فرمان ناصرالدین‌شاه برای احداث چاپارخانه‌ای در محدوده قزوین
شصت‌وهفتمین شماره مجموعه «در قاب یک سند» به معرفی فرمان ناصرالدین‌شاه برای احداث چاپارخانه‌ای میان دو چاپارخانه در محدوده قزوین اختصاص دارد. این فرمان، بخشی از اقدامات دوره ناصری برای سامان‌دهی امور پستی و تسریع ارتباطات دیوانی را بازتاب می‌دهد.
به گزارش سفیر ارجان ایران(سفیر ارجان)، رویداد «در قاب یک سند» با هدف معرفی و بازشناسی اسناد مهم، قدیمی و گاه مغفول‌مانده در گنجینه آرشیوی سازمان طراحی شده است. در هر شماره از این مجموعه، یکی از اسناد، رویدادها یا پرونده‌های شاخص آرشیوی معرفی و زمینه‌های تاریخی، اجتماعی و فرهنگی آن برای مخاطبان تبیین می‌شود.
شصت‌وهفتمین شماره از این رویداد، به‌مناسبت روز جهانی پست، به معرفی سندی با عنوان «فرمان ناصرالدین‌شاه به حکمران قزوین درخصوص احداث چاپارخانه در منطقه مزرعه و تحویل آن به مباشرین پستخانه‌ها» اختصاص دارد.
یکی از مهم‌ترین اقدامات دوره قاجار در زمینه توسعه و سامان‌دهی امور پستی، ساخت چاپارخانه‌های جدید بود. اندیشه اولیه برای ایجاد و سازمان‌دهی چاپارخانه‌ها در دوره قاجار، در پی آشنایی فتحعلی‌شاه با نظام‌های ارتباطی اروپایی شکل گرفت. وی در این زمینه دستوراتی به میرزا شفیع، صدراعظم، صادر کرد؛ اما فرصت اجرای این طرح فراهم نشد و امور نامه‌رسانی همچنان به شیوه معمول پیش از دوره قاجار ادامه یافت.
در دوره ناصرالدین‌شاه، در سال ۱۲۶۶ق، طرح ایجاد چاپارخانه‌های جدید تنظیم شد و به حکام ایالات و ولایات دستور داده شد در مناطق تحت فرمان خود به ساخت چاپارخانه اقدام کنند. در سال ۱۲۶۷ق نیز تغییرات جدیدی در نظام و ترتیب چاپارخانه‌ها اعمال شد و امیرکبیر این تغییرات را به سفارتخانه‌های خارجی اطلاع داد. در روزنامه وقایع اتفاقیه در این‌باره آمده است: «ممالک ایران وسیع است و چاپارخانه مضبوط ساختن مشکل؛ لکن از برای هر دولتی لازم است که در ولایت خود چاپارخانه را به‌طوری ببندد که در رسیدن احکام و غیره هیچ معطلی حاصل نشود…».
در آن مقطع، فاصله میان چاپارخانه‌ها به‌طور میانگین حدود شش فرسخ بود و در مسیرهای مختلف بین چهار تا هفت فرسخ متغیر بود. طولانی‌بودن این فاصله در برخی مسیرها، خستگی اسب‌های چاپاری و کاهش کارایی نامه‌رسانی را در پی داشت. سفرهای متعدد ناصرالدین‌شاه موجب شده بود که او از نزدیک با وضعیت چاپارخانه‌ها و کاستی‌های این نظام آشنا شود. وی همچنین مشاهدات و توصیف‌های خود را در سفرنامه‌هایش ثبت کرده است. این بازدیدهای میدانی و آگاهی مستقیم از وضعیت چاپارخانه‌ها، در توجه بیشتر به سامان‌دهی و اصلاح امور آن‌ها و انجام اقداماتی برای بهبود نظام چاپاری مؤثر بود.
در این سند، ناصرالدین‌شاه خطاب به عضدالدوله، حاکم قزوین، بر ضرورت انتظام امور پستی و اصلاح و گسترش شبکه چاپارخانه‌ها تأکید دارد. در این فرمان، با اشاره به بُعد مسافت میان دو چاپارخانه واقع در خاک قزوین، شاه مقرر کرده است که در منطقه «مزرعه» نیز چاپارخانه‌ای ساخته شود تا موجبات سهولت آمدوشد عابرین دیوانی فراهم آید. بنابراین، این سند نشان می‌دهد که در دوره ناصری، طولانی‌بودن فاصله میان چاپارخانه‌ها و دشواری رفت‌وآمد به‌عنوان یکی از مشکلات نظام چاپاری مورد توجه قرار گرفته و ایجاد چاپارخانه‌های جدید در نقاط میانی به‌عنوان راهکاری برای تسهیل و تسریع ارتباطات دیوانی دنبال می‌شده است.
