تصویری چندوجهی از ایران در اواخر دوره قاجار
کتاب «مأموریت علمی در ایران ـ مطالعات جغرافیایی» حاصل مشاهدات و بررسی‌های میدانی ژاک دو مورگان است و اطلاعاتی درباره جغرافیا، مسیرها و شرایط سفر، ویژگی‌های طبیعی و جنبه‌هایی از زندگی اجتماعی و فرهنگی مردم ایران در اواخر دوره قاجار ارائه می‌کند.
به گزارش سفیر ارجان ایران(سفیر ارجان)، این شماره از مجموعه «کاوشی در گنجینه کتابخانه ملی ایران» به معرفی کتاب «مأموریت علمی در ایران ـ مطالعات جغرافیایی» اثر ژاک دو مورگان اختصاص دارد. این کتاب، حاصل مشاهدات و بررسی‌های میدانی دو مورگان است و اطلاعاتی درباره جغرافیا، مسیرها و شرایط سفر، ویژگی‌های طبیعی و جنبه‌هایی از زندگی اجتماعی و فرهنگی مردم ایران در اواخر دوره قاجار ارائه می‌کند.
مجموعه «کاوشی در گنجینه کتابخانه ملی ایران» با هدف معرفی آثار شاخص، ارزشمند و کمترشناخته‌شده موجود در مخازن سازمان، در هر شماره یکی از منابع این گنجینه را معرفی می‌کند.
کتاب «مأموریت علمی در ایران ـ مطالعات جغرافیایی» با عنوان اصلی Mission scientifique en Perse: Études géographiques، نوشته ژاک ژان ماری دو مورگان، در سال ۱۸۹۴ میلادی به زبان فرانسوی، توسط انتشارات «اِ. لورو» در پاریس منتشر شد. این کتاب، نخستین جلد از مجموعه مطالعات مأموریت علمی دو مورگان در ایران است و به جغرافیای مناطق، مسیرها و شرایط سفر در ایران می‌پردازد.
مجموعه «مأموریت علمی در ایران» از منابع پژوهشی درباره ایران در اواخر قرن نوزدهم میلادی است که جغرافیا، زمین‌شناسی، باستان‌شناسی، زبان‌ها و فرهنگ‌های ایران را در کنار یکدیگر بررسی می‌کند. دو مورگان در مقدمه، هدف خود را ارائه نتایج علمی مأموریت، فراتر از نگارش یک سفرنامه معمولی، معرفی کرده است. ثبت تاریخ‌ها، مسیرها و جزئیات سفر در کنار مشاهدات میدانی، امکان بررسی و ارزیابی گزارش‌های او را فراهم می‌کند.
این مجموعه در فاصله سال‌های ۱۸۹۴ تا ۱۹۰۵ میلادی در پاریس منتشر شد و شامل پنج مجلد اصلی شماره‌گذاری‌شده است که با احتساب بخش‌های مستقل، ده جلد را دربر می‌گیرد: دو جلد مطالعات جغرافیایی، چهار جلد مطالعات زمین‌شناختی و دیرین‌شناختی، دو جلد پژوهش‌های باستان‌شناختی درباره گورها و دیگر بناهای قابل مشاهده، یک جلد درباره گویش‌های کردی و زبان‌های شمال ایران و یک جلد متون مندایی.
اهمیت مجموعه در گردآوری داده‌های جغرافیایی، طبیعی، باستان‌شناختی، زبانی و قومی است. گزارش‌های مربوط به زندگی اجتماعی و فرهنگی مردم، هزینه‌ها، شیوه‌های حمل‌ونقل و دشواری‌های سفر نیز تصویری از شرایط ایران در اواخر دوره قاجار ارائه می‌کند و به اثر ارزش تاریخی و اجتماعی می‌بخشد.
ژاک دو مورگان، باستان‌شناس و پیشاتاریخ‌شناس فرانسوی، در ۳ ژوئن ۱۸۵۷ متولد شد و در ۱۴ ژوئن ۱۹۲۴ درگذشت. او از طریق پدرش با گابریل دو مورتیه آشنا شد و شیوه ثبت و فهرست‌نویسی یافته‌های باستان‌شناختی را آموخت. از سال ۱۸۷۹ انتشار پژوهش‌های خود را همراه با طراحی‌های مستند آغاز کرد و در سال ۱۸۸۲ از مدرسه عالی معادن فرانسه فارغ‌التحصیل شد.
دو مورگان پس از سرپرستی یک هیئت اکتشافی در اسکاندیناوی، در آلمان، اتریش، ترکیه، هند و پراک، در مالزی امروزی، به بررسی و نقشه‌برداری پرداخت. در پراک، جغرافیا، قوم‌شناسی، انسان‌شناسی جسمانی و زبان مردم ساکای را مطالعه کرد. علاقه او به خاستگاه‌های شرقی تمدن، زمینه سفرش به ایران را فراهم کرد و وزارت آموزش عمومی فرانسه نخستین مأموریت رسمی او را به این کشور واگذار کرد.
بر اساس زندگی‌نامه دو مورگان در دانشنامه ایرانیکا، او در قصر شیرین نخستین کسی بود که وجود نفت را در سامانه چین‌خوردگی زاگرس تشخیص داد. این بررسی، با وجود مأموریت او از سوی فرانسه، از سر دوستی با دولت ایران انجام شد، اما ابتدا توجه دو دولت را جلب نکرد. حفاری‌های اکتشافی نفت در چارچوب امتیاز ویلیام ناکس دارسی در سال ۱۳۲۰ قمری/۱۹۰۲ میلادی آغاز شد.
در سال ۱۳۱۲ قمری/۱۸۹۵ میلادی، ناصرالدین‌شاه انحصار کاوش‌های باستان‌شناختی ایران را به فرانسه واگذار کرد و در پی آن، هیئت فرانسوی در ایران با مدیریت دو مورگان تشکیل شد. قرارداد تکمیلی مظفرالدین‌شاه در سال ۱۳۱۸ قمری/۱۹۰۰ میلادی نیز تمام آثار باستانی کشف‌شده در شوش را به فرانسه واگذار کرد. سنگ‌نوشته قانون حمورابی از یافته‌های این کاوش‌ها بود و گزارش‌ها از سال ۱۹۰۰ در مجموعه Mémoires de la Délégation en Perse با نام اختصاری M.D.P. منتشر شد. سالومون ریناخ نیز در مقاله‌ای در سال ۱۹۲۴، ضمن بررسی جایگاه دو مورگان، کاربرد رویکرد پیشاتاریخ‌شناسی او در محوطه تاریخی شوش را نقد کرد.
مجموعه «مأموریت علمی در ایران» برای پژوهش در جغرافیای تاریخی و طبیعی، تاریخ دوره قاجار، راه‌ها و سفر، باستان‌شناسی، زمین‌شناسی، زبان‌ها و گویش‌ها، قوم‌نگاری و مطالعات فرهنگی اهمیت دارد. همچنین منبعی برای مطالعه تاریخ ایران‌شناسی، شرق‌شناسی و مناسبات علمی ایران و اروپا است. ثبت مستقیم نام مکان‌ها، مسیرها، تاریخ‌ها و شرایط زندگی، به‌ویژه درباره مواردی که بعدها دستخوش تغییر شده‌اند، آن را به منبعی تاریخی برای شناخت ایران در آستانه قرن بیستم تبدیل کرده است.
این کتاب با شماره کتابشناسی ملی «۱۹۹۷-۷۵م» در گنجینه کتابخانه ملی ایران نگهداری می‌شود و در دسترس پژوهشگران قرار دارد.
پنجاه‌وپنجمین نشست «شب‌های مستند» موزه سینمای ایران با نمایش دو مستند «بازار اردهال» ساخته فرهاد ورهرام و «خون در گل قالی» ساخته امیرقاسم راضی، به بررسی جنبه‌های مختلف آیین کهن قالی‌شویان مشهد اردهال و دگرگونی‌های تاریخی، اجتماعی و فرهنگی آن اختصاص داشت.
کتاب «مأموریت علمی در ایران ـ مطالعات جغرافیایی» حاصل مشاهدات و بررسی‌های میدانی ژاک دو مورگان است و اطلاعاتی درباره جغرافیا، مسیرها و شرایط سفر، ویژگی‌های طبیعی و جنبه‌هایی از زندگی اجتماعی و فرهنگی مردم ایران در اواخر دوره قاجار ارائه می‌کند.
کتاب «گام‌های بی‌صدا»، دربرگیرنده خاطرات شهید سرلشکر محمد باقری منتشر شد.
«نجات تمدن ما در گرو انتخاب رشدزدایی است. رشدزدایی از نظر سایتو لزوماً به معنای رکود، افول و کوچک‌تر شدن اقتصاد نیست. در حقیقت پارادایمی که در آن فقط رشد اقتصادی اولویت دارد، رشدی که همراه با تولید بی‌حدوحصر کالاهای لوکس و بی‌مصرف است، باید از اساس تغییر کند. مارکس چنین می‌اندیشد که راهکار در ترمیم شکاف متابولیک بین انسان و طبیعت قرار دارد، یعنی در «کار».»
سعید حمیدیان، سعید حمیدیان، استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبائی(ره) در آیین بزرگداشت حافظ شیرازی گفت: حافظ‌پژوهی در روزگار ما با دستاوردهای ارزشمندی همراه بوده، اما در کنار این پژوهش‌ها، برداشت‌های نادرست و تفسیرهای شتاب‌زده‌ای نیز درباره شعر و اندیشه حافظ رواج یافته است که باید با نگاهی علمی و نقادانه به آنها پرداخت.
سردبیر مجموعه داستان «دوازه خوان»گفت: باید دید که تعبیر «ضد جنگ» چه معنایی دارد؟ اگر «ضد جنگ» به معنای مخالف جنگ است، بله! قطعا که ما مخالف جنگیم و جنگ‌طلب نیستیم. اما اگر «ضد جنگ» به معنای ضد دفاع است، نه! ما کشور و ملتی نبودیم که حمله کرده است بلکه ما آن کشوری بودیم که از عالی‌ترین مقامش تا مردم عادی‌اش را دشمن متجاوز شهید کرده است.
ایران به جهت تنوع آب‌وهوایی و وجود بیش از هشت هزار نوع گونه گیاهی یکی از کشورهایی بود که از دیرباز در استفاده از گیاهان برای درمان پیشگام بوده است.
زنجان - مدیرکل زندان‌های زنجان از اجرای پویش «نذر کتاب» در یازدهمین نمایشگاه کتاب این استان با هدف ارتقای سرانه مطالعه مددجویان خبر داد.
عارف مسعودی گفت: اساساً نقطه کلیدی روش‌شناسی براگ که برای من بسیار جذاب است در همین موضع‌گیری نقادانه او در برابر روایت‌های کلیشه‌ای، راحت و ساده‌انگارانه است. او به‌نوعی در حال ایدئولوژی‌زدایی از ساحت فلسفی است. براگ در روایت خود دقیقاً در حدفاصل این دو افسانه (افسانه عصر تاریکی مطلق در برابر افسانه عصر طلایی مطلق) قرار می‌گیرد.
آذربایجان‌غربی- هم‌زمان با بیستم مهرماه، روز بزرگداشت حافظ شیرازی، از نسخه خطی «دیوان حافظ» موجود در موزه‌های آذربایجان‌غربی رونمایی شد.
