قرارداد راهبردی اکسون‌موبیل و سوکار؛ خیز باکو برای نفت شیل
لینک منبع: قرارداد راهبردی اکسون‌موبیل و سوکار؛ خیز باکو برای نفت شیل در یک نگاه شرکت اکسون‌موبیل ایالات متحده و شرکت دولتی سوکار آذربایجان قرارداد مشارکت در تولید ۵-۵۰ را برای اکتشاف و توسعه هیدروکربن‌های نامتعارف در حوضه کورای میانی امضا کردند. افت حدود ۶۰ درصدی تولید میدان فراساحلی آذری-چراغ-گونشلی از سال ۲۰۱۰ تاکنون، آذربایجان را ناگزیر به تمرکز بر منابع نامتعارف و لایه شیل مایکوپ کرده […] سای
شرکت اکسون‌موبیل ایالات متحده و شرکت دولتی سوکار آذربایجان قرارداد مشارکت در تولید ۵-۵۰ را برای اکتشاف و توسعه هیدروکربن‌های نامتعارف در حوضه کورای میانی امضا کردند.
افت حدود ۶۰ درصدی تولید میدان فراساحلی آذری-چراغ-گونشلی از سال ۲۰۱۰ تاکنون، آذربایجان را ناگزیر به تمرکز بر منابع نامتعارف و لایه شیل مایکوپ کرده است.
هم‌زمان با ورود فناوری شیل اکسون به آذربایجان، سوکار نیز در پروژه گاز شیل هاینزویل در ایالات متحده سرمایه‌گذاری ۱.۶۵ میلیارد دلاری انجام می‌دهد که نشان‌دهنده تعمیق همکاری‌های انرژی و تجاری دو کشور است
اکسون‌موبیل، غول نفتی ایالات متحده، اخیرا قرارداد مشارکت در تولید مشترک ۵۰-۵۰ را با سوکار، شرکت نفتی دولتی آذربایجان، امضاء کرده است. این قرارداد شامل اکتشاف، توسعه و تولید هیدروکربن‌های نامتعارف در منطقه‌ای در حوضه «کورای میانی» است و اکسون‌موبیل مجری این پروژه خواهد بود. انتظار می‌رود این امر که در جریان مجمع بین‌المللی سرمایه‌گذاری آذربایجان منتشر شد، پس از یک سری مذاکرات در طول سال گذشته، از سوی پارلمان تصویب شود.
بارت کاهیر، معاون ارشد اکسون‌موبیل در امور منابع نامتعارف، در این باره گفت: «ما با هم، دانش سوکار را با تجربه و فناوری جهانی اکسون‌موبیل ترکیب خواهیم کرد تا پتانسیل این حوضه را بهتر درک و فرصت‌هایی را برای توسعه ایمن و کارآمد دنبال کنیم.»
افت تولید و ضرورت تحول در میادین باکو
شاید زمان‌بندی این ابتکار عمل را نباید چندان تصادفی دانست، چراکه زمان در حال گذر است. تولید میدان «آذری-چراغ-گونشلی» به عنوان پشتوانه مالی آذربایجان، در سال ۲۰۱۰ به اوج خود یعنی حدود ۸۲۳ هزار بشکه در روز رسید. اما تا سال ۲۰۲۵، این میدان تقریباً ۳۳۰ هزار بشکه تولید می‌کرد که نشان‌دهنده کاهش حدود ۶۰ درصدی است . البته، پروژه‌های فراساحلی جدید از جمله توسعه گاز آبشرون، برای پر کردن این شکاف کمک می‌کنند.
الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور آذربایجان، اصرار دارد که بخش نفت و گاز نقش پیشرو خود را در دهه آینده حفظ خواهد کرد و قرارداد اکسون را با عباراتی بلندپروازانه توصیف کرده است. او گفت که اکتشاف موفقیت‌آمیز «می‌تواند به رونق دیگری در نفت و گاز در آذربایجان منجر شود». این ادعای بزرگ برای قراردادی مطرح می‌شود که بودجه، ذخایر تأییدشده، هدف تولیدی و تاریخی برای نخستین تولید تجاری مشخص نشده است.
زیرساخت‌های زمین‌شناسی و چالش شیل
منطقه کورای میانی در امتداد رودخانه کورا قرار دارد که پیش از ورود به دریای خزر از گرجستان، ترکیه و آذربایجان عبور می‌کند. این منطقه، بخش مرادخانلی را در خود جای داده که روزگاری بزرگترین میدان نفتی آذربایجان بود و تولید نفت آن در سال ۱۹۷۱ آغاز شد، در اواخر دهه ۱۹۷۰ به اوج خود رسید و سپس در دهه ۱۹۸۰ کاهش یافت.
طبق تحقیقات مؤسسه زمین‌شناسی آذربایجان، لایه نامتعارف اصلی، شیل مایکوپ است که در اعماق ۴۵۰۰ تا ۵۰۰۰ متری در بخش مرکزی حوضه قرار دارد. چاه‌های قبلی در مایکوپ نتایج متفاوتی داشتند، اما آن چاه‌های شیل افقی چندمرحله‌ای و مدرن نبودند. این همان موضوعی است که اکسون، توانایی انتقال تجریه از حوضه پرمین و سایر میادین شیل ایالات متحده دارد و اکنون پیشنهاد امتحان آن را به باکو می‌دهد.
در ۱۵ سال اخیر، شیل بیشترین افزایش تولید نفت جهانی را به خود اختصاص داده و این امر ایالات متحده را قادر ساخت تا به بزرگترین تولیدکننده نفت خام تبدیل شود. کپی کردن از این توانایی در مناطق دیگر به آسانی نیست. بنابراین، کارشناسان نباید انتظار معجزه «پرمین آذربایجان» را داشته باشد.
تقارن راهبردی و منافع واشنگتن
با تمام این اوصاف، این امر با روند کلی راهبرد سوکار همسو است. در مجمع سرمایه‌گذاری مذکور، سوکار توافقنامه برای تزریق ۱.۶۵ میلیارد دلار از این شرکت آذربایجانی به منابع شیل هاینزویل (Haynesville) شرکت کامستاک ریسورسز (Comstock Resources) در ایالات متحده امضا کرد . طبق برنامه‌ریزی، توافقنامه نهایی حداکثر تا ۳۱ اکتبر امضا و انتظار می‌رود این معامله در پایان سال نهایی شود. همچنین تفاهم‌نامه‌ای با آپولو (Apollo) در مورد سرمایه‌گذاری بالقوه این صندوق در پروژه‌های بالادستی سوکار امضا شده است.
در مجموع، منطق همکاری کاملاً قابل درک است. اکسون از فناوری شیل در آذربایجان استفاده و سوکار در گاز شیل ایالات متحده سرمایه‌گذاری می‌کند که انتظار می‌رود به صورت مایع از ایالات متحده صادر شود . موافقت واشنگتن نیز حائز اهمیت است، زیرا پروژه مهم اکسون، منافع تجاری آمریکا را در آذربایجان به طور ملموسی تضمین می‌کند و در راستای منشور مشارکت راهبردی دو دولت قرار می‌گیرد.