هشدار غول نفتی جهان: نفت ۲۰۰ دلاری هنوز یک سناریوی جدی است
لینک منبع: هشدار غول نفتی جهان: نفت ۲۰۰ دلاری هنوز یک سناریوی جدی است در یک نگاه شرکت ویتول هشدار داده است که در صورت اختلال در انتقال نفت از یک نفتکش به نفتکش دیگر (STS) در نزدیکی تنگه هرمز، قیمت نفت ممکن است به ۲۰۰ دلار در هر بشکه افزایش یابد؛ اتفاقی که صادرات حیاتی نفت خاورمیانه را تهدید می‌کند. بحران نفت به‌تدریج به بحران حمل‌ونقل دریایی تبدیل […] سایت منبع: سفیر ارجان
شرکت ویتول هشدار داده است که در صورت اختلال در انتقال نفت از یک نفتکش به نفتکش دیگر (STS) در نزدیکی تنگه هرمز، قیمت نفت ممکن است به ۲۰۰ دلار در هر بشکه افزایش یابد؛ اتفاقی که صادرات حیاتی نفت خاورمیانه را تهدید می‌کند.
بحران نفت به‌تدریج به بحران حمل‌ونقل دریایی تبدیل شده است؛ چرا که انتقال‌های غیرکارآمد نفت میان نفتکش‌ها، ظرفیت در دسترس ناوگان جهانی را تحت فشار قرار داده و نرخ کرایه حمل را به سطوحی بی‌سابقه رسانده است.
درآمد روزانه نفتکش‌ها از ۵۰۰ هزار دلار فراتر رفته و هزینه حمل نفت از عربستان سعودی به روتردام، از حدود ۲ دلار به بیش از ۳۵ دلار ب ه‌ازای هر بشکه افزایش یافته است؛ موضوعی که فشار بیشتری بر قیمت سوخت وارد می‌کند.
به گفته راسل هاردی، مدیرعامل گروه ویتول، بزرگ‌ترین شرکت مستقل معامله‌گر نفت در جهان، انتقال نفت از یک کشتی به کشتی دیگر در دریای عمان که به تداوم جریان نفت خاورمیانه کمک می‌کند، به شریان حیاتی تولیدکنندگان نفت منطقه و بازار جهانی نفت تبدیل شده است.
هاردی در جریان مجمع انرژی اینتلیجنس در لندن، در هفته جاری، گفت: «بدون این سازوکار، سناریوی نفت ۲۰۰ دلاری مطرح می‌شود؛ بنابراین، تداوم آن اهمیت بسیار زیادی دارد. دیگر ذخایر قابل‌توجهی در غرب باقی نمانده است که بتوان از آن‌ها برداشت کرد.»
✔️ بیشتر بخوانید: بحران تنگه هرمز ورق را برگرداند؛ سهم خودروهای بنزینی برای اولین‌بار زیر ۵۰ درصد سقوط کرد
در این روش که انتقال کشتی‌به‌کشتی (ship to ship) نام دارد، نفتکش‌های کوچک‌تر محموله‌های نفت را برای عبور از تنگه هرمز دریافت می‌کنند و سپس نفت را در دریای عمان به نفتکش‌های بزرگ‌تر انتقال می‌دهند. حجم این عملیات طی هفته‌های اخیر به‌شدت افزایش یافته است.
برخی برآوردها نشان می‌دهند که جریان نفت و فرآورده‌های نفتی عبوری از تنگه هرمز به سطح پیش از جنگ، یعنی حدود ۲۰ میلیون بشکه در روز ، رسیده یا حتی از آن فراتر رفته است.
شریان حیاتی تولیدکنندگان نفت خلیج فارس
هاردی در مجمع لندن اعلام کرد که طی ۷ تا ۱۰ روز گذشته، مجموعاً روزانه ۱۴ میلیون بشکه نفت از خاورمیانه خارج شده است؛ رقمی که شامل ۲ میلیون بشکه فرآورده‌های نفتی و ۱۲ میلیون بشکه نفت خام در روز می‌شود.