کهگیلویه‌وبویراحمد - آیین بزرگداشت روز حافظ با عنوان « در کوی نیک‌نامی» و با هدف واکاوی اندیشه‌های لسان‌الغیب و جایگاه شعر فارسی در هویت ایرانی، با حضور اهالی قلم و اندیشه در سالن سینما هنر یاسوج برگزار شد.
آزاده لطیف‌کار، مرقعات دیتس را از جمله منابع کمتر شناخته‌شده اما مهم برای مطالعه نقاشی ایرانی در دوره ایلخانی می‌داند مجموعه‌ای که به‌واسطه مسیر تاریخی پیچیده‌ای که از ایران تا عثمانی و سپس برلین طی کرده، اهمیت مضاعفی در مطالعات تاریخ هنر دارد.
پشت هر تصویری که از کودک در داستان ارائه می‌شود، نوعی نگاه به جایگاه کودک در خانواده، مدرسه و جامعه وجود دارد. ادبیات کودک می‌تواند کودک را موجودی صرفاً نیازمند حمایت نشان دهد یا او را به عنوان انسانی که هم نیازمند حمایت است و هم صاحب حق، به رسمیت بشناسد. این تفاوت، از منظر حقوق کودک بسیار مهم است.
همدان- استان همدان، با پیشینه‌ای کهن در تاریخ و تمدن ایران، این روزها در قالب دانشنامه فرهنگ، تمدن و مشاهیر استان، میزبان روایتی جامع از هویت تاریخی و فرهنگی خود است؛ مجموعه‌ای که با گردآوری صدها اثر پژوهشی در حوزه‌های تاریخ، جغرافیا، مشاهیر، آیین‌ها، زبان و هنر، می‌کوشد میراث این سرزمین را ثبت و به نسل‌های آینده منتقل کند.
آیین پایانی هفته جهانی فضا با شعار «انقلاب ماهواره‌برها» و با میزبانی کانون علوم و فناوری‌های نوین ایران (کافنا)، روز سه‌شنبه ۲۱ مهر ۱۴۰۵ در تهران برگزار می‌شود.
هاروکی موراکامی، نویسنده برجسته ژاپنی، در گفت‌وگویی تازه از بیماری‌ای سخن گفته است که او را برای مدتی از نوشتن و دویدن بازداشت؛ دو فعالیتی که نزدیک به نیم قرن بخش جدایی‌ناپذیر زندگی‌اش بوده‌اند. او همچنین درباره سبک ادبی خود، اقتباس آثارش در تئاتر لندن، خاطرات جنگی پدرش و ضرورت حفظ حافظه تاریخی سخن گفته است.
انتشار رمان تازه‌ی زویا پیرزاد پس از ۲۲ سال، فرصتی برای بررسی رابطه‌ی میان حافظه‌ی ادبی خوانندگان و استقبال از کتاب‌های جدید است.
سابقه نخستین خودروی پلاک شده در کشور به سال ۱۳۰۵ هم‌زمان با ورود اولین اتومبیل‌ها به ایران باز می‌گردد. در آن زمان مجموعه‌ای از مقررات شامل ۳۲ بند برای شماره‌گذاری خودروها تدوین شد که البته این قوانین سه سال پس از ورود خودروها یعنی در سال ۱۳۰۸ نهایی شد. مطابق این مقررات خودروها باید پنج پلاک مجزا نصب می‌کردند.
نشریات «The Bookseller» و «The Stage» با ارسال نامه‌ای سرگشاده به نخست‌وزیر، خواستار اقدامات فوری دولت برای اصلاح عوارض تجاری و نجات مراکز حیاتی فرهنگی در بریتانیا شدند.
مدیر نشر نیماژ می‌گوید: شرایط به‌گونه‌ای تغییر کرده است که برخی ناشران ترجیح می‌دهند قیمت را روی کتاب درج نکنند؛ زیرا اگر قیمت مشخصی روی کتاب نوشته شود، ممکن است مدت کوتاهی بعد ناچار شوند آن را تغییر دهند.
