بشر امروز دچار فراموشی جمعی و ساختاری شده است/ با ذکر به خدا بازگردیم
به گفته رحمتی: «انسان به سبب ساختار وجودی‌اش همواره با فراموشی عجین بوده است و نمونه تمثیلی آن را در «رسالة الطیر» ابن‌سینا می‌بینیم که چگونه مرغانِ اسیر، وطن مالوف و جایگاه ازلی خود را از یاد بردند و اسارت را قاعده اصلی زندگی پنداشتند.»
به گزارش سفیر ارجان ، به همت مجمع فلاسفه ایران و با مشارکت شهر فلسفه ایران، نشست «هستی‌شناسی یاد و فراموشی» با حضور دکتر انشاءالله رحمتی، رئیس بنیاد علمی و فرهنگی بوعلی سینا، و دکتر حکمت‌الله ملاصالحی، استاد پیشکسوت باستان‌شناسی دانشگاه تهران، برپا شد.
سرآغاز تاریخی‌شدن انسان، سرآغاز فراموشی هستی است.
در ابتدای این نشست، دکتر حکمت‌الله ملاصالحی به تبیین جایگاه «یادآوری» در سنت‌های فکری و عرفانی پرداخت و اظهار داشت: کار شاعر و بیش از آن، رسالت پیامبران و اولیاء الهی، همواره یادآوری بوده است. مولانا نیز در ابیات عمیق خود انسان را در آغاز، مظهر وحدت و پیوستگی با حقیقت ازلی می‌داند، اما با تنزل در عالم ماده و ورود به ساحت کثرت، انسان دچار «تاریخی‌شدن» و فراموشی اصالت خویش می‌گردد.
وی ادامه داد: سرآغاز تاریخی‌شدن انسان، همزمان با سرآغاز فراموشی هستی است. انسان تاریخی مدام در چنبره زمان، مکان، روزمرگی و کشمکش‌های زمینی گرفتار می‌شود، در حالی که پرسش از هستی، مقدم بر خود تاریخ و تاریخ‌مندی است.
این استاد پیشکسوت دانشگاه تهران با اشاره به بحران ملال در دنیای جدید تصریح کرد: بسیاری از بحران‌های روحی و افسردگی‌های انسان در روزگار مدرن، ریشه در انقطاع از وجود دارد. در هیچ دوره‌ای انسان به اندازه عصر حاضر از رفاه مادی و امکانات آموزشی برخوردار نبوده، اما همزمان در هیچ دوره‌ای این‌قدر از «وجود» خود بیگانه نبوده است؛ زیرا انسان مدرن در چرخ‌دنده‌های تاریخ‌زدگی و خاطرات زودگذر غرق شده است.
ملاصالحی با تشریح مفهوم هبوط و گناه آگاهی افزود: احساس گناه و گناه آگاهی عمیقی که در جان انسان بیدار می‌شود، گویای آن است که انسان پیشاپیش «پاکی و عصمت» را زیسته است. اولیای الهی و عارفان بزرگ نیز عمیق‌ترین حس تقصیر را ابراز می‌کنند، چرا که فاصله میان مقام اصلی و وضعیت کنونی‌شان را عمیق‌تر درک می‌کنند.
وی در بخش دیگری از سخنانش به ریشه‌شناسی واژه حقیقت در زبان یونانی پرداخت و خاطرنشان کرد: برای یونانیان باستان، شناخت و معرفت به معنای به‌خاطر آوردن خود و حقیقت ازلی بود. واژه حقیقت (Aletheia) نیز از حرف نفی و «فراموشی» تشکیل شده که به معنای غلبه بر فراموشی و بازگشت به یاد ازلی است. در زبان فارسی نیز ریشه‌های واژگانی «یاد» و «آموختن» همگی حکایت از به یاد آوردن و اتصال به اصل درون دارند.
ملاصالحی در پایان با نقد اصالت‌بخشی به عقل ابزاری مدرن بیان کرد: انسان مدرن با شعار «می‌اندیشم، پس هستم» تعریف می‌شود و تمامی محوریت به «فکر» داده شده است، اما در سنت‌های معنوی، «ذکر» و یاد ازلی امری بنیادین‌تر و فراسوی فکر مفهومی است. بازگشت به هستی‌شناسی یاد، تنها راه نجاتی است که می‌تواند انسان امروز را بار دیگر با گوهر ازلی پیوند دهد.
