یادداشت‌های مشاهیر رجال وزارت خارجه در عصر ناصری
کتاب «یادداشت‌های صدیق‌الملک میرزا محمدخان رئیس نوری» حاوی یادداشت‌های میزا محمدخان صدیق‌الملک از مشاهیر رجال وزارت خارجه در عصر ناصری است که در پایان نسخه‌ای خطی از دیوان اشرف مازندرانی نوشته شده است. مهمترین وجه اهمیت این یادداشت‌ها، موقعیت اجتماعی و سیاسی نویسنده نامدار آن است.
سرویس تاریخ سفیر ارجان ایران(سفیر ارجان)- انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، چاپ دوم کتاب « یادداشت‌های صدیق‌الملک میرزا محمدخان رئیس نوری » را در ۱۹۲ صفحه با ویرایشی اساسی و ساختاری جدید، چاپ و روانه بازار نشر کرد. تحقیق و تدوین این اثر را هومن یوسفدهی انجام داده است. با انتشار این اثر تعداد منشورات سازمان به ۱۶۸۵ عنوان رسید.
میرزا محمدخان یوشی نوری معروف به «میرزا محمدخان رئیس» و ملقب به «صدیق الملک» اصالتاً اهل یوش از توابع نور مازندران، متولد و بزرگ شدۀ تبریز، ساکن تهران و از رجال وزارت خارجۀ ایران بود.
میرزا محمد خان صدیق الملک، سال های متمادی- بیش از سی سال- رئیس دفتر و معاون وزارت خارجه ایران و عضو خاندان بزرگ و قدیمی و اصیل اسفندیاری نوری بود که بیشتر اعضای آن از دولتمردان و دیوان سالاران دورۀ قاجار بودند. وی، همچنین، پدر حاج حسن محتشم‌السلطنه اسفندیاری و چند تن دیگر از رجال نامدار عهد پهلوی است. حضور پرشمار سه چهار نسل از این خاندان و خویشاوندان سببی آن ها در وزارت امور خارجه، موجد این شهرت در بین عموم بود که این وزارتخانه در عصر قاجاری و پهلوی به صورت خانوادگی اداره می شد.
لذا یادداشت‌های چنین شخصیتی حاوی اطلاعات دست اول و ارزشمندی است و فواید تاریخی و سیاسی و اجتماعی بسیار دارد. این یادداشت‌ها، در پایان نسخه‌ای خطی از دیوان اشرف مازندرانی متعلق به کتابخانة ملی ایران نوشته شده است.
در «مقدمه» این اثر، «صدیق‌الملک نوری، نسب، زندگی، خصوصیات اخلاقی، فرزندان و فرزندزادگان و ...» معرفی شده و در ادامه «یادداشت‌های صدیق‌الملک» آمده که شامل «شجره‌نامه، زندگی‌نامه و وصیت‌نامه» است.
ارائۀ شرح کامل و دقیق از ارتباط نسبی خاندان بزرگ و مُتنفّذ اسفندیاری نوری که در اقصی نقاط ایران پراکنده‌اند؛ تبیین ارتباط سببی خاندان اسفندیاری با یکدیگر و با خاندان‌های بزرگ عصر قاجاری؛ ارائۀ روایتی اصیل از سلسله نسب این خاندان که مغایر با شجره‌نامۀ مشهور و شناخته شدۀ این خاندان است؛ شرح مناسبات اقتصادی و دیوانی در دورۀ قاجار؛ توصیف روابط اجتماعی و خانوادگی در دورۀ قاجار؛ شرح جزئیاتی از سفر تاریخی ناصرالدین شاه از تبریز به تهران برای به دست گرفتن زمام سلطنت؛ شرح مراحل ترقی و برآمدن برخی رجال مهم قاجاری از جمله میرزا تقی خان امیرکبیر، میرزا سعید خان مؤتمن الملک و میرزا حسین خان سپهسالار؛ ثبت مبالغ حقوق و مواجب، هزینۀ ساخت بنا و قیمت بعضی لوازم؛ شرح ویژگی‌های وصیت‌نامه‌های رجال قاجاری؛ معرفی برخی بناها و بیان عایدی و مِلکیت برخی آبادی‌ها در مازندران، لواسان، کرج و ... برخی از وجوه اهمیت یادداشت‌های صدیق‌الملک هستند.
معرفی فرزندان و نبایر خویشاوندان نامدار میرزا محمدخان صدیق الملک به همراه چندین تصویر از یادداشت‌ها، به‌ویژه نمایه‌های تخصصی ۲۱گانه، شامل: اشخاص؛ شجره‌نامه؛ مناصب و مشاغل؛ شهرها و کشورها؛ محلات، اماکن و ابنیه؛ ادارات، نهادها، سازمان‌ها و وزارت‌خانه‌ها؛ نشان‌ها؛ ادعیه؛ کتاب‌ها و مقالات؛ رویدادها؛ ادوار تاریخی؛ اقوام، خاندان‌ها و طوایف؛ گروه‌های ایرانی و دول خارجی؛ مُهرها؛ گیاهان و جانوران؛ اوزان و مقیاس، اصطلاحات دیوانی و تجاری؛ املاک و مستغلات، اجزای خانه؛ اموال و اسباب خانه؛ پارچه و پوشاک؛ بیماری‌ها؛ و آداب مرگ، در غنای کتاب و تسهیل در استفادۀ پژوهشگران، سهم چشمگیری دارند.
انجمن آثار و مفاخر فرهنگی آیین بزرگداشت حافظ شیرازی، شاعر و عارف برجسته ایرانی را با حضور جمعی از چهره‌های نامدار حافظ‌پژوهی، دوشنبه ۲۰ مهرماه ۱۴۰۵ برگزار می‌کند.
با حضور استادان زبان و ادبیات فارسی، نشست رونمایی و جشن امضای «یکی رفت یکی آمد و دیگر آثار نویافته از صادق هدایت» برگزار می‌شود.
در نخستین نشست بررسی و تدوین پیشنهادهای اصلاحی آیین‌نامه اجرایی قانون ممنوعیت به‌کارگیری اسامی، عناوین و اصطلاحات بیگانه، بر ضرورت بازنگری، اصلاح و روزآمدسازی مقررات مرتبط تاکید شد.
نخستین مواجهه مخاطب با شعر، مواجهه با زبان است. ویژگی بارز «تداعی»، سادگی و صمیمیت زبانی است؛ زینب احمدی عواطف زنانه خود را با لحنی روان و به دور از تصنع بیان می‌کند؛ سهل و ممتنع بودن اشعار او به معنای تهی بودن از صنایع ادبی نیست؛ او در تداعی بر آن بوده که برخلاف دیگر شاعران هم نسل خود که غالبا سعی دارند فقر مضمون و اندیشه را در سایه استفاده افراطی از آرایه ها و لفاظی های بی مورد پنهان کنند، خودش باشد.
کتاب «مِثلی» شامل ۲۱ روایت از نویسندگان و فعالان فرهنگ و هنر درباره نخستین مواجهه آن‌ها با خبر شهادت رهبر انقلاب، به کوشش مهدی پیرهادی و از سوی انتشارات میخ منتشر شد.
«کاوه» نشریه‌ای فارسی که از سال ۱۹۱۶ تا ۱۹۲۲ میلادی به مدیریت سیدحسن تقی‌زاده در برلین منتشر شد و پس از پایان جنگ جهانی اول، از موضوعات سیاسی به مباحث فرهنگی، تاریخی و ادبی روی آورد.
کتاب «یادداشت‌های صدیق‌الملک میرزا محمدخان رئیس نوری» حاوی یادداشت‌های میزا محمدخان صدیق‌الملک از مشاهیر رجال وزارت خارجه در عصر ناصری است که در پایان نسخه‌ای خطی از دیوان اشرف مازندرانی نوشته شده است. مهمترین وجه اهمیت این یادداشت‌ها، موقعیت اجتماعی و سیاسی نویسنده نامدار آن است.
نشست «تهران در کشاکش دیروز و فردا» با حضور احمد مسجدجامعی، داریوش شهبازی و محمدبی‌طرفان در موسسه تهران‌نامه برگزار می‌شود.
جان ال. اسپوزیتو، اسلام‌شناس آمریکایی و بنیان‌گذار مرکز تفاهم اسلامی‌ـ‌مسیحی دانشگاه جورج‌تاون، در ۸۶سالگی درگذشت. او که در جوانی برای کشیش‌شدن آموزش می‌دید، بیش از پنجاه سال از عمر علمی‌اش را صرف مطالعه‌ی اسلام و جوامع مسلمان کرد و در برابر تصویر یکپارچه و هراس‌آلودی ایستاد که در بخش‌هایی از غرب از این دین ساخته شده بود.
هرمزگان - کتابخانه تخصصی سینما و ادبیات انجمن سینمای جوانان بندرعباس، قفسه‌هایی برای دوستداران و مشتاقان سینما و ادبیات است، قفسه‌هایی که در آن هنر و ادبیات با یکدیگر همنشین شده‌اند.