این ارقام همچنان به‌طور قابل‌توجهی پایین‌تر از سطوح پیش از جنگ هستند. بااین‌حال، مدیرعامل این غول معاملاتی تأکید کرد که حفظ این میزان صادرات برای جلوگیری از جهش دوباره قیمت نفت ضروری است.
هرگونه وخامت شرایط کشتیرانی در داخل و اطراف تنگه هرمز می‌تواند باعث محبوس شدن حجم بیشتری از نفت در منطقه و کاهش میزان محموله‌های عبوری از این گلوگاه راهبردی شود. شمار حملات به نفتکش‌ها در این منطقه طی روزهای اخیر افزایش یافته است؛ اتفاقی که شریان حیاتی صادرکنندگان نفت خلیج فارس را تهدید می‌کند و ریسک افزایش دوباره قیمت نفت را بالا می‌برد.
بر اساس گزارش رویترز و به نقل از داده‌های منابع امنیت دریایی که حوادث منطقه را بررسی کرده‌اند، در هفته منتهی به ۵ اکتبر ، دست‌کم ۱۲ حمله علیه نفتکش‌ها، کشتی‌های حامل گاز طبیعی مایع (LNG) و کشتی‌های حامل گاز مایع نفتی (LPG) در اطراف تنگه هرمز رخ داده است.
مرکز مشترک اطلاعات دریایی (JMIC)، تحت هدایت نیروی دریایی ایالات متحده، در یادداشتی در پایان هفته اعلام کرد: حملات، تلاش برای حمله و اقدامات مختل‌کننده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی همچنان ادامه داشته است. این اقدامات شامل پرواز پهپادها بر فراز کشتی‌ها، نظارت هدفمند بر شناورهای تجاری و برقراری ارتباط رادیویی موردی از طریق فرکانس بسیار بالا (VHF) بوده است.»
✔️ بیشتر بخوانید: موسسه UBS پیش‌بینی قیمت نفت را به‌دلیل ریسک‌های تنگه هرمز افزایش داد
این مرکز افزود: «این اقدامات همچنان نشان‌دهنده عزم ایران برای تثبیت حضور خود در مسیرهای اصلی ترانزیت دریایی و حفظ فشار بر کشتی‌های در حال عبور است.»
انتقال نفت میان نفتکش‌ها به حفظ جریان نفت خام خاورمیانه در سطوح نسبتاً بالا کمک کرده است؛ اما حمل‌ونقل فرآورده‌های نفتی از ماه مارس به‌شدت سقوط کرده و تاکنون بهبود معناداری نداشته است. این وضعیت همچنان فشار صعودی بر بازار جهانی سوخت و قیمت نفت خام وارد می‌کند.
از بحران نفت تا بحران کشتیرانی
هاردی خاطرنشان کرد که اگرچه انتقال نفت میان نفتکش‌ها تا حدودی از جهش قیمت نفت به ۲۰۰ دلار در هر بشکه جلوگیری می‌کند، این روش از نظر استفاده از ظرفیت ناوگان جهانی نفتکش‌ها بسیار ناکارآمد است.
او عملیات انتقال محموله‌ها با استفاده از نفتکش‌های کوچک‌تر و بزرگ‌تر در مسیر تنگه هرمز را « بسیار ناکارآمد » توصیف کرد و توضیح داد که بسیاری از نفتکش‌ها برای دریافت محموله، روزها یا حتی هفته‌ها در منطقه متوقف می‌مانند.
این وضعیت عملاً نفتکش‌ها را از چرخه حمل‌ونقل دریایی خارج می‌کند و ظرفیت در دسترس برای سایر مسیرهای تجاری را کاهش می‌دهد؛ در نتیجه، نرخ کرایه حمل در کریدورهای مهم دریایی به رکوردهای جدیدی می‌رسد.
