چرا صائب خوانده شد و بیدل نه؟
صائب تبریزی و بیدل دهلوی، دو ستون سبک هندی، در آواز ایرانی دو مسیر متفاوت پیموده‌اند؛ صائب از دیرباز شاعر پذیرفته‌شده خوانندگان ایرانی بود و در دوره «گل‌ها» با صدای خوانندگانی چون محمودی خوانساری، شهیدی، قوامی، گلپایگانی و بنان به گوش نسل‌ها رسید، اما بیدل تا دهه‌ها در حاشیه ماند. از دهه ۱۳۷۰ با حسین زمان آغاز شد و در دهه‌های بعد با افتخاری، اصفهانی، وحید تاج و حسام‌الدین سراج ادامه یافت و در سال
سرویس هنر سفیر ارجان ایران (سفیر ارجان) - مهرداد مهرجو؛ شعر صائب تبریزی و بیدل دهلوی، دو چهره برجسته سبک هندی، سرنوشت متفاوتی در موسیقی ایرانی داشته‌اند. در حالی که اشعار صائب از دیرباز مورد توجه آوازخوانان ایرانی قرار گرفته و شماری از خوانندگان شناخته‌شده، به‌ویژه در دوره فعالیت برنامه رادیویی «گل‌ها»، ابیاتی از او را در اجراهای خود به کار گرفته‌اند. در این دوران خوانندگانی چون محمودی خوانساری، عبدالوهاب شهیدی، قوامی، گلپایگانی، بنان و دیگران اشعار صائب را اجرا کردند و بدین ترتیب بخشی از شعر او به گوش مخاطبان گسترده موسیقی ایرانی رسید.
شعر بیدل با وجود جایگاه کم‌نظیرش در سنت ادبی فارسی، حضور بسیار محدودتری در موسیقی ایرانی داشته است. دلیل ادبار اهل موسیقی به بیدل تا حد زیادی روشن است. در برنامهٔ شمارهٔ ۱۴۷ «گل‌ها» که به معرفی زندگی و شعر صائب تبریزی و سبک هندی اختصاص داشت، نمونه‌هایی از اشعار صائب با آواز قوامی و گلپایگانی و با گویندگی روشنک پخش شد.
در همان برنامه در معرفی بیدل دهلوی به صراحت تأکید شده است که دیوان او در هند و افغانستان مورد تکریم و تحسین است، اما ذوق سلیم ایرانی شعر او را نمی‌پسندد. این داوری را می‌توان نشانه‌ای از نگرش غالب آن دوره نسبت به شعر بیدل دانست؛ نگرشی که احتمالاً یکی از عوامل مؤثر در غیبت شعر او از برنامه «گل‌ها» بوده است.
این مسئله از آن جهت اهمیت دارد که «گل‌ها» در شکل‌دهی به ذائقه موسیقایی و ادبی چند نسل از ایرانیان نقشی مهم داشت. حضور قابل توجه صائب در این برنامه در کنار غیبت کامل بیدل، تنها یک تفاوت در انتخاب اشعار نیست، بلکه می‌تواند بازتاب تفاوت در تلقی جامعهٔ ادبی و موسیقایی ایران از دو شاعر بزرگ سبک هندی باشد. قضاوت‌های منفی دربارهٔ دشواری و پیچیدگی شعر بیدل که در میان برخی ادیبان آن دوره رواج داشت، احتمالاً در این کم‌توجهی بی‌تأثیر نبوده است.
با این همه، در دهه‌های بعد می‌توان نشانه‌هایی از تغییر این وضعیت مشاهده کرد. هرچند تعداد خوانندگان ایرانی که به سراغ شعر بیدل رفته‌اند همچنان در مقایسه با صائب اندک است، اما از دهه ۱۳۷۰ تاکنون نمونه‌هایی از اجرای اشعار او ثبت شده است. به نظر می‌رسد حسین زمان از نخستین خوانندگان ایرانی باشد که در دهه ۱۳۷۰ در آلبوم «قصهٔ شب» و قطعهٔ «گلشن ناز» به سراغ شعر بیدل رفت. پس از او علیرضا افتخاری در دهه ۱۳۸۰ در مصاحبه با یکی از خبرگزاری‌ها تمایل خود را به خواندن اشعار بیدل نشان داد. «ناله در زنجیر» از نمونه‌های این توجه است.
