی بازار آزاد» تالیف تاد مک گوان و ترجمه صالح قربانیان با ۴۱۶ صفحه و شمارگان ۷۷۰ نسخه از سوی انتشارات ققنوس به بازار کتاب آمد.

علی نیکویی نوشت:‌سوشیانت در تاریخ اندیشهٔ زرتشتی مفهومی ایستا نیست، آنچه در گاهان معنایی گسترده‌تر و نزدیک به "سودبخش" و "یاری‌رسان" دارد، در اوستای متأخر به چهره‌ای فرجام‌شناختی نزدیک‌تر می‌شود و در سنت پهلوی در پیوند با سوشیانس و فرشگرد صورت نهایی‌تری پیدا می‌کند در این تحول تصویر سوشیانت به‌تدریج با پایان تاریخ، رستاخیز مردگان و نوسازی آفرینش گره می‌خورد؛ اما رستاخیز نیز پایان این مسیر نیست، بازگشت انسان از مرگ تنها یکی از مراحل فرایندی است که سرنوشت انسان را با سرنوشت کل آفرینش پیوند می‌دهد.

کتاب«سرمایه‌داری و میل؛ هزینه روانی بازار آزاد» با برقراری پیوندی میان روانکاوی، مارکسیسم و نقد ایدئولوژی و با استفاده از مثالی برگرفته از سینما، ادبیات، فرهنگ مصرفی و زندگی روزمره، نه‌تنها راز تداوم و جذابیت سرمایه‌داری را روشن می‌کند، بلکه افقی نظری برای اندیشیدن به امکان رهائی از این شکل از انقیاد پیش می‌نهد.

«بوف کور» از آن کتاب‌هایی نیست که بتوان آن را فقط خواند و بعد بست و کنار گذاشت. بعضی رمان‌ها پس از تمام شدن، در ذهن می‌مانند چون قصه‌ای خوب گفته‌اند یا شخصیتی به‌یادماندنی ساخته‌اند. اما بوف کور به شکل دیگری می‌ماند. این کتاب چیزی را در خواننده ته‌نشین می‌کند، چیزی از جنس هوا، مزه، تیرگی، و نوعی آشنایی مبهم با زخمی که شاید پیش از آن هم در آدم بوده، اما نام نداشته است.

علی‌نقی بهروزی، معلم پیشگام و پژوهشگری که با سلامت نفس و تلاشی بی‌وقفه، گنجینه‌های کهن فارس را از زوال و فراموشی نجات داد.

آذربایجان شرقی- تبریز که روزگاری خاستگاه نخستین مدرسه نابینایان ایران بود، امروز «مرکز چاپ کتابخانه مرکزی» آن، بار تولید یک‌میلیون و ۲۰۰ هزار صفحه کتاب بریل کشور را به دوش می‌کشد؛ اما جهش سنگین هزینه‌ها و قیمت سرسام‌آور کاغذ وارداتی، حیات این نشر تخصصی را به حمایت فوری و بی‌قیدوشرط دستگاه‌های متولی گره زده است.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، با سیدفرید قاسمی، لرپژوهش و نویسنده دیدار کرد.

خیابانی که دیگر کسی عاشقش نمی‌شود: روایتی از جواد مجابی؛ شاعری که بیست سال نوشت و چاپ نشد. از «خیابان شاهرضای سابق من» و پاتوق‌های عمر تا رمان‌های خاک‌خورده‌ای که سال‌ها در انتظار مجوز ماندند. یادداشتی درباره شهری که جوانی‌اش را رفته و قلمی که به‌رغم همه بندها، هرگز از نوشتن دست نکشید و نوشتن را زندگی کرد.

زنجان - نویسنده و مترجم زنجانی گفت: میزان فروش، استقبال مخاطبان، معرفی آثار بومی و ایجاد ارتباط پایدار میان نویسندگان و خوانندگان از شاخص‌های ارزیابی موفقیت یازدهمین نمایشگاه کتاب زنجان است.

هر مسافر، قصه‌ای دارد و هر مسیر می‌تواند آغاز یک داستان تازه باشد. «تاکسی» با انتشار پوستر نخستین سفر خود، آماده حرکت شده و از چهارشنبه ۲۹ مهرماه در پلتفرم شیدا به راه می‌افتد.

زنجان - دبیر اجرایی یازدهمین نمایشگاه کتاب زنجان از تمدید ساعت بازدید تا ساعت ۲۲ در روزهای پایانی نمایشگاه خبر داد و از استقبال کم‌نظیر شهروندان و پویش‌های فرهنگی تجلیل کرد.

گیلان – کتاب «نگاهی به شکل‌گیری و فعالیت انجمن‌ها و شوراهای شهر رشت» در خانه فرهنگ گیلان معرفی شد.

به‌مناسبت سالروز میلاد عقیله بنی‌هاشم، حضرت زینب کبری (س)، آیین نکوداشت دو پیرغلام و مداح پیشکسوت اهل‌بیت (ع)، با هدف پاسداشت سال‌ها مجاهدت فرهنگی، ادبی و اخلاقی آنان در پایتخت برگزار می‌شود.

کتاب «کارگردانی تئاتر عروسکی در عصر چندرسانه‌ای» نوشته شادی اسدپور و دکتر میرعلیرضا دریابیگی، با محوریت بررسی تحولات تئاتر عروسکی معاصر و تأثیر رسانه‌های دیجیتال بر شیوه‌های اجرا و کارگردانی، منتشر شد.

«دیوانگان پاریس»، عنوان مجلد تازه‌ای از مجموعه داستان‌های کوتاه برگزیده جایزه اُ.هنری است با ترجمه لیدا طرزی از سوی نشر نیستان وارد بازار کتاب شد.

فرهنگسرای ارسباران به مناسبت روز جهانی عصای سفید، ویژه‌برنامه «شب شعر و موسیقی نابینایان» را با حضور جمعی از شاعران، هنرمندان و اهالی فرهنگ و هنر برگزار می‌کند.

کتاب «هوش مصنوعی و بمب: استراتژی و خطر هسته‌ای در عصر دیجیتال» تالیف جیمز جانسون ترجمه محمدامین پورحسینقلی در جهان کتاب منتشر شد.

غلامرضا اعوانی گفت: ترجمه آثار نجومی ایرانی هندی و یونانی به زبان عربی نقش مهمی در شکل‌گیری و گسترش علم نجوم در تمدن اسلامی داشت. ‏ترجمه آثار مربوط به زیج‌های ایرانی و هندی و همچنین کتاب المجسطی بطلمیوس زمینه را برای آشنایی دانشمندان مسلمان با ‏دستاوردهای پیشین فراهم کرد.

پروفسور پریگارینا جوایز و نشان‌های بین‌المللی متعددی را از پاکستان، هندوستان و ایران دریافت کرده‌است که از جمله آن‌ها می‌توان مدال طلای بهترین استاد زبان فارسی از سوی دولت ایران پیش‌از انقلاب اسلامی و جایزه جهانی کتاب سال جمهوری اسلامی ایران برای ترجمه مثنوی در سال ۱۳۸۹ را نام برد.

مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران، در جلسه هیات علمی نوزدهمین دوره جایزه ادبی جلال آل‌احمد در باب ضرورت حفظ اعتبار این جایزه گفت: یکی از راه‌های اعتبار برند این جایزه آن است که اگر در یکی از گروه‌ها هیئت داوران اثر شایسته و درخوری را ندیدند، اصراری به معرفی اثر برگزیده نداشته باشند.

خوزستان- شماره ۳۲ فصلنامه ادبی «سیاه مشق» پرونده نیم قرن تلاش ادبی عدنان غریفی را منتشر کرد.