این سند، که در تاریخ ذی‌القعده ۱۲۹۲ قمری ایجاد شده است، با شناسه بازیابی ۵۳۰۷-۲۹۶ در آرشیو ملی ایران نگهداری می‌شود.
پنجمین نشست تخصصی «شهر و آب» با عنوان «بحران آب و آینده شهرهای ایران؛ از مسئله آب تا مسئله حکمروایی» در اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار می‌شود.
شصت‌وهفتمین شماره مجموعه «در قاب یک سند» به معرفی فرمان ناصرالدین‌شاه برای احداث چاپارخانه‌ای میان دو چاپارخانه در محدوده قزوین اختصاص دارد. این فرمان، بخشی از اقدامات دوره ناصری برای سامان‌دهی امور پستی و تسریع ارتباطات دیوانی را بازتاب می‌دهد.
خراسان‌رضوی- رئیس اداره خدمات کتابداری سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی گفت: ۳۵ هزار و ۳۱۲ نسخه منبع اطلاعاتی شامل کتاب چاپی، نشریه و پایان‌نامه در نیمه نخست سال ۱۴۰۵، به سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی اهدا شد.
نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، رویداد علمی-فرهنگی «پیوند با طبیعت» به‌مناسبت روز جهانی کاهش بلایای طبیعی، با محوریت ارتقای فرهنگ حفاظت از طبیعت و آشنایی کودکان و نوجوانان با محیط زیست، در کتابخانه‌های عمومی سراسر کشور برگزار می‌کند.
نمایشنامه «دروغ ذهنی» نوشته سم شپارد، در سالن استاد عباس جوانمرد خانه تئاتر نمایشنامه‌خوانی می‌شود.
اردبیل- سید عبدالرحیم خلخالی قدیمی‌ترین نسخه دیوان حافظ را تصحیح و در اختیار جامعه ادبی گذاشت و به نظر می‌رسد این نسخه را از کتابخانه بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی به دست آورده بود.
رضا مختاری اصفهانی نوشت: آنچه در تاریخ‌نگاری ملکالمورخین نمود دارد، روایت آمیخته به تحلیل او از اجتماع و سیاست ایران است؛ تحلیلی که نشان از نگاه ملی او دارد.
محمدرضا خاکی معتقد است، مترجم باید شناخت کاملی از زندگی نویسنده و شیوه نگارش آثارش داشته باشد و با اطلاعات و آگاهی کافی کتاب ترجمه کند.
سال‌هاست که ایرانی هنگام دلتنگی، سرگشتگی یا تصمیم‌های سخت، سراغ یک نفر می‌رود: حافظ. شاعری که به‌جای نسخه‌نویسی، غزل می‌نویسد و به‌جای پرسیدنِ «به من بگو چه شده»، خودش جوابی می‌آورد که انگار فقط برای تو سروده شده است. او محرمِ اسرارِ این ملت است؛ روانکاوی امیدبخش که با یک بیت، گرهی فروبسته را می‌گشاید. ۲۰ مهر، بهانه‌ای است برای گفتن از مردی که هنوز زنده‌تر از بسیاری از معاصرانِ ماست.
این نشست با سخنرانی سحر قبادی، سعید کافی انارکی، سهیل قاسمی و علیرضا بهرامی همراه خواهد بود.
عبدالجبار الرفاعی، پژوهشگر فلسفه‌ی دین، در مقاله‌ای در وب‌سایت «اواصر» به معرفی کتاب تازه‌ی نصیر کعبی، «محمد در منابع سریانی»، پرداخته است؛ پژوهشی که با گردآوری، ترجمه و تحلیل متون مسیحیان سریانی، تصویری بیرون از سنت اسلامی از پیامبر اسلام و سال‌های نخست ظهور اسلام ترسیم می‌کند.
