شش دهه تاریخ فلسطین در آرشیو راجا شحاده
آرشیو شخصی راجا شحاده، نویسنده، وکیل و فعال فلسطینی، شامل بیش از شش دهه یادداشت‌های روزانه، مکاتبات، اشعار و اسناد شخصی او، با همکاری دو دانشگاه بریتانیایی و یک کتاب‌فروشی فلسطینی حفظ و در دسترس عموم قرار گرفت. تاکنون حدود چهار هزار صفحه از این مجموعه دیجیتال شده و در اختیار پژوهشگران و علاقه‌مندان قرار گرفته است.
به گزارش سفیر ارجان ایران (سفیر ارجان) به نقل از عرب‌نیوز، راجا شحاده، نویسنده، وکیل و فعال فلسطینی، بیش از شش دهه از زندگی خود را با دقت ثبت کرده و مجموعه‌ای ارزشمند از روایت دست‌اول تاریخ فلسطین پدید آورده است. این اسناد که زندگی او را از سال ۱۹۶۷، زمانی که ۱۵ سال داشت، دنبال می‌کنند، شامل خاطرات روزانه، اسناد شخصی، شعرها، نامه‌ها و مکاتبات او و بخشی از مدارک متعلق به پدرش است.
فرآیند گردآوری و سامان‌دهی «آرشیو راجا شحاده» به سرپرستی متیو تلر، نویسنده و روزنامه‌نگار، و با همکاری مرکز الولید برای مطالعات اسلام در جهان معاصر دانشگاه ادینبورگ، مؤسسه مطالعات عربی و اسلامی دانشگاه اکستر و کتاب‌فروشی آموزشی در قدس انجام شده است. تلر تأکید کرده است که تصمیم برای نگهداری این آرشیو در بریتانیا، کاملاً به انتخاب شحاده بوده است.
اسناد فیزیکی این مجموعه که پیش از این در رام‌الله نگهداری می‌شد، اکنون در مرکز مجموعه‌های پژوهشی دانشگاه ادینبورگ قرار دارد و نسخه‌های دیجیتال آن در «آرشیو دیجیتال خاورمیانه» دانشگاه اکستر نگهداری می‌شود. این آرشیو سوم سپتامبر در نشستی در مرکز الولید رسماً راه‌اندازی شد و حدود چهار هزار صفحه از آن نیز در وب‌سایت آرشیو دیجیتال خاورمیانه برای عموم منتشر شده است.
متیو تلر درباره ضرورت حفظ این مجموعه گفت: «با تشدید جنگ غزه در اواخر سال ۲۰۲۳ و اوایل ۲۰۲۴، مشخص شد که اسرائیل موزه‌ها، گالری‌ها، کتابخانه‌ها، اماکن مذهبی، دانشگاه‌ها و دیگر مکان‌های دارای اهمیت فرهنگی را هدف قرار داده است. بمباران‌ها شمار زیادی از آرشیوهای شخصی و نهادی را از بین برده است.»
راجا شحاده نیز در بیانیه‌ای اعلام کرده است که از امن شدن اسناد خود «خوشحال و آسوده» است. او با اشاره به نابودی آرشیوهای فلسطینی در بیروت، قدس و دیگر مناطق، بر اهمیت حفظ میراث فرهنگی فلسطین تأکید کرده و از دانشگاه‌های مشارکت‌کننده در این طرح قدردانی کرده است.
دفترچه‌های خاطرات شحاده حاوی گزارش‌هایی از دیدارهای او با شخصیت‌های سیاسی شناخته‌شده‌ای همچون یاسر عرفات، رئیس پیشین تشکیلات خودگردان فلسطین، ملک حسین، پادشاه پیشین اردن و جیمی کارتر، رئیس‌جمهوری فقید آمریکا، است. این یادداشت‌ها همچنین نقش شحاده به‌عنوان مشاور حقوقی هیئت فلسطینی در مذاکرات صلح پس از کنفرانس مادرید در سال ۱۹۹۱ و تجربه‌های او در جریان یورش نظامی اسرائیل به رام‌الله در سال ۲۰۰۲ را ثبت کرده‌اند.