«مرد بی‌اسلحه» فقط خاطرات یک دیپلمات نیست؛ متن، خواننده را با تناقضی روبه‌رو می‌کند که در قلب دیپلماسی نهفته است: گاهی برای رسیدن به یک نتیجه انسانی، دیپلمات ناچار می‌شود از ابزارهای سیاسی استفاده کند؛ اما آیا هر ابزار سیاسی با وظیفه اخلاقی و حقوقی یک نهاد بین‌المللی سازگار است؟
سعید مدنی گفت: من به‌شدت نسبت به تحولات آینده ایران امیدوارم. عمده این امیدواری من به موقعیت و روندی بازمی‌گردد که جامعه مدنی ایران در حال طی کردن آن است. جامعه مدنی ایران از سال‌ها پیش روند قدرتمندتر و تواناتر شدن را طی کرده، و جامعه ایرانی دارد گذار از جامعه توده‌ای به جامعه مدنی را طی می‌کند که این نقطه امید هر تحول اجتماعی در ایران است.
مهرانگیز اخوی: گاهی یک قصه خوب، بدون اینکه مستقیماً از دوستی، شجاعت، پذیرش تفاوت‌ها یا مسئولیت‌پذیری حرف بزند، این مفاهیم را در جان کودک می‌نشاند. به باور من، قصه‌ای که پس از پایان، ذهن کودک را به حرکت وامی‌دارد، می‌تواند تأثیری عمیق‌تر و ماندگارتر از ده‌ها جمله آموزشی داشته باشد.
کتاب «رباعی سینما» شعری درباره سینما نیست اما درباره بخشی از سینماست که شعر و شعور و خلاقیت و بدعت را در خود دارد.
«داستان‌گویی در فیلم‌کوتاه» راهنمایی است برای درک ساختار نمایشی در متن که از عزم نوشتن آغاز می شود، این کتاب حاصل تجربیات سعید عقیقی با پیشینه‌ای چندین ساله در حوزه نقد فیلم سینمای داستانی و تدریس فیلم‌نامه نویسی است.
آرشیو شخصی راجا شحاده، نویسنده، وکیل و فعال فلسطینی، شامل بیش از شش دهه یادداشت‌های روزانه، مکاتبات، اشعار و اسناد شخصی او، با همکاری دو دانشگاه بریتانیایی و یک کتاب‌فروشی فلسطینی حفظ و در دسترس عموم قرار گرفت. تاکنون حدود چهار هزار صفحه از این مجموعه دیجیتال شده و در اختیار پژوهشگران و علاقه‌مندان قرار گرفته است.
یک پنالتی بحث‌برانگیز، دو راوی با دو لحن متفاوت و پرسشی که تا پایان بی‌پاسخ می‌ماند: «پنالتی نبود» نوشته‌ی خوان بیورو در نشر خوب، بهانه‌ای شد تا با فریدالدین سلیمانی و رضا احسانگر درباره‌ی روایت، داوری و تجربه‌ی ترجمه‌ی مشترک این نوولا گفت‌وگو کنیم.
چطور داستان‌هایی که ریشه در گذشته‌های بسیار دور دارند، هنوز هم ما را سحر و جادو می‌کنند؟ کتاب هنر قصه‌های پریان اثر جوانا ابنشتاین پاسخی خواندنی به این معماست؛ کاوشی تصویری در زندگی چندباره قصه‌هایی که با تخیل نسل‌های پیاپی از هنرمندان جان گرفته‌اند.
قزوین- «وقتی باغستان دور ما می‌گشت» روایت‌های تازه از نویسندگان جوان قزوین است که قصد دارند قزوین را در فضای ادبی کشور بیشتر از گذشته نمایان کنند.
کتابخانه محمدعلی موحد همزمان با گشایش بارگاه شمس تبریزی (۱۵ مهر ۱۴۰۵) در خوی گشایش یافت. این کتابخانه در فضایی به مساحت ۳۷۰ مترمربع ایجاد شده و در حال حاضر بیش از ۱۱ هزار عنوان کتاب در آن وجود دارد که حدود ۱۰ درصد این آثار به‌طور مشخص در حوزه شمس‌شناسی است.
کولاکوفسکی در این کتاب به خواننده نمی‌گوید چگونه صادق‌تر، خوشبخت‌تر یا باوفاتر باشد، بلکه نشان می‌دهد که پشت هرکدام از این کلمه‌های آشنا، پیچیدگی‌هایی نهفته است که ارزش توقف و تأمل دارد.
ایلام- پانزدهم مهر، شصتمین سال فعالیت کتابخانه‌های سیار روستایی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان است. کتابخانه‌هایی که از پیچ‌وخم جاده‌ها گذشتند تا به رویاهای کودکان روستایی رنگ واقعیت بزنند.
سهراب سپهری، «سالک مدرنی» که واژگان را به رنگ‌های اشراق پیوند زد، مسیری را از «مرگ رنگ» تا «ما هیچ، ما نگاه» پیمود تا به مواجهه‌ای بی‌واسطه با هستی برسد. در این گفت‌وگو با سروش دباغ، از پیوند میان جسمانیت واژگان و بوم نقاشی سهراب می‌گوییم، ردپای سفرهای شرق دور را در ایماژهای بکر او می‌جوییم و در نهایت به یکی از بحث‌برانگیزترین نقاط نقد ادبی می‌پردازیم: آیا سهراب در سلوک اگزیستانسیال خود، از درد انسان انضمامی و دغدغه‌های اجتماعی غافل بود؟
ایرح افشار نامه‌نگاری‌های مفصلی با ایرانیان و فرنگیان اهل دانش و فرهنگ داشت و خوشبختانه با نظمی خاص و روحیه‌ای خستگی‌ناپذیر اغلب نامه‌های رسیده را حفظ کردند و اکنون صدها بلکه هزاران نامه از دیگران به این دو فرهنگ‌دوست پُرکار روزگار برجای‌مانده که بازتاب‌دهنده تصویر واقعی بخشی از تاریخ اجتماعی و فرهنگی و ادبی در این مملکت است.
کهگیلویه‌وبویراحمد- شاهنامه در میان ایلات و عشایر کهگیلویه‌وبویراحمد، بخشی از شیوه زندگی، حافظه فرهنگی و حتی مناسبات اجتماعی آنان به شمار می‌رود. شاهنامه‌خوانی، به امانت بردن باسوادها برای خواندن ابیات فردوسی، بازتاب خرد، سلحشوری، دادگری و پایمردی شخصیت‌های شاهنامه در زندگی مردان و زنان ایل، همه و همه، این اثر حماسی در گذر سده‌ها را چنان با زیست عشایری درآمیخته که گویی بخشی از آن، در سیاه‌چادرهای زاگرس روایت شده است.
آکادمی نوبل این جایزه را به کارسون برای «مجموعه آثار جسورانه و خلاقانه‌اش که در گفت‌وگویی بازیگوشانه با سنت کلاسیک، شکل‌های تازه‌ای برای ادبیات معاصر آفریده است» اهدا کرد.
سیستان و بلوچستان - نشست روز شعر و ادبیات سیستان و بلوچستان با حضور جمعی از مسئولان، اهل قلم و علاقه‌مندان به کتاب و کتابخوانی، در حاشیه بیست‌ودومین نمایشگاه کتاب زاهدان برگزار شد. در این مراسم از پیشکسوتان عرصه شعر و ادبیات تجلیل و از چند عنوان کتاب جدید رونمایی شد.
علی میرانصاری با اشاره به گستردگی جغرافیایی کتابت و گردش نسخه‌های خمسه بیان کرد: یادداشت‌های حاشیه نسخه‌ها نشان می‌دهند که برخی از آن‌ها در طول حیات خود، مناطق جغرافیایی بسیاری را طی کرده‌اند. جغرافیای کتابت خمسه با جغرافیای مخاطبان آن ارتباط مستقیم دارد؛ تا نیاز و زمینه پذیرش وجود نداشته باشد، کاتب دست به قلم نمی‌برد.
گیلان - مصطفی ملکیان استاد فلسفه، وظیفه شناسی را مهمترین محتوای آموزه‌های مولانا دانست و گفت: وظیفه شناسی به این معناست که هم به اخلاق فردی و هم به اخلاق جمعی توجه داشته باشیم.
فارس- دبیر رویداد «از شور عرفان مولانا تا راز غزل حافظ» از برگزاری ۱۱ برنامه به مناسبت زادروز حافظ خبر داد.
بوشهر- امید غضنفر، روزنامه‌نگار و شاعر ۶۱ ساله بوشهری پس از سال‌ها بیماری چشم از جهان فروبست.
محمدرضا شجریان صاحب یکی از ماندگارترین صداهای موسیقی ایران درباره شعر، موسیقی، آموزش و مسیر تحول آواز ایرانی دیدگاه‌های مشخص و گاه انتقادی داشت.
گارسِس با توجه به اینکه در روزگارِ ما رسانه‌ها، مقاله‌هایِ روان‌شناسانه، پژوهش‌هایِ دانشگاهی و... مدام درباره‌ی سودهایِ دوستی که مانند نوشدارویی جادویی می‌تواند تنهایی و بی‌قراریِ انسان را درمان کند، و به سلامتِ ذهن و روانِ انسان کمک کند می‌پردازند، باور دارد که جدا از جنبه‌ی شفابخشی که دوستی دارد، مسأله، درمان بودنِ آن نیست، مسأله بودنِ آن است.