بشر امروز دچار «فراموشی جمعی» و ساختاری شده است
در ادامه این نشست، دکتر انشاءالله رحمتی به تبیین زیرساخت‌های متافیزیکی یاد و فراموشی پرداخت و اظهار داشت: انسان به سبب ساختار وجودی‌اش همواره با فراموشی عجین بوده است و نمونه تمثیلی آن را در «رسالة الطیر» ابن‌سینا می‌بینیم که چگونه مرغانِ اسیر، وطن مالوف و جایگاه ازلی خود را از یاد بردند و اسارت را قاعده اصلی زندگی پنداشتند.
وی افزود: با این حال، بشر امروز دچار یک «فراموشی جمعی» و ساختاری شده است؛ وضعیتی شبیه به فردی که بر اثر صدمه شدید، تمام حافظه خود را از دست داده و دیگر زیرساخت متافیزیکی و فلسفی برای بازگرداندن خاطره ازلی را در اختیار ندارد. فلسفه‌های مدرن و سوژه دکارتی یا انسانِ پرتاب‌شده در آرای هایدگر، هیچ دریچه‌ای به سوی عالم ملکوت باز نمی‌کنند و تمام هم‌وغم خود را معطوف به سازگاری با همین اسارت زمینی کرده‌اند؛ از این رو پیش از هر دعوت اخلاقی، نیازمند یک «یادآوری متافیزیکی» هستیم.
رئیس بنیاد علمی و فرهنگی بوعلی سینا با اشاره به نظریه معرفت‌شناسی افلاطون یادآور شد: در نگاه افلاطون و سقراط، شناخت و معرفت به معنای یادگیری از صفر نیست، بلکه به‌خاطر آوردن (Anamnesis) است. چنان‌که در رساله «منو» نشان داده می‌شود، جان انسان پیشاپیش به حقایق آگاه بوده و آموزش تنها حکم قابلگی را دارد تا ذهن را برای تولد دوباره معارف تحریک کند.
رحمتی با تشریح روایت اسلامی و آیه شریفه میثاق (ألست بر ربکم) گفت: در حکمت اسلامی، این پیوند ازلی بر اساس «تاریخ قدسی» تبیین می‌شود. برخلاف رویکردهای تقلیل‌گرایانه، حکما این واقعه را یک امر حقیقی در ساحت ملکوتی عالم می‌دانند که دو وظیفه اگزیستانسیو برای انسان رسم می‌کند: نخست «بازیابی ازلیت» و دوم «پیش‌دستی بر ابدیت» و ساختن آن از درون همین لحظات محدود دنیوی.
وی همچنین تصریح کرد: عارف واقعی در «اکنون همیشگی» زندگی می‌کند. انسانِ گرفتار در دغدغه‌های روزمره، بنده وقت‌های متفرق و پراکنده است، اما کسی که با ذکر و یاد ازلی پیوند خورده، وسعت وقتش از ازل تا ابد امتداد می‌یابد.
این استاد فلسفه در بخش دیگری از سخنانش به پیامدهای این هستی‌شناسی در روابط انسانی و هنر اشاره کرد و افزود: دوستی‌های اصیل و عشق عفیف ریشه در شناخت و عهد ارواح در عالم ذر دارند. همچنین موسیقی در حکمت ایرانی-اسلامی، یک هنر قدسی و تداعی‌گر نغمه‌ها و نواهای ازلی است.
رحمتی در پایان با تأکید بر لزوم پاسداری از متافیزیک یاد خاطرنشان کرد: اگر این میراث معنوی و متافیزیکی در جامعه و میان نسل جوان زنده بماند، مابقی دستاوردهای فرهنگی ما نیز حفظ خواهد شد؛ در غیر این صورت، میراث ما تنها به ارزش‌های موزه و باستان‌شناختی فرو خواهد کاست.
خوزستان- شماره ۳۲ فصلنامه ادبی «سیاه مشق» پرونده نیم قرن تلاش ادبی عدنان غریفی را منتشر کرد.
خوزستان - کتاب «رامهرمز در دوره قاجاریه»، اثر میثم کاظمی فر توسط انتشارات تاریخ اندیش به زیور طبع آراسته شده است.
به گفته رحمتی: «انسان به سبب ساختار وجودی‌اش همواره با فراموشی عجین بوده است و نمونه تمثیلی آن را در «رسالة الطیر» ابن‌سینا می‌بینیم که چگونه مرغانِ اسیر، وطن مالوف و جایگاه ازلی خود را از یاد بردند و اسارت را قاعده اصلی زندگی پنداشتند.»