خلود العجرمه، معاون مدیر مرکز الولید، با اشاره به مسئولیت دانشگاه‌ها در حفاظت از این مجموعه اسناد گفت حفظ و در دسترس قرار دادن آرشیو برای دانشجویان، پژوهشگران و عموم مردم می‌تواند به شکل‌گیری درکی غنی‌تر و فراگیرتر از فلسطین کمک کند.
تلر همچنین درباره خطراتی که اسناد شحاده را تهدید می‌کرد، گفت با افزایش خشونت ارتش اسرائیل و گروه‌های شهرک‌نشین در کرانه باختری، این نگرانی وجود داشت که اسناد در صورت باقی ماندن در رام‌الله در معرض توقیف یا نابودی قرار گیرند. به گفته او، همین تهدیدها باعث شد روند انتقال اسناد با سرعت بیشتری دنبال شود؛ ابتدا اسناد دیجیتال‌سازی و سپس از کشور خارج شدند.
محمود منا، یکی از مالکان کتاب‌فروشی آموزشی در قدس و از معدود کتاب‌فروشی‌های فلسطینی باقی‌مانده در این شهر، بخش مهمی از عملیات میدانی این طرح را بر عهده داشت. او این پروژه را یکی از «پیچیده‌ترین و در عین حال ارزشمندترین» پروژه‌هایی دانست که در آن مشارکت داشته است.
تلر با اشاره به خطرهای انتقال اسناد از محل نگهداری آنها گفت در این فرآیند هیچ قانونی نقض نشده است، اما اعضای تیم مستقر در رام‌الله ممکن بود در ایست‌های بازرسی نظامی اسرائیل با بازرسی، مصادره خودسرانه یا نابودی اموال روبه‌رو شوند. او از شجاعت افرادی که این اسناد منحصربه‌فرد را به محلی امن منتقل کردند، قدردانی کرد.
به گفته تلر، اهمیت خاطرات شحاده تنها به ثبت رویدادهای مهم سیاسی محدود نمی‌شود؛ این اسناد روایت زندگی یک فلسطینی است که این تحولات تاریخی را از نزدیک تجربه کرده است.
بر اساس توافقی که با شحاده انجام شده است، دانشگاه ادینبورگ مسئولیت نگهداری و مدیریت این مجموعه را برای همیشه بر عهده خواهد داشت، اما حق نشر و کنترل کامل اسناد همچنان در اختیار شحاده و وارثان او باقی می‌ماند.
دسترسی به این آرشیو رایگان خواهد بود و برای پژوهشگران فلسطینی نیز تمهیدات ویژه‌ای در نظر گرفته شده است. تلر با تأکید بر اینکه شحاده یک حقوقدان است، گفت: «آرشیو راجا همیشه و همچنان، بدون هیچ تردیدی، فلسطینی است.»
محمود منا نیز ابراز امیدواری کرد تهدیدهای موجود علیه میراث ادبی و فرهنگی فلسطین پایان یابد تا این میراث بتواند در نهایت در جایی که به‌طور طبیعی به آن تعلق دارد، یعنی فلسطین، در دسترس همگان قرار گیرد.
آرشیو شخصی راجا شحاده، نویسنده، وکیل و فعال فلسطینی، شامل بیش از شش دهه یادداشت‌های روزانه، مکاتبات، اشعار و اسناد شخصی او، با همکاری دو دانشگاه بریتانیایی و یک کتاب‌فروشی فلسطینی حفظ و در دسترس عموم قرار گرفت. تاکنون حدود چهار هزار صفحه از این مجموعه دیجیتال شده و در اختیار پژوهشگران و علاقه‌مندان قرار گرفته است.
یک پنالتی بحث‌برانگیز، دو راوی با دو لحن متفاوت و پرسشی که تا پایان بی‌پاسخ می‌ماند: «پنالتی نبود» نوشته‌ی خوان بیورو در نشر خوب، بهانه‌ای شد تا با فریدالدین سلیمانی و رضا احسانگر درباره‌ی روایت، داوری و تجربه‌ی ترجمه‌ی مشترک این نوولا گفت‌وگو کنیم.
چطور داستان‌هایی که ریشه در گذشته‌های بسیار دور دارند، هنوز هم ما را سحر و جادو می‌کنند؟ کتاب هنر قصه‌های پریان اثر جوانا ابنشتاین پاسخی خواندنی به این معماست؛ کاوشی تصویری در زندگی چندباره قصه‌هایی که با تخیل نسل‌های پیاپی از هنرمندان جان گرفته‌اند.
