قوه قضائیه هوشمند؛ پذیرش وثقیه و کفالت در کمتر از نیم ساعت + جزئیات
رئیس قوه قضاییه با نظارت بر اجرای طرح ضمانت الکترونیک، بر پذیرش هوشمند وثایق و کفالت‌ها و جلوگیری از بازداشت غیرضروری متهمان تأکید کرد؛ طرحی که امکان ارزش‌گذاری و پذیرش وثیقه را در کمتر از نیم ساعت فراهم می‌کند.
سفیر ارجان- گروه سیاسی: سه‌چهارم ورودی‌های ماهانه به زندان‌های کشور را متهمان بازداشتی تشکیل می‌دهند. متهمانی که شمار قابل توجهی از آنان چنانچه می‌توانستند به سرعت، وثیقه و کفیل خود را تأمین و معرفی کنند و چه‌بسا، حتی برای یک ساعت نیز به زندان منتقل نمی‌شدند؛ حال با طرح پذیرش هوشمند وثایق و کفالت‌ها، این معضل برطرف شده است.
حجت‌الاسلام والمسلمین غلامحسین محسنی‌اژه‌ای در راستای نظارت بر پیاده‌سازی سامانه‌های فناورانه و مبتنی بر هوش مصنوعی در مراجع و مراکز قضایی، جهت تسهیل و تسریع امور قضایی مردم، صبح امروز چهارشنبه از یکی از مجتمع‌های قضایی تهران بازدید کرد.
رئیس عدلیه در جریان این بازدید، با حضور در چند شعبه قضایی، از نزدیک، روند پذیرش هوشمند وثایق و کفالت‌ها را مورد نظارت قرار داد و با اصحاب پرونده‌ها و وکلای آنان به گفت‌وگو پرداخت.
**طرح «ضمانت الکترونیک» یا پذیرش هوشمند وثایق و کفالت‌ها، یکی از تحولات راهبردی در حوزه عدالت الکترونیک و نوسازی ساختار قضایی است. این طرح با هدف گذار از «وثیقه فیزیکی و سنتی» به سمت «وثیقه دیجیتال و پویا»، ابعاد متعددی از جمله تسهیل امور مردمی و ارتقای امنیت حقوقی را در بر می‌گیرد.**
رئیس قوه قضاییه در جریان بازدید امروز خود، در ضمن گفت‌وگوی بدون‌واسطه با اصحاب پرونده‌ها و وکلای آنان همچنین متصدیان و کاربران قضایی، بر چند نکته مهم و نغز در زمینه توسعه طرح «ضمانت الکترونیک» یا پذیرش هوشمند وثایق و کفالت‌ها، تأکید کرد.
رئیس دستگاه قضا، در جریان این بازدید و سرکشی با تشریح مزایای طرح‌های فناورانه قضایی و مشخصاً طرح پذیرش هوشمند وثایق و کفالت‌ها، گفت: در سیستم سنتی، فرآیند تأمین وثیقه اعم از ملکی یا منقول یا حتی معرفی کفیل، برای مردم و مراجعان به عدلیه، دردسرهایی به همراه داشت و در برخی موارد چندین روز وقت مردم تلف می‌شد و حتی متهمانی که بازداشت آنان ضرورتی نداشت، به ناچار به سبب ناتوانی در تأمین سریع وثیقه یا معرفی کفیل، حتی چندین روز، به بازداشتگاه هدایت می‌شدند. اما به واسطه طرح «ضمانت الکترونیک» یا پذیرش هوشمند وثایق و کفالت‌ها، این مشکلات و موانع، برطرف می‌شود.
قاضی القضات خاطرنشان کرد: در سیستم سنتی، شناسایی اموال و ارزش‌گذاری وثیقه و بازداشت و توقیف آن، برای آزادی متهم از بازداشت موقت، گاهی چندین روز زمان می‌برد؛ اما اکنون با طرح ضمانت الکترونیک، در ظرف کمتر از نیم ساعت، وثیقه تأمینی از سوی متهم یا وکیل او، ارزش‌گذاری و پذیرش می‌شود و اینچنین از بازداشت متهمی که بازداشتش ضرورتی ندارد، جلوگیری می‌شود.
**نباید هیچ متهمی را بلاوجه بازداشت کرد**
رئیس عدلیه تصریح کرد: **همواره تأکید کرده‌ایم که نباید هیچ متهمی را بلاوجه بازداشت کرد؛ حتی یک شب در زندان و بازداشت ماندن، ممکن است برای فرد آسیب‌های جبران‌ناپذیر به همراه داشته باشد.**
محسنی اژه‌ای افزود: در مواردی به سبب ناتوانی متهم از تأمین سریع وثیقه و معرفی کفیل، او به ناچار به بازداشتگاه هدایت می‌شد؛ لکن با ایجاد و توسعه طرح ضمانت الکترونیک و پذیرش هوشمند وثایق و کفالت‌ها، دیگر هیچ متهمی که بازداشت شدنش، ضرورتی ندارد، حتی برای یک ساعت هم به زندان نمی‌رود.
رئیس دستگاه قضا تاکید کرد: طرح پذیرش هوشمند وثایق و کفالت‌ها، در مبحث کاهش جمعیت کیفری مؤثر است؛ در همین رابطه شاید ضروری باشد در راستای اصلاح و تکمیلِ «دستورالعمل ساماندهی زندانیان و کاهش جمعیت کیفری زندان ها» نیز اقدام کنیم و این دستاورد فاورانه را در این دستورالعمل قید کنیم.
