چالش‌های ترجمه رمان از انگلیسی به فارسی در دانشگاه لرستان بررسی شد
خرم‌آباد- کرسی علمی ـ ترویجی «بررسی چالش‌ها و فرصت‌های ترجمه رمان از انگلیسی به فارسی» با حضور دانشجویان و جمعی از صاحب‌نظران در دانشگاه لرستان برگزار شد.
به گزارش سفیر ارجان کرسی علمی ـ ترویجی با موضوع «بررسی چالش‌ها و فرصت‌های ترجمه رمان از انگلیسی به فارسی» با ارائه نوذر نیازی، عضو هیئت علمی گروه زبان انگلیسی دانشگاه لرستان و با مشارکت دانشجویان برگزار شد.
در این نشست، فرایند ترجمه ادبی، به‌ویژه ترجمه رمان، مورد بررسی قرار گرفت و ارائه‌دهنده، مهم‌ترین چالش‌ها و فرصت‌های پیش روی مترجمان را در انتقال آثار ادبی از زبان انگلیسی به فارسی تشریح کرد.
مباحث این کرسی در دو محور اصلی چالش‌های ترجمه رمان و فرصت‌های حاصل از ترجمه ادبی برای زبان فارسی و ارتباط میان‌فرهنگی ارائه شد.
چالش‌های فرهنگی و زبانی در ترجمه رمان
نیازی در تشریح چالش‌های ترجمه رمان، به تفاوت‌های فرهنگی و بافتی میان زبان مبدأ و مقصد اشاره کرد؛ تفاوت‌هایی که انتقال مفاهیم فرهنگی، اصطلاحات عامیانه و طنز نهفته در متن اصلی را برای مترجم دشوار می‌کند.
در این بخش، دشواری انتقال کامل فضای فرهنگی و معنایی اثر مورد توجه قرار گرفت؛ چراکه در برخی موارد، ناتوانی در بازآفرینی دقیق عناصر فرهنگی می‌تواند به از دست رفتن بخشی از روح و ویژگی‌های متن اصلی در ترجمه منجر شود.
حفظ سبک و لحن نویسنده از دیگر موضوعات مطرح‌شده در این کرسی بود. وفاداری به شیوه نگارش نویسنده، لحن روایت و ریتم جملات، از جمله مسئولیت‌های مهم مترجم رمان به شمار می‌رود و بی‌توجهی به این ویژگی‌ها می‌تواند بر تجربه خواندن اثر ترجمه‌شده تأثیر بگذارد.
همچنین چندمعنایی واژگان در زبان مبدأ به‌عنوان یکی دیگر از دشواری‌های ترجمه ادبی مطرح شد. انتخاب معادل مناسب برای واژگانی که با توجه به بافت متن معانی متفاوتی پیدا می‌کنند، به تسلط زبانی مترجم و درک دقیق او از متن نیاز دارد.
ترجمه ادبی؛ فرصتی برای غنی‌سازی زبان فارسی
در بخش دیگری از این نشست، فرصت‌های ترجمه رمان از انگلیسی به فارسی بررسی شد. یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های ترجمه آثار ادبی، کمک به غنی‌تر شدن زبان مقصد از نظر واژگان و ساختارهای نحوی عنوان شد.
ترجمه آثار ارزشمند ادبی می‌تواند زمینه آشنایی زبان فارسی با شیوه‌های تازه بیان و ساختارهای زبانی را فراهم کند و در عین حال، ظرفیت‌های موجود در زبان مقصد را برای بازآفرینی مفاهیم و تجربه‌های ادبی گسترش دهد.
ترجمه به‌عنوان پلی میان فرهنگ‌ها از دیگر محورهای این بخش بود. ترجمه رمان‌های انگلیسی‌زبان این امکان را فراهم می‌کند که مخاطبان فارسی‌زبان با ادبیات، تاریخ و اندیشه‌های جوامع انگلیسی‌زبان آشنا شوند و شناخت گسترده‌تری از تجربه‌های فرهنگی و انسانی در جوامع دیگر به دست آورند.
خلاقیت مترجم در بازآفرینی متن ادبی
در این کرسی، نقش خلاقیت مترجم در مواجهه با دشواری‌های معادل‌سازی نیز مورد توجه قرار گرفت. در مواردی که انتقال مستقیم یک واژه، اصطلاح یا مفهوم از زبان مبدأ به زبان مقصد امکان‌پذیر نیست، مترجم می‌تواند با تکیه بر دانش زبانی و توانایی خلاقانه خود، راه‌حل‌هایی متناسب با بافت و فضای اثر ارائه دهد.
این رویکرد نشان می‌دهد که ترجمه ادبی صرفاً جایگزین‌کردن واژه‌های یک زبان با واژه‌های زبان دیگر نیست، بلکه فرایندی نیازمند درک معنا، توجه به سبک نویسنده و بازآفرینی تجربه ادبی برای مخاطب زبان مقصد است.
نقش هوش مصنوعی و معیارهای نقد ترجمه
در بخش پرسش و پاسخ این کرسی علمی ـ ترویجی، شرکت‌کنندگان دیدگاه‌ها و پرسش‌های خود را درباره کیفیت ترجمه‌های موجود در بازار کتاب، نقش هوش مصنوعی در ترجمه ادبی و معیارهای نقد و ارزیابی ترجمه مطرح کردند.
نیازی نیز به پرسش‌های مطرح‌شده پاسخ داد و بر ضرورت تلفیق آموزش آکادمیک و کارگاهی در حوزه مترجمی ادبی تأکید کرد.
توجه به مبانی نظری ترجمه در کنار تمرین عملی و بررسی نمونه‌های واقعی، از محورهای مورد تأکید این نشست بود؛ رویکردی که می‌تواند زمینه تقویت مهارت‌های زبانی، تحلیلی و خلاقانه دانشجویان و مترجمان ادبی را فراهم کند.
حضور صاحب‌نظران دانشگاهی در نشست
در این کرسی علمی ـ ترویجی، پویان رضاپور، عضو هیئت علمی گروه زبان انگلیسی دانشگاه لرستان، محمد خسروی‌شکیب، عضو هیئت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه لرستان، و غلامحسین حسینی، عضو هیئت علمی گروه زبان انگلیسی دانشگاه لرستان، به‌عنوان صاحب‌نظران نشست حضور داشتند.
این استادان نیز دیدگاه‌های خود را درباره محتوای ارائه دکتر نیازی مطرح کردند و در بررسی موضوعات مرتبط با ترجمه رمان از انگلیسی به فارسی مشارکت داشتند.
این کرسی علمی ـ ترویجی با استقبال و مشارکت دانشجویان برگزار شد.