قزوین- «وقتی باغستان دور ما می‌گشت» روایت‌های تازه از نویسندگان جوان قزوین است که قصد دارند قزوین را در فضای ادبی کشور بیشتر از گذشته نمایان کنند.
کتابخانه محمدعلی موحد همزمان با گشایش بارگاه شمس تبریزی (۱۵ مهر ۱۴۰۵) در خوی گشایش یافت. این کتابخانه در فضایی به مساحت ۳۷۰ مترمربع ایجاد شده و در حال حاضر بیش از ۱۱ هزار عنوان کتاب در آن وجود دارد که حدود ۱۰ درصد این آثار به‌طور مشخص در حوزه شمس‌شناسی است.
پژوهش‌های روان‌شناختی نشان می‌دهد مطالعه، بیش از آنکه صرفا عادتی برای سرگرمی باشد، می‌تواند به تقویت واژگان، دانش عمومی و توانایی‌های زبانی کمک کند؛ با این حال، شواهد درباره تاثیر کتاب‌خوانی بر شادی و سلامت روان به اندازه آثار شناختی آن قطعی نیست.
گیلان - کتاب «چله‌خانم» قصه‌ای از شب یلدا برای گروه‌های مختلف سنی است که مخاطب را با قصه‌ها و حال‌وهوای شمال کشور آشنا می‌کند.
امیر سقراطی معتقد است، اردشیر محصص یکی از ستایش‌شده‌ترین هنرمندانی است که قدر کافی ندید.
الهام ملک‌زاده، پژوهشگر تاریخ گفت: عبدالحسین نوایی مورخی بود که با چشم یک ادیب می‌دید و ادیبی بود که با متد یک مورخ می‌نوشت. این یعنی او می‌توانست تفاوت میان یک نسخه تحریف شده و یک نسخه اصیل را تنها از روی ذائقه ادبی تشخیص دهد، مهارتی که در مورخانِ صرفِ امروزی کمتر دیده می‌شود.
عذرا مرادی، پژوهشگر حوزه مدیریت و فرهنگی معتقد است؛ در دنیایی که سایه جنگ‌ها، بحران‌های اقتصادی و ناپایداری‌های اجتماعی به‌شدت بر روانِ جامعه سنگینی می‌کند، رویکرد نسل جدید به مطالعه، رنگ و بوی متفاوتی به خود گرفته است.
فارس- راه‌اندازی موزه‌ای به نام پرویز تناولی، پژوهشگر، مجسمه‌ساز و مولف ۴۰ عنوان کتاب و مقاله در شیراز، اگرچه چند سال پیش مطرح شد، اما همچنان یکی از ایده‌های مهم در حوزه موزه‌داری معاصر ایران به شمار می‌آید؛ ایده‌ای که می‌تواند میان هنر مدرن، تاریخ فرهنگی فارس و میراث ناملموس ایران پیوندی تازه ایجاد کند.
مرکزی – «گمشده در خاطره‌ها»، نوشتهٔ ولی‌الله شیخی مهرآبادی، می‌توان تلاشی برای ثبت بخشی از تاریخ نانوشته و بازخوانی گوشه‌هایی از گذشتهٔ اجتماعی و فرهنگی اراک دانست.
بیستمین دوره جایزه کتاب شیخ زاید با دریافت بیش از ۴ هزار نامزدی از ۷۴ کشور برگزار شد و برگزیدگان بخش‌های مختلف ادبیات، نویسنده جوان، ترجمه، مطالعات انتقادی، فرهنگ عربی در زبان‌های دیگر و نسخه‌های خطی در مراسمی در ابوظبی تجلیل شدند.
پیام تولستوی برای جهان امروز همچنان زنده است؛ پیامی درباره حقیقت، شفقت، آزادی وجدان، نقد قدرت و حفظ کرامت انسان در عصر فناوری و هوش مصنوعی.
بوشهر- امید غضنفر، روزنامه‌نگار و شاعر ۶۱ ساله بوشهری پس از سال‌ها بیماری چشم از جهان فروبست.