محمدعلی میرباقری، نویسنده و مترجم، به‌مناسبت روز استاندارد، درباره ضرورت شکل‌گیری سازوکاری برای تولید کتاب استاندارد را تشریح کرد.
ایلام- مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان ایلام، از ارسال ۱۳۵ عنوان کتاب هشتمین دوره جایزه کتاب سال استان برای داوری و ارزیابی به خانه کتاب و ادبیات ایران، خبر داد.
بوشهر- مدیرکل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان بوشهر با اشاره برگزاری ویژه‌برنامه «دیدار با شاعر؛ دیدار با دریاست» با حضور اسدالله شعبانی، شاعر و نویسنده در بوشهر به مناسبت هفته ملی کودک، تاکید کرد: اسدالله شعبانی با خلق آثار دلنشین و ترانه‌های کودکانه، نقش برجسته‌ای در باروری تخیل کودکان این سرزمین ایفا کرده است.
روایت فتح «زندگی آیت‌الله سیدمحمود طالقانی» تالیف آزاده جهان‌احمدی را منتشر کرد.
زنجان - چهارمین روز از یازدهمین نمایشگاه کتاب زنجان در حالی با استقبال مردمی و آوای «عاشیقلار» ورق خورد که خرمدره میزبان فرهنگ‌دوستان شد و پویش نذر کتاب نیز موجی از همدلی را در غرفه زندان‌ها آفرید.
این کتاب تحلیل ساختاری و مضمونی فیلم‌های کوتاه برنده جایزه در جشنواره فیلم کوتاه تهران است.
علیرضا کاظمی گفت: ما در آموزش‌وپرورش وظیفه داریم فرهنگ، تمدن، افتخارات و شخصیت‌های برجسته کشورمان را به کودکان بشناسانیم و نسلی برخوردار از هویت ملی و دینی تربیت کنیم. ما میراث‌دار بزرگان و شخصیت‌هایی هستیم که هر یک در تاریخ این سرزمین نقش‌آفرین بوده‌اند.
آیین گرامیداشت صدمین زادروز «رضا سیّدحسینی» مترجم و ویراستار و فرهنگ‌نگار فقید با همکاری انتشارات سروش، عصر سه‌شنبه (٢١ مهر ۱۴۰۵) در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی برگزار شد.
احمد وثوق‌احمدی، علی‌اکبر صنعتی، جواد مجابی، عباس عارف، علی دهباشی و محمدرضا آتشزاد در تصویری از سال‌های دور. این عکس، یکی از قاب‌های به‌جامانده از روزهایی است که جواد مجابی در میان دوستان و هم‌نسلانش ایستاده بود؛ نویسنده و شاعری که بخش بزرگی از زندگی‌اش را با ادبیات، هنر و گفت‌وگو با اهل فرهنگ گذراند. امروز، در سالروز تولد جواد مجابی، این تصویر را در غیاب او منتشر می‌کنیم؛ قاب قدیمی مانده است و آدم‌هایش در حافظه‌ی فرهنگ و ادبیات ایران ادامه دارند.
خراسان‌رضوی- سیصد و دهمین برنامه سه‌شنبه‌های علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی با محوریت رونمایی از نسخه خطی دیوان حافظ اهدایی رهبر شهید در کتابخانه رضوی برگزار شد.
فارس- کتاب «سکه‌های لاری؛ از خلیج فارس تا اقیانوس هند» به گردآوری، تدوین و ترجمه فاطمه قملاقی، در پاویون لارستان در اکسپو ۲۰۲۶ شیراز رونمایی شد.
نشست عصری با فریدون مجلسی به بهانه انتشار کتاب «مذاکره در نیویورک، ماکیاولی در اصفهان»، از سلسله نشست‌های عصر روشن به همت انتشارات مروارید، عصر چهارشنبه (۲۱ مهر ۱۴۰۵) در انتشارات بدرقه جاویدان برگزار شد.
آیین گرامیداشت یک‌صدمین زادروز «رضا سیّدحسینی»، مترجم و فرهنگ‌نگار فقید، سه‌شنبه ۲۱ مهر با همکاری انتشارات سروش در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی برگزار شد. مهشید نونهالی او را «یک دنیا عشق به فرهنگ این سرزمین» خواند، سیّدعلی آل‌داود از هم‌کاری‌اش در «فرهنگ آثار» گفت، مهدی فیروزان از دیدارش در نمایشگاه کتاب ۱۳۶۴ یاد کرد و احمد مسجدجامعی او را «فرزند رنج و تواضع» دانست. در پایان مستندی از مهرداد دفتری پخش شد.