قاضی‌القضات خاطرنشان کرد: ما بر توسعه طرح ضمانت الکترونیک و پذیرش هوشمند وثایق و کفالت‌ها، تأکید مؤکد داریم. این پذیرش وثایق الکترونیک، باید برای زندانیانی نیز که شرایط اعزام به مرخصی را دارند، به طور کامل مهیا باشد. همچنین در حوزه معرفی کفیل نیز نباید این پذیرش هوشمند، صرفاً محدود به کفیلی باشد که کارمند اداری و یا دارای سوابق تأمین اجتماعی است؛ بلکه باید به سرعت شرایطی فراهم آید که یک پیشه‌ور و کاسب و عضو صنوف نیز، بتواند مدارک کسب و کار خود را جهت کفالت، در سامانه بارگذاری کند.
محسنی‌اژه‌ای با اشاره به مزیت طرح مذکور در مبحث کارشناسی‌ها نیز اظهار کرد: یکی دیگر از مزایای طرح ضمانت الکترونیک و پذیرش هوشمند وثایق و کفالت‌ها، ارزش‌گذاری خودکار و اتصال به پایگاه داده‌های ارزش‌گذاری اموال و به تبع آن، عدم نیاز به فرایندِ زمانبر کارشناسی است.
رئیس عدلیه افزود: بارها تأکید کرده‌ایم که یکی از دلایل اطاله دادرسی‌ها و رسیدگی‌های قضایی، همین فقره کارشناسی‌های زمانبر است. مصم هستیم که فرایندهای ناظر بر رسیدگی‌ها و پیشبرد امور قضایی مردم را کوتاه کنیم. در این زمینه هر چه بیشتر از ابزارها و روش‌های فناورانه و متکی بر هوش مصنوعی، با لحاظ جوانب امنیتی و حفاظتی آن، بهره خواهیم گرفت.
رئیس قوه قضاییه گفت: **در گذشته، حضور الزامی شخص در مراجع و مراکز مربوطه برای استعلام و ثبت وثیقه، زمان و هزینه زیادی از شهروند می‌گرفت؛ اما با ضمانت الکترونیک، این فرآیند در بستر شبکه ملی اطلاعات و با اتصال مستقیم به سامانه‌های ثبتی و بانکی انجام می‌شود و اینچنین از رفت‌آمدهای مکرر مردم جلوگیری می‌شود و درنتیجه، تکریم مردم و ارباب رجوع، محقق می‌شود. اینکه زمینه‌ای فراهم آوریم که مردم مجبور نباشند برای وثیقه‌گذاری و کفالت، متحمل رنج و تردد زیاد شوند، خودش به معنا و منزله تکریم مردم و ارباب رجوع است.**
رئیس دستگاه قضا در جریان این بازدید و نظارت، بر مبحث ارائه آموزش‌های عمومی به مردم، جهت بهره‌گیری از طرح‌های پذیرش هوشمند وثایق و کفالت‌ها و ضمانت الکترونیک، تاکید کرد و گفت: این کفایت نمی‌کند که صرفاً نیروها و متصدیان قضایی و کاربران حرفه‌ای نظیر وکلا، کارشناسان و غیره، نسبت به کاربرد و بهره‌گیری از سامانه‌های فناورانه‌ای نظیر پذیرش هوشمند وثایق و کفالت‌ها و ضمانت الکترونیک، آگاه و مسلط باشند؛ بلکه باید عموم مردم را از وجود این دستاوردهای فناورانه آگاه و مطلع کرد.
در همین رابطه، در خلال این بازدید، رئیس مرکز رسانه قوه قضاییه، توضیحاتی در راستای برنامه‌های مدون موجود جهت اطلاع‌رسانی‌های عمومی به مردم برای کاربرد و بهره‌گیری از سامانه‌های فناورانه قضایی و مشخصاً طرح‌های پذیرش هوشمند وثایق و کفالت‌ها و ضمانت الکترونیک، ارائه کرد و گفت علاوه بر درج در اخبار و سریال‌های پربیننده تلویزیونی و کلیپ‌های آموزشی، معرفی خدمات فناورانه قضایی را در سکوهای پرمخاطب نیز دنبال می‌کنیم.
براساس این گزارش، در اثنای بازدید رئیس قوه قضاییه از چند شعب قضایی به منظور نظارت بر پیاده‌سازی سامانه‌های فناورانه و مبتنی بر هوش مصنوعی در مراجع و مراکز قضایی، چند وکیل دادگستری که برای پیگیری امور پرونده موکلین خود مراجعه کرده بودند در گفتگوی مستقیم و بدون‌واسطه با رئیس عدلیه، ضمن قدردانی از اهتمام ویژه‌ی قوه قضاییه نسبت به توسعه‌ی سامانه‌های الکترونیکی که سهولت و سرعت تعیین تکلیف پرونده‌های قضایی را به همراه دارد، تاکید کردند که با هوشمندسازی قوه قضاییه در دوره تحول و تعالی، تسریع و تسهیل در پیشبرد پرونده‌ها، محسوس و ملموس شده است.