در دهه ۱۳۹۰ و پس از آن این روند با نمونه‌های دیگری ادامه یافت. از جمله می‌توان به «غزل بیدل» با صدای محمد اصفهانی، «رنج هستی» با صدای وحید تاج، آثار بیدل‌خوانی سروش آینه، «بهار رحمت» و برخی اجراهای دیگر حسام‌الدین سراج اشاره کرد. همچنین علی رستمیان، حسین علیشاپور، بامداد فلاحتی و اشکان کمانگری نیز از جمله خوانندگانی هستند که در این دوره اشعاری از بیدل را اجرا کرده‌اند.
در سال‌های اخیر نیز نمونه‌هایی از بیدل‌خوانی در موسیقی ایرانی منتشر شده است؛ از جمله آثار مرتبط با سیدمحسن حسینی و علیرضا ابلقی و نیز اثری با عنوان «آلبوم بیدل» با حضور صادق مرادی، سجاد شوشتری و پوریا عابدینی. انتشار «جهان ستم» با صدای همایون شجریان در سال ۱۴۰۴ نیز از تازه‌ترین نمونه‌های قابل توجه توجه به شعر بیدل در موسیقی ایرانی است.
چنین به نظر می‌آید که در دهه‌های اخیر، علاقه به بیدل در میان برخی شاعران، پژوهشگران و اهل موسیقی افزایش یافته است؛ اما پیچیدگی زبان، تراکم اندیشه و دشواری برخی از تصاویر و ترکیبات شعری او همچنان می‌تواند یکی از موانع ورود گسترده شعرش به عرصه آواز باشد. از این منظر مقایسه سرنوشت صائب و بیدل در موسیقی ایرانی موضوعی فراتر از بررسی چند آلبوم و قطعه موسیقایی است.
این مقایسه می‌تواند تصویری از تغییر ذائقه ادبی و هنری ایرانیان و نیز تحول نگرش آنان به شعر سبک هندی به دست دهد. اگر در دوره‌ای صائب شاعر قابل‌پذیرش سبک هندی برای ذوق رسمی ایرانی تلقی می‌شد و بیدل در حاشیه قرار می‌گرفت، افزایش نمونه‌های بیدل‌خوانی در دهه‌های اخیر را می‌توان نشانه‌ای از بازنگری تدریجی در این داوری تاریخی دانست.
با افزایش پژوهش‌های دانشگاهی و ادبی درباره بیدل و انتشار آثار و برنامه‌هایی برای معرفی شعر او، زمینه برای شنیده‌شدن بیشتر این شاعر در موسیقی ایرانی نیز فراهم شده است. با این حال، فاصله میان جایگاه بیدل در تاریخ شعر فارسی و میزان حضور شعر او در آواز ایرانی همچنان چشمگیر است؛ فاصله‌ای که بررسی دلایل شکل‌گیری آن می‌تواند موضوع پژوهشی مستقل در پیوند میان ادبیات، موسیقی و تاریخ ذوق ایرانی باشد.
صائب تبریزی و بیدل دهلوی، دو ستون سبک هندی، در آواز ایرانی دو مسیر متفاوت پیموده‌اند؛ صائب از دیرباز شاعر پذیرفته‌شده خوانندگان ایرانی بود و در دوره «گل‌ها» با صدای خوانندگانی چون محمودی خوانساری، شهیدی، قوامی، گلپایگانی و بنان به گوش نسل‌ها رسید، اما بیدل تا دهه‌ها در حاشیه ماند. از دهه ۱۳۷۰ با حسین زمان آغاز شد و در دهه‌های بعد با افتخاری، اصفهانی، وحید تاج و حسام‌الدین سراج ادامه یافت و در سال ۱۴۰۴ به «جهان ستم» با صدای همایون شجریان رسید.