مریم شفیع‌زاده گفت: ما قصه می‌گوییم تا به کودکان کمک کنیم نوعی زیست ذهنی را تجربه کنند و با شخصیت‌های داستان هم‌ذات‌پنداری داشته باشند. وقتی کودکان خودشان را جای شخصیت‌های قصه قرار می‌دهند، می‌توانند مفاهیم داستان را بهتر درک کنند. این تجربه ذهنی که از طریق شنیدن یک قصه خوب و قصه‌گویی مؤثر شکل می‌گیرد، همان چیزی است که به انتقال بهتر مفاهیم اخلاقی و انسانی کمک می‌کند؛ مفاهیمی که ما به‌عنوان تسهیلگر، مربی کودک و نوجوان، روان‌شناس یا پدر و مادر می‌خواهیم به کودکان منتقل کنیم.
در حالی که جریان‌های چپ‌گرا نجات زمین را در مهار رشد صنعتی و دگرگونی طبقاتی می‌دانند، اقتصاددانان بازار بر نقش گره‌گشای نوآوری فناورانه تأکید دارند. در گفتگوی با شهرام اتفاق، نویسنده‌ی کتاب «طبقه و محیط‌زیست» و پژوهشگر در حوزه اقتصاد محیط‌زیست، دعاوی رویکرد طبقاتی به چالش کشیده و ریشه‌های واقعی بحران‌های اقلیمی بررسی شد.
به گفته مترجم: «مسأله اصلی، صرفاً حضور بدن نیست بلکه این است که چه بدن‌هایی امکان حضور پیدا می‌کنند، چگونه شنیده و دیده می‌شوند و آیا تفاوت‌های آن‌ها در فرایند سیاسی به رسمیت شناخته می‌شود یا نه.»
زنجان - دومین روز از یازدهمین نمایشگاه کتاب زنجان با محوریت شهرستان «خدابنده» و با حضور مدیران ارشد استانی، اهالی فرهنگ و ادب برگزار شد و ضمن رونمایی از آثار حسن خلجی، بر ضرورت بازخوانی اندیشه‌های فیلسوفان و عارفان این دیار و تقویت پیوند جامعه با میراث مکتوب تأکید شد.
مصطفی قوانلو قاجار، مدیر نشر شمعدانی، معتقد است کتاب‌خوانی در ایران باید از «اتاق مطالعه» بیرون بیاید و به یک «منظر عمومی» در جامعه تبدیل شود.
همزمان با روز زبان هندی، نگاهی به زندگی و آثار ۱۱ نویسنده برجسته هندی نشان می‌دهد که از بنیان‌گذاران ادبیات مدرن این زبان تا چهره‌های تاثیرگذار شعر، داستان، نمایشنامه و ادبیات روستایی، هر یک نقشی مهم در گسترش و تحول ادبیات هندی داشته‌اند.
فارس- «پژوهشکده حافظ» طرحی بود که سال‌ها پیش مطرح شد و حتی در مقاطعی نیز مسئولان وقت، از اختصاص زمین برای آن خبر دادند اما سرنوشت این مرکز پس از سال‌ها در هاله‌ای از ابهام است و گویا این پروژه قرار نبود از کاغذ به مرحله اجرا برسد.
سعید مدنی قهفرخی جامعه‌شناس در گفت‌وگو با سفیر ارجان درباره جامعه ایران و علوم اجتماعی صحبت کرد.
مجموعه داستان «صدای جیرجیرکی یک زن» نوشته نعمت مرادی ۲۱ مهر ماه در دانشگاه شهید بهشتی رونمایی خواهد شد.
کرمانشاه- کرمانشاه در طول سال‌ها موضوع پژوهش‌ها و نوشته‌های بسیاری بوده و بخشی از تاریخ، فرهنگ، جامعه و هویت این سرزمین در کتاب‌ها و منابع مکتوب ثبت شده است؛ با این حال آنچه تاکنون گردآوری و پژوهش شده پایان راه شناخت کرمانشاه نیست. در میان منابعی که برای پژوهشگران گردآوری شده همچنان بخش‌هایی از تاریخ و هویت این استان نیازمند مطالعه، ثبت و مستندسازی است؛ مسئله‌ای که ضرورت توجه دوباره به داشته‌ها و خلأهای منابع کرمانشاه‌شناسی را پررنگ می‌کند.