آذربایجان شرقی - همایش سه‌روزه مدیران کل کتابخانه‌های عمومی استان‌ها، با هدف هم‌اندیشی درباره اولویت‌های راهبردی نهاد، ارزیابی عملکرد استان‌ها و بررسی راهکارهای تحقق نقشه راه تحول، با حضور دبیرکل نهاد، دستیار دبیرکل، معاونان و مدیران کل استانی، در شهر تبریز آغاز شد.
زنجان - محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی کاسپین زنجان این روزها حال و هوایی متفاوت به خود گرفته تا پس از هفت سال چشم انتظاری مردم زنجان، پذیرای نمایشگاه کتاب باشد.
رئیس دبیرخانه شورای فرهنگ و هنر روستا و عشایر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از فعالیت بیش از شش هزار کتابخانه روستایی خبرداد.
سیستان و بلوچستان - فیلم‌های سینمایی کودک و نوجوان با تجهیزات سینما سیار انجمن سینمای جوانان ایران در نمایشگاه کتاب به نمایش در می آیند.
مرکزی – نشست ادبی بزرگداشت شهدا و تبیین مفاهیم ارزشی با حضور سید وحید سمنانی، شاعر و پژوهشگر و جمعی از شاعران استان مرکزی در اراک برگزار شد.
کولاکوفسکی در این کتاب به خواننده نمی‌گوید چگونه صادق‌تر، خوشبخت‌تر یا باوفاتر باشد، بلکه نشان می‌دهد که پشت هرکدام از این کلمه‌های آشنا، پیچیدگی‌هایی نهفته است که ارزش توقف و تأمل دارد.
ایلام- پانزدهم مهر، شصتمین سال فعالیت کتابخانه‌های سیار روستایی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان است. کتابخانه‌هایی که از پیچ‌وخم جاده‌ها گذشتند تا به رویاهای کودکان روستایی رنگ واقعیت بزنند.
سهراب سپهری، «سالک مدرنی» که واژگان را به رنگ‌های اشراق پیوند زد، مسیری را از «مرگ رنگ» تا «ما هیچ، ما نگاه» پیمود تا به مواجهه‌ای بی‌واسطه با هستی برسد. در این گفت‌وگو با سروش دباغ، از پیوند میان جسمانیت واژگان و بوم نقاشی سهراب می‌گوییم، ردپای سفرهای شرق دور را در ایماژهای بکر او می‌جوییم و در نهایت به یکی از بحث‌برانگیزترین نقاط نقد ادبی می‌پردازیم: آیا سهراب در سلوک اگزیستانسیال خود، از درد انسان انضمامی و دغدغه‌های اجتماعی غافل بود؟
ایرح افشار نامه‌نگاری‌های مفصلی با ایرانیان و فرنگیان اهل دانش و فرهنگ داشت و خوشبختانه با نظمی خاص و روحیه‌ای خستگی‌ناپذیر اغلب نامه‌های رسیده را حفظ کردند و اکنون صدها بلکه هزاران نامه از دیگران به این دو فرهنگ‌دوست پُرکار روزگار برجای‌مانده که بازتاب‌دهنده تصویر واقعی بخشی از تاریخ اجتماعی و فرهنگی و ادبی در این مملکت است.
کهگیلویه‌وبویراحمد- شاهنامه در میان ایلات و عشایر کهگیلویه‌وبویراحمد، بخشی از شیوه زندگی، حافظه فرهنگی و حتی مناسبات اجتماعی آنان به شمار می‌رود. شاهنامه‌خوانی، به امانت بردن باسوادها برای خواندن ابیات فردوسی، بازتاب خرد، سلحشوری، دادگری و پایمردی شخصیت‌های شاهنامه در زندگی مردان و زنان ایل، همه و همه، این اثر حماسی در گذر سده‌ها را چنان با زیست عشایری درآمیخته که گویی بخشی از آن، در سیاه‌چادرهای زاگرس روایت شده است.
آکادمی نوبل این جایزه را به کارسون برای «مجموعه آثار جسورانه و خلاقانه‌اش که در گفت‌وگویی بازیگوشانه با سنت کلاسیک، شکل‌های تازه‌ای برای ادبیات معاصر آفریده است» اهدا کرد.