«زمینه‌های سیاسی و مذهبی استقرار نخستین دولت شیعه در ایران» پژوهشی است ژرف‌نگر که با تکیه بر منابع تاریخی معتبر، به بررسی فرایندها و تحولات سیاسی، اجتماعی و مذهبی می‌پردازد که زمینه‌ساز ظهور دولت صفویان در ایران شدند.
گلستان- مسئول کمیته تولید و نشر دومین کنگره ملی ۴هزار شهید استان گلستان با اشاره به اینکه رویدادهای این کمیته در قالب ۱۰ محور تعریف‌شده است، گفت: در بخش تولیدات مکتوب، تاکنون ۱۳۸ اثر در ۶ بخش تعریف‌شده که از این تعداد، ۷۶ اثر پس از کنگره به چاپ خواهند رسید.
گلستان- آیین رونمایی از کتاب «لبخند باران» در حالی رونمایی شد که مسئولان و اهالی فرهنگ و قلم باور داشتند، آینده ایران در دستان کودکان و نوجوانان بااستعدادی است که از همین کودکی سخت تلاش می‌کنند تا در حوزه‌های موردعلاقه خود نقش‌آفرینی کنند.
زنجان - سومین روز یازدهمین نمایشگاه کتاب زنجان با برگزاری ویژه‌برنامه «روز فرهنگ ابهر»، نشست تخصصی روایت تاریخ صنعت چاپ و استقبال اقشار مختلف مردم، بر اهمیت کتاب در تقویت سرمایه‌های اجتماعی تأکید کرد.
آیین رونمایی از کتاب «از خاک ریز تا خاکریز» مشتمل بر تجربه‌نگاری مدیریت سازمان بهشت حضرت زهرا در جنگ تحمیلی دوم در بهشت زهرا برگزار شد.
پنجاه‌وپنجمین نشست «شب‌های مستند» موزه سینمای ایران با نمایش دو مستند «بازار اردهال» ساخته فرهاد ورهرام و «خون در گل قالی» ساخته امیرقاسم راضی، به بررسی جنبه‌های مختلف آیین کهن قالی‌شویان مشهد اردهال و دگرگونی‌های تاریخی، اجتماعی و فرهنگی آن اختصاص داشت.
کتاب «مأموریت علمی در ایران ـ مطالعات جغرافیایی» حاصل مشاهدات و بررسی‌های میدانی ژاک دو مورگان است و اطلاعاتی درباره جغرافیا، مسیرها و شرایط سفر، ویژگی‌های طبیعی و جنبه‌هایی از زندگی اجتماعی و فرهنگی مردم ایران در اواخر دوره قاجار ارائه می‌کند.
کتاب «گام‌های بی‌صدا»، دربرگیرنده خاطرات شهید سرلشکر محمد باقری منتشر شد.
«نجات تمدن ما در گرو انتخاب رشدزدایی است. رشدزدایی از نظر سایتو لزوماً به معنای رکود، افول و کوچک‌تر شدن اقتصاد نیست. در حقیقت پارادایمی که در آن فقط رشد اقتصادی اولویت دارد، رشدی که همراه با تولید بی‌حدوحصر کالاهای لوکس و بی‌مصرف است، باید از اساس تغییر کند. مارکس چنین می‌اندیشد که راهکار در ترمیم شکاف متابولیک بین انسان و طبیعت قرار دارد، یعنی در «کار».»
سعید حمیدیان، سعید حمیدیان، استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبائی(ره) در آیین بزرگداشت حافظ شیرازی گفت: حافظ‌پژوهی در روزگار ما با دستاوردهای ارزشمندی همراه بوده، اما در کنار این پژوهش‌ها، برداشت‌های نادرست و تفسیرهای شتاب‌زده‌ای نیز درباره شعر و اندیشه حافظ رواج یافته است که باید با نگاهی علمی و نقادانه به آنها پرداخت.