فاطمه سادات میررضی گفت: وقتی یک مورخ تاریخ اسلام را از آفرینش آغاز می‌کند، آن را از مسیر تاریخ پیامبران و امت‌های پیشین به زمان خودش می‌رساند و سپس آن را در افق آخرالزمان قرار می‌دهد، در واقع فقط در حال گزارش کردن گذشته نیست؛ بلکه زمان حال خود را نیز در یک کل تاریخی بزرگ‌تر معنا می‌کند.
با حضور استادان زبان و ادبیات فارسی، نشست رونمایی و جشن امضای «یکی رفت یکی آمد و دیگر آثار نویافته از صادق هدایت» برگزار می‌شود.
خراسان‌رضوی - نوزدهم مهرماه ۱۴۰۵، هشتادوهفتمین سالروز تولد شاعر، پژوهشگر و محقق ادبیات ایران و شهروند نیشابور، «محمّدرضا شفیعی‌کدکنی» است. تصویر پیش‌رو، گواهی دانش‌آموختگی این چهره ماندگار ادبیات ایران از دانشگاه فردوسی مشهد را نشان می‌دهد که در خرداد ۱۳۴۴، با نمره ۱۹ در رشته زبان و ادبیات فارسی صادر شده؛ سندی از روزگار دانش‌اندوزی مردی که همچنان نامش در سپهر شعر و پژوهش ادبی ایران و جهان می‌درخشد.
مهرانگیز اخوی: گاهی یک قصه خوب، بدون اینکه مستقیماً از دوستی، شجاعت، پذیرش تفاوت‌ها یا مسئولیت‌پذیری حرف بزند، این مفاهیم را در جان کودک می‌نشاند. به باور من، قصه‌ای که پس از پایان، ذهن کودک را به حرکت وامی‌دارد، می‌تواند تأثیری عمیق‌تر و ماندگارتر از ده‌ها جمله آموزشی داشته باشد.
امیری طهرانی گفت: آثار باستانی و اسناد تاریخی مورد استناد سخنرانان، بازتابی از روح فرهنگ و اندیشۀ ایرانی است که چنین در پیشینۀ تمدنی این سرزمین و از این میان خلیج فارس و دریای عمان جلوه‌گر شده است؛ فرهنگ و اندیشه‌ای که از ایران باستان تاکنون تداوم یافته و پیوستگی جهانِ ایرانی را تضمین کرده است.
امیر سقراطی معتقد است، اردشیر محصص یکی از ستایش‌شده‌ترین هنرمندانی است که قدر کافی ندید.
همدان- مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری همدان گفت: در حالی که طی روزهای اخیر محور جدید «نوار گردشگری عرفان» تعریف شده، پیگیر قرار گرفتن بوعلی‌سینا و همدان در این مسیر استراتژیک هستیم.
بوشهر- امید غضنفر، روزنامه‌نگار و شاعر ۶۱ ساله بوشهری پس از سال‌ها بیماری چشم از جهان فروبست.
نشست رونمایی و بررسی سه کتاب از محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه پیشین و عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، صبح روز شنبه (۱۸ مهر ۱۴۰۵) با حضور نویسنده و دو تن از استادان روابط بین‌الملل در دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران برگزار شد.
گارسِس با توجه به اینکه در روزگارِ ما رسانه‌ها، مقاله‌هایِ روان‌شناسانه، پژوهش‌هایِ دانشگاهی و... مدام درباره‌ی سودهایِ دوستی که مانند نوشدارویی جادویی می‌تواند تنهایی و بی‌قراریِ انسان را درمان کند، و به سلامتِ ذهن و روانِ انسان کمک کند می‌پردازند، باور دارد که جدا از جنبه‌ی شفابخشی که دوستی دارد، مسأله، درمان بودنِ آن نیست، مسأله بودنِ آن است.
کمیته ملی جایزه نوبل لورییت در ایران، فراخوان نخستین دوره جایزه بین‌المللی نوبل لورییت ۲۰۲۶ را در بخش‌های ادبیات و هنرهای تجسمی منتشر کرد.
مدیر کتابفروشی فرهنگستان، می‌گوید: طی سال‌های اخیر فروش کتاب درسی در کتابفروشی‌ها هم حذف شد و خانواده‌ها دیگر به کتابفروشی‌ها نمی‌آیند و عملاً حضورشان در کتابفروشی‌ها منتفی شده است.