سابقه نخستین خودروی پلاک شده در کشور به سال ۱۳۰۵ هم‌زمان با ورود اولین اتومبیل‌ها به ایران باز می‌گردد. در آن زمان مجموعه‌ای از مقررات شامل ۳۲ بند برای شماره‌گذاری خودروها تدوین شد که البته این قوانین سه سال پس از ورود خودروها یعنی در سال ۱۳۰۸ نهایی شد. مطابق این مقررات خودروها باید پنج پلاک مجزا نصب می‌کردند.

کتاب «یادگار نیک» بازتاب بخشی از کوشش‌های جامعه زرتشتی در پاسداشت فرهنگ و تاریخ ایران و یزد و نشان‌دهنده پیوند و همسویی فرهنگی و اجتماعی زرتشتیان و مسلمانان یزد است. «یادگار نیک» همان یاد و خاطره‌ها، بو و مزه‌ها، دیده‌ها، شنیده‌ها و نام‌هایی که بودند و رفتند را به ما یادآوری می‌کند.

حکایت چیست؟ قصه‌ای دروغین و خوش‌رنگ و لعاب که مورخان برای جذب مخاطبان عام به تاریخ افزوده‌اند یا داستان پشت پرده‌ای نهان و غیر رسمی از وقایع تاریخی که مصحلت‌اندیشی یا سانسور رد آن‌ها را از کتاب‌های تاریخی زدوده است؟

همدان- استان همدان، با پیشینه‌ای کهن در تاریخ و تمدن ایران، این روزها در قالب دانشنامه فرهنگ، تمدن و مشاهیر استان، میزبان روایتی جامع از هویت تاریخی و فرهنگی خود است؛ مجموعه‌ای که با گردآوری صدها اثر پژوهشی در حوزه‌های تاریخ، جغرافیا، مشاهیر، آیین‌ها، زبان و هنر، می‌کوشد میراث این سرزمین را ثبت و به نسل‌های آینده منتقل کند.

فرهاد همتی نوشت:‌هایدگر علاوه بر پیشبرد اهداف نازی در دانشگاه، استادان و دانشجویان را نیز کنترل می‌کرد و حتی علیه استادان جاسوسی می‌کرد و گزارش محرمانه می‌داد. مثل مورد ادوارد باومگارتن که در فلسفه پیرو پراگماتیسم جان دیویی بود که موجب اخراج او از دانشگاه شد.

خوزستان- کتاب «مزبان خان سکوند»، روایت تاریخی از مشارکت ایل سکوند در برخی جریانات سیاسی در پایان دوره قاجار تا سال‌هایی از دوره پهلوی به همت غلامعلی ایزدی، نویسنده خوزستانی، منتشر شده است.

عارف مسعودی گفت:‌ اساساً نقطه کلیدی روش‌شناسی براگ که برای من بسیار جذاب است در همین موضع‌گیری نقادانه او در برابر روایت‌های کلیشه‌ای، راحت و ساده‌انگارانه است. او به‌نوعی در حال ایدئولوژی‌زدایی از ساحت فلسفی است. براگ در روایت خود دقیقاً در حدفاصل این دو افسانه (افسانه عصر تاریکی مطلق در برابر افسانه عصر طلایی مطلق) قرار می‌گیرد.

مریم حسینی، پژوهشگر نقد ادبی و متن‌پژوهی، کتاب «مکتب‌های ادبی» رضا سیدحسینی را «سنگ‌بنای مکتب‌های ادبی در ایران» خواند و گفت: «هر محقق این عرصه بدون مطالعهٔ آن نمی‌تواند اثری ارزشمند ارائه دهد.» او با ستایش از تسلط مترجمی سیدحسینی و ترجمه‌هایش از مالرو، سارتر، کامو و بالزاک، دو خلأ کتاب را نبود مدرنیسم و پسامدرنیسم و ناهم‌توازنی حجم فصل‌ها دانست.