کرمانشاه- کرمانشاه در طول سال‌ها موضوع پژوهش‌ها و نوشته‌های بسیاری بوده و بخشی از تاریخ، فرهنگ، جامعه و هویت این سرزمین در کتاب‌ها و منابع مکتوب ثبت شده است؛ با این حال آنچه تاکنون گردآوری و پژوهش شده پایان راه شناخت کرمانشاه نیست. در میان منابعی که برای پژوهشگران گردآوری شده همچنان بخش‌هایی از تاریخ و هویت این استان نیازمند مطالعه، ثبت و مستندسازی است؛ مسئله‌ای که ضرورت توجه دوباره به داشته‌ها و خلأهای منابع کرمانشاه‌شناسی را پررنگ می‌کند.
فاطمه سادات میررضی گفت: وقتی یک مورخ تاریخ اسلام را از آفرینش آغاز می‌کند، آن را از مسیر تاریخ پیامبران و امت‌های پیشین به زمان خودش می‌رساند و سپس آن را در افق آخرالزمان قرار می‌دهد، در واقع فقط در حال گزارش کردن گذشته نیست؛ بلکه زمان حال خود را نیز در یک کل تاریخی بزرگ‌تر معنا می‌کند.
با حضور استادان زبان و ادبیات فارسی، نشست رونمایی و جشن امضای «یکی رفت یکی آمد و دیگر آثار نویافته از صادق هدایت» برگزار می‌شود.
مهرانگیز اخوی: گاهی یک قصه خوب، بدون اینکه مستقیماً از دوستی، شجاعت، پذیرش تفاوت‌ها یا مسئولیت‌پذیری حرف بزند، این مفاهیم را در جان کودک می‌نشاند. به باور من، قصه‌ای که پس از پایان، ذهن کودک را به حرکت وامی‌دارد، می‌تواند تأثیری عمیق‌تر و ماندگارتر از ده‌ها جمله آموزشی داشته باشد.
خراسان‌رضوی - نوزدهم مهرماه ۱۴۰۵، هشتادوهفتمین سالروز تولد شاعر، پژوهشگر و محقق ادبیات ایران و شهروند نیشابور، «محمّدرضا شفیعی‌کدکنی» است. تصویر پیش‌رو، گواهی دانش‌آموختگی این چهره ماندگار ادبیات ایران از دانشگاه فردوسی مشهد را نشان می‌دهد که در خرداد ۱۳۴۴، با نمره ۱۹ در رشته زبان و ادبیات فارسی صادر شده؛ سندی از روزگار دانش‌اندوزی مردی که همچنان نامش در سپهر شعر و پژوهش ادبی ایران و جهان می‌درخشد.
امیری طهرانی گفت: آثار باستانی و اسناد تاریخی مورد استناد سخنرانان، بازتابی از روح فرهنگ و اندیشۀ ایرانی است که چنین در پیشینۀ تمدنی این سرزمین و از این میان خلیج فارس و دریای عمان جلوه‌گر شده است؛ فرهنگ و اندیشه‌ای که از ایران باستان تاکنون تداوم یافته و پیوستگی جهانِ ایرانی را تضمین کرده است.
حکایت چیست؟ قصه‌ای دروغین و خوش‌رنگ و لعاب که مورخان برای جذب مخاطبان عام به تاریخ افزوده‌اند یا داستان پشت پرده‌ای نهان و غیر رسمی از وقایع تاریخی که مصحلت‌اندیشی یا سانسور رد آنها را از کتاب‌های تاریخی زدوده است؟
کمیته ملی جایزه نوبل لورییت در ایران، فراخوان نخستین دوره جایزه بین‌المللی نوبل لورییت ۲۰۲۶ را در بخش‌های ادبیات و هنرهای تجسمی منتشر کرد.