تازه‌های نشر در جهان عرب این بار به سراغ پنج کتاب در حوزه‌های ادبیات، تاریخ، رسانه، ورزش و جامعه‌شناسی رفته‌اند؛ آثاری که تجربه‌ی تبعید، حافظه‌ی تاریخی و تحولات اجتماعی عراق، مصر، سوریه و فلسطین را روایت و بررسی می‌کنند.
زنجان - معاون اقتصاد و فرهنگ خانه کتاب و ادبیات ایران، از شکستن رکورد استقبال در نمایشگاه کتاب زنجان، حل تعارض منافع ناشران و برگزاری رویداد جامع فرهنگی خبر داد.
یاری گفت: مهرجویی دلش می‌خواست روی جامعه‌اش تأثیر بگذارد. فیلمی مثل «دایره مینا» در سیستم حکومتی وقت تبدیل به یک زلزله شد و بعد از آن، سازمان انتقال خون ایران شکل گرفت؛ یعنی خود مسئولان و دست‌اندرکاران هم اذعان داشتند که تأسیس این سازمان از دل نمایش همین فیلم درآمد.
در این کتاب، نوریان فقط در جایگاه یک فرمانده تخریب معرفی نمی‌شود. فضای جبهه و فعالیت او در میان نیروهای تخریب، بخشی از روایت است، اما شناخت شخصیت اصلی از مسیر رابطه او با دیگران و واکنش‌هایش در موقعیت‌های مختلف شکل می‌گیرد. از این منظر، «مین‌های بازی‌دراز» صرفاً روایتی درباره یک فرمانده در میدان جنگ نیست؛ بلکه تلاش می‌کند تصویری انسانی‌تر از او ارائه دهد.
کرمانشاه- کرمانشاه در طول سال‌ها موضوع پژوهش‌ها و نوشته‌های بسیاری بوده و بخشی از تاریخ، فرهنگ، جامعه و هویت این سرزمین در کتاب‌ها و منابع مکتوب ثبت شده است؛ با این حال آنچه تاکنون گردآوری و پژوهش شده پایان راه شناخت کرمانشاه نیست. در میان منابعی که برای پژوهشگران گردآوری شده همچنان بخش‌هایی از تاریخ و هویت این استان نیازمند مطالعه، ثبت و مستندسازی است؛ مسئله‌ای که ضرورت توجه دوباره به داشته‌ها و خلأهای منابع کرمانشاه‌شناسی را پررنگ می‌کند.
فاطمه سادات میررضی گفت: وقتی یک مورخ تاریخ اسلام را از آفرینش آغاز می‌کند، آن را از مسیر تاریخ پیامبران و امت‌های پیشین به زمان خودش می‌رساند و سپس آن را در افق آخرالزمان قرار می‌دهد، در واقع فقط در حال گزارش کردن گذشته نیست؛ بلکه زمان حال خود را نیز در یک کل تاریخی بزرگ‌تر معنا می‌کند.
سابقه نخستین خودروی پلاک شده در کشور به سال ۱۳۰۵ همزمان با ورود اولین اتومبیل‌ها به ایران باز می‌گردد. در آن زمان مجموعه‌ای از مقررات شامل ۳۲ بند برای شماره‌گذاری خودروها تدوین شد که البته این قوانین سه سال پس از ورود خودروها یعنی در سال ۱۳۰۸ نهایی شد. مطابق این مقررات خودروها باید پنج پلاک مجزا نصب می‌کردند.
خراسان‌رضوی - نوزدهم مهرماه ۱۴۰۵، هشتادوهفتمین سالروز تولد شاعر، پژوهشگر و محقق ادبیات ایران و شهروند نیشابور، «محمّدرضا شفیعی‌کدکنی» است. تصویر پیش‌رو، گواهی دانش‌آموختگی این چهره ماندگار ادبیات ایران از دانشگاه فردوسی مشهد را نشان می‌دهد که در خرداد ۱۳۴۴، با نمره ۱۹ در رشته زبان و ادبیات فارسی صادر شده؛ سندی از روزگار دانش‌اندوزی مردی که همچنان نامش در سپهر شعر و پژوهش ادبی ایران و جهان می‌درخشد.