سردبیر مجموعه داستان «دوازه خوان»گفت: باید دید که تعبیر «ضد جنگ» چه معنایی دارد؟ اگر «ضد جنگ» به معنای مخالف جنگ است، بله! قطعا که ما مخالف جنگیم و جنگ‌طلب نیستیم. اما اگر «ضد جنگ» به معنای ضد دفاع است، نه! ما کشور و ملتی نبودیم که حمله کرده است بلکه ما آن کشوری بودیم که از عالی‌ترین مقامش تا مردم عادی‌اش را دشمن متجاوز شهید کرده است.
ایران به جهت تنوع آب‌وهوایی و وجود بیش از هشت هزار نوع گونه گیاهی یکی از کشورهایی بود که از دیرباز در استفاده از گیاهان برای درمان پیشگام بوده است.
زنجان - مدیرکل زندان‌های زنجان از اجرای پویش «نذر کتاب» در یازدهمین نمایشگاه کتاب این استان با هدف ارتقای سرانه مطالعه مددجویان خبر داد.
عارف مسعودی گفت: اساساً نقطه کلیدی روش‌شناسی براگ که برای من بسیار جذاب است در همین موضع‌گیری نقادانه او در برابر روایت‌های کلیشه‌ای، راحت و ساده‌انگارانه است. او به‌نوعی در حال ایدئولوژی‌زدایی از ساحت فلسفی است. براگ در روایت خود دقیقاً در حدفاصل این دو افسانه (افسانه عصر تاریکی مطلق در برابر افسانه عصر طلایی مطلق) قرار می‌گیرد.
آذربایجان‌غربی- هم‌زمان با بیستم مهرماه، روز بزرگداشت حافظ شیرازی، از نسخه خطی «دیوان حافظ» موجود در موزه‌های آذربایجان‌غربی رونمایی شد.
کهگیلویه‌وبویراحمد - آیین بزرگداشت روز حافظ با عنوان « در کوی نیک‌نامی» و با هدف واکاوی اندیشه‌های لسان‌الغیب و جایگاه شعر فارسی در هویت ایرانی، با حضور اهالی قلم و اندیشه در سالن سینما هنر یاسوج برگزار شد.
آزاده لطیف‌کار، مرقعات دیتس را از جمله منابع کمتر شناخته‌شده اما مهم برای مطالعه نقاشی ایرانی در دوره ایلخانی می‌داند مجموعه‌ای که به‌واسطه مسیر تاریخی پیچیده‌ای که از ایران تا عثمانی و سپس برلین طی کرده، اهمیت مضاعفی در مطالعات تاریخ هنر دارد.
پشت هر تصویری که از کودک در داستان ارائه می‌شود، نوعی نگاه به جایگاه کودک در خانواده، مدرسه و جامعه وجود دارد. ادبیات کودک می‌تواند کودک را موجودی صرفاً نیازمند حمایت نشان دهد یا او را به عنوان انسانی که هم نیازمند حمایت است و هم صاحب حق، به رسمیت بشناسد. این تفاوت، از منظر حقوق کودک بسیار مهم است.
همدان- استان همدان، با پیشینه‌ای کهن در تاریخ و تمدن ایران، این روزها در قالب دانشنامه فرهنگ، تمدن و مشاهیر استان، میزبان روایتی جامع از هویت تاریخی و فرهنگی خود است؛ مجموعه‌ای که با گردآوری صدها اثر پژوهشی در حوزه‌های تاریخ، جغرافیا، مشاهیر، آیین‌ها، زبان و هنر، می‌کوشد میراث این سرزمین را ثبت و به نسل‌های آینده منتقل کند.
کرمانشاه- کرمانشاه در طول سال‌ها موضوع پژوهش‌ها و نوشته‌های بسیاری بوده و بخشی از تاریخ، فرهنگ، جامعه و هویت این سرزمین در کتاب‌ها و منابع مکتوب ثبت شده است؛ با این حال آنچه تاکنون گردآوری و پژوهش شده پایان راه شناخت کرمانشاه نیست. در میان منابعی که برای پژوهشگران گردآوری شده همچنان بخش‌هایی از تاریخ و هویت این استان نیازمند مطالعه، ثبت و مستندسازی است؛ مسئله‌ای که ضرورت توجه دوباره به داشته‌ها و خلأهای منابع کرمانشاه‌شناسی را پررنگ می‌کند.
فاطمه سادات میررضی گفت: وقتی یک مورخ تاریخ اسلام را از آفرینش آغاز می‌کند، آن را از مسیر تاریخ پیامبران و امت‌های پیشین به زمان خودش می‌رساند و سپس آن را در افق آخرالزمان قرار می‌دهد، در واقع فقط در حال گزارش کردن گذشته نیست؛ بلکه زمان حال خود را نیز در یک کل تاریخی بزرگ‌تر معنا می‌کند.
با حضور استادان زبان و ادبیات فارسی، نشست رونمایی و جشن امضای «یکی رفت یکی آمد و دیگر آثار نویافته از صادق هدایت» برگزار می‌شود.
مهرانگیز اخوی: گاهی یک قصه خوب، بدون اینکه مستقیماً از دوستی، شجاعت، پذیرش تفاوت‌ها یا مسئولیت‌پذیری حرف بزند، این مفاهیم را در جان کودک می‌نشاند. به باور من، قصه‌ای که پس از پایان، ذهن کودک را به حرکت وامی‌دارد، می‌تواند تأثیری عمیق‌تر و ماندگارتر از ده‌ها جمله آموزشی داشته باشد.
خراسان‌رضوی - نوزدهم مهرماه ۱۴۰۵، هشتادوهفتمین سالروز تولد شاعر، پژوهشگر و محقق ادبیات ایران و شهروند نیشابور، «محمّدرضا شفیعی‌کدکنی» است. تصویر پیش‌رو، گواهی دانش‌آموختگی این چهره ماندگار ادبیات ایران از دانشگاه فردوسی مشهد را نشان می‌دهد که در خرداد ۱۳۴۴، با نمره ۱۹ در رشته زبان و ادبیات فارسی صادر شده؛ سندی از روزگار دانش‌اندوزی مردی که همچنان نامش در سپهر شعر و پژوهش ادبی ایران و جهان می‌درخشد.
امیری طهرانی گفت: آثار باستانی و اسناد تاریخی مورد استناد سخنرانان، بازتابی از روح فرهنگ و اندیشۀ ایرانی است که چنین در پیشینۀ تمدنی این سرزمین و از این میان خلیج فارس و دریای عمان جلوه‌گر شده است؛ فرهنگ و اندیشه‌ای که از ایران باستان تاکنون تداوم یافته و پیوستگی جهانِ ایرانی را تضمین کرده است.
حکایت چیست؟ قصه‌ای دروغین و خوش‌رنگ و لعاب که مورخان برای جذب مخاطبان عام به تاریخ افزوده‌اند یا داستان پشت پرده‌ای نهان و غیر رسمی از وقایع تاریخی که مصحلت‌اندیشی یا سانسور رد آنها را از کتاب‌های تاریخی زدوده است؟
کمیته ملی جایزه نوبل لورییت در ایران، فراخوان نخستین دوره جایزه بین‌المللی نوبل لورییت ۲۰۲۶ را در بخش‌های ادبیات و هنرهای تجسمی منتشر کرد.
فرهاد همتی نوشت:هایدگر علاوه بر پیشبرد اهداف نازی در دانشگاه، استادان و دانشجویان را نیز کنترل می‌کرد و حتی علیه استادان جاسوسی می‌کرد و گزارش محرمانه می‌داد. مثل مورد ادوارد باومگارتن که در فلسفه پیرو پراگماتیسم جان دیویی بود که موجب اخراج او از دانشگاه شد.
خوزستان- کتاب «مزبان خان سکوند»، روایت تاریخی از مشارکت ایل سکوند در برخی جریانات سیاسی در پایان دوره قاجار تا سال‌هایی از دوره پهلوی به همت غلامعلی ایزدی، نویسنده خوزستانی، منتشر شده است.