هاردی در مجمع انرژی اینتلیجنس گفت: «این درگیری را با بحران نفت خام آغاز کردیم. سپس به بحران فرآورده‌های نفتی تبدیل شد. اکنون نفت خام بیشتری از خاورمیانه خارج می‌شود، اما بحران در حال تبدیل شدن به بحران کشتیرانی است.»
وی افزود: در مجموع، ظرفیت حمل‌ونقل دریایی برای پاسخ‌گویی به نیاز بازار کافی نیست.
در نتیجه، هزینه حمل برای خریداران و پالایشگاه‌ها به‌شدت افزایش یافته است. مهم‌تر از آن، پیش‌بینی دقیق این هزینه‌ها تقریباً غیرممکن شده است.
هاردی در این‌باره گفت: این وضعیت فشار زیادی بر همه وارد می‌کند، چرا که هیچ‌کس نمی‌داند هزینه حمل هر بشکه نفت، با دقتی در حدود ۲، ۳ یا ۴ دلار، در نهایت چقدر خواهد بود.
او افزود: این شرایط، تصمیم‌گیری روزانه را برای فعالان بازار دشوار می‌کند.
درآمد روزانه نفتکش‌ها از ۵۰۰ هزار دلار فراتر رفت
ریکو لومان، اقتصاددان ارشد بخش حمل‌ونقل و لجستیک بانک آی‌ان‌جی، در یادداشتی در هفته جاری نوشت که میانگین درآمد جهانی نفتکش‌های حمل نفت خام در اوایل اکتبر از سطح بی‌سابقه روزانه ۵۰۰ هزار دلار فراتر رفت؛ رقمی که ۱۰ برابر میانگین سال ۲۰۲۵ است.
نرخ کرایه نفتکش‌های سوئزمکس (Suezmax) و نفتکش‌های بسیار بزرگ حمل نفت خام (VLCC) حتی از این سطح نیز بالاتر رفته است.
برای نمونه، به گفته لومان، هزینه حمل نفت خام از رأس تنوره عربستان سعودی، واقع در خلیج فارس، به روتردام در سال گذشته حدود ۲ دلار به‌ازای هر بشکه بود؛ اما این رقم در ماه سپتامبر از ۳۵ دلار به‌ازای هر بشکه فراتر رفت.
این اقتصاددان توضیح داد: «بازآرایی مسیرهای جریان نفت و هجوم تقاضا برای دستیابی به ظرفیت حمل‌ونقل، با هدف انتقال نفت تحت حفاظت نظامی، نرخ‌های کرایه را به‌شدت افزایش داده است. این موضوع در کنار حاشیه سود بالای پالایشگاه‌ها، فشار بیشتری بر قیمت سوخت وارد می‌کند.»
به گفته لومان، رکوردشکنی هزینه‌های حمل‌ونقل دریایی و رسیدن حاشیه سود پالایشگاه‌های اروپایی به ۲.۵ برابر میانگین سال ۲۰۲۵ می‌تواند بیش از ۰.۵۰ دلار به قیمت پایه هر لیتر گازوئیل در جایگاه‌های سوخت اضافه کند.
وی همچنین اعلام کرد: محدودیت ظرفیت حمل‌ونقل، در کنار فعالیت در مناطق جنگی پرخطر و افزایش شدید حق بیمه، نرخ کرایه نفتکش‌ها را به‌شدت بالا برده است.
این کارشناس در پایان گفت: پیش‌تر نیز در این بازار پرنوسان، افزایش‌های شدیدی را تجربه کرده بودیم؛ برای مثال، در سال ۲۰۲۲ پس از اعمال تحریم‌ها علیه روسیه. بااین‌حال، جهش کنونی از تمام سطوحی که تاکنون مشاهده شده‌اند، فراتر رفته است.