شیراز؛ دروازه تمدن، فرهنگ و اقتصاد ایران
سیدرضا صالحی‌امیری وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی به بهانه سفر اخیر خود به شیراز در پایگاه اطلاع‌رسانی دولت نوشت: توسعه، پیش از آنکه مسئله منابع و امکانات باشد، مسئله شناخت ظرفیت‌ها و توانایی تبدیل داشته‌های ملی به فرصت‌های پایدار است. سفر یک‌روزه به شیراز، در نودوهفتمین سفر استانی‌ام طی بیش از دو سال فعالیت دولت چهاردهم و در آستانه بزرگداشت روز حافظ، فرصتی برای بازخوانی نسبت میان تمدن، اقتصاد، سرمایه‌گذاری و حکمرانی اثربخش بود، بازخوانی این حقیقت که ایران برای ساختن آینده‌ای قدرتمند، باید سرمایه‌های تاریخی و فرهنگی خود را با الزامات اقتصاد رقابتی و توسعه پایدار پیوند دهد.
فارس، فشرده‌ای از هویت تاریخی و ظرفیت‌های متنوع ایران است، سرزمینی که در آن میراث تمدنی، ادبیات، معنویت، هنر، دانشگاه، پزشکی، کشاورزی، صنعت و سرمایه انسانی در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند. شیراز در این منظومه، دروازه‌ای برای شناخت ایران و پیوند میان تمدن، فرهنگ و اقتصاد ملی است.
در افتتاح دومین نمایشگاه بین‌المللی اکسپو شیراز ۲۰۲۶، با حضور مهمانان خارجی از ۱۳ کشور و مشارکت بیش از ۳۰۰ مهمان خارجی، بر ضرورت معرفی ظرفیت‌های گسترده ایران و تقویت پیوند تولید، تجارت و سرمایه‌گذاری تاکید کردم. حضور فعال بخش‌خصوصی و سرمایه‌گذاران داخلی، در کنار هیئت‌های خارجی، نشان داد که حتی در شرایط دشوار و جنگی نیز اقتصاد و توسعه اقتصادی در کانون توجه دولت قرار دارد. عبور از محدودیت‌ها، مستلزم اعتمادسازی، تسهیل تعاملات اقتصادی و فراهم‌کردن زمینه حضور موثرتر فعالان اقتصادی در بازارهای هدف است.
در این مسیر، باید نسبت دولت و بخش‌خصوصی را به‌درستی تعریف کنیم. رسالت دولت، سیاست‌گذاری، تنظیم‌گری و نظارت است، نه تصدی‌گری گسترده و رقابت با فعالان اقتصادی. هرچه دولت مرزهای مداخله اجرایی خود را روشن‌تر کند و میدان را برای ابتکار، سرمایه‌گذاری و رقابت بخش‌خصوصی بگشاید، امکان خلق ارزش و اشتغال پایدار افزایش می‌یابد. ورود غیرضروری دولت به عرصه اجرا، می‌تواند انگیزه سرمایه‌گذار را تضعیف و فرصت رقابت را محدود کند. ازاین‌رو، اصلاح فرایندها، رفع موانع و حذف بروکراسی زائد باید از اولویت‌های حکمرانی اقتصادی باشد.
نمایشگاه صنایع‌دستی در قالب شیراز اکسپو ۲۰۲۶، جلوه‌ای روشن از پیوند فرهنگ و اقتصاد خلاق بود. هنرمندان استان‌های مختلف، از سفال و فرش و گلیم تا سوزن‌دوزی، خاتم‌کاری، هنرهای تابلویی و بافت‌های سنتی، روایت‌های متنوعی از هویت ایرانی را به نمایش گذاشتند. در برخی آثار، ماه‌ها کار و ظرافت هنرمندانه به محصولی بدل شده بود که هم ارزش هنری داشت و هم ظرفیت حضور در بازار. این تجربه نشان می‌دهد صنایع‌دستی، سرمایه‌ای زنده برای اشتغال، کارآفرینی، صادرات و دیپلماسی فرهنگی است. تحقق این ظرفیت، به طراحی متناسب با بازار، ارتقای کیفیت، شبکه توزیع کارآمد و حمایت هدفمند از هنرمندان نیاز دارد.
در همین چارچوب، سه اولویت دولت چهاردهم، یعنی انسجام ملی، تقویت سرمایه اجتماعی از مسیر توجه به معیشت و اشتغال و ارتقای امنیت و کارآمدی، باید در سیاست‌های اقتصادی و فرهنگی تجلی عملی پیدا کند. رونق تولید، امیدآفرینی و اعتماد عمومی، از یکدیگر جدا نیستند، مردم زمانی ثمره سیاست‌گذاری را لمس می‌کنند که تسهیل فعالیت اقتصادی به فرصت شغلی، بهبود معیشت و افزایش مشارکت اجتماعی بینجامد.
در اکسپو شیراز، در پاسخ به اظهارات وزیر امور خارجه آمریکا درباره تمدن‌های ایران و یونان، بر ضرورت شناخت تاریخ بر پایه واقعیت‌های تمدنی تاکید کردم. عمر چنارهای سعدآباد، از عمر شکل‌گیری حاکمیت ایالات متحده آمریکا بیشتر است. داوری درباره تمدن‌ها، نیازمند شناخت تاریخی و معیارهای علمی است، تمدنی که هزاران سال در حافظه بشریت حضور داشته، با اظهارنظرهای سیاسی سنجیده نمی‌شود. شان ایران، در تکیه بر پشتوانه تمدنی و ارائه مستند و مقتدرانه آن به جهان است.
در رویداد گردشگری مهر شیراز نیز بر ضرورت پیوند جاذبه‌های تاریخی و فرهنگی استان تاکید کردم. حافظیه، سعدیه، تخت‌جمشید و شاهچراغ، هر یک بخشی از منظومه هویت فارس‌اند. شیراز باید دروازه شناخت این منظومه باشد و مسیرهای فرهنگی آن به کازرون، فیروزآباد و دیگر پهنه‌های تاریخی استان امتداد یابد. چنین رویکردی می‌تواند ماندگاری گردشگر، توزیع متوازن منافع و سهم جوامع محلی از اقتصاد گردشگری را افزایش دهد.
همچنین، در نشست سراسری معاونان سرمایه‌گذاری استان‌ها و گفت‌وگو با تشکل‌های حرفه‌ای گردشگری، بر تحول در فرایندهای مدیریتی، تصمیم‌گیری پاسخ‌گو و بهره‌گیری از تجربه میدانی تاکید شد. سرمایه‌گذاری زمانی محقق می‌شود که سیاست‌گذاری به تصمیم اجرایی، تصمیم به رفع مانع و رفع مانع به نتیجه‌ای قابل سنجش تبدیل شود.
دستاورد راهبردی این سفر را می‌توان در چهار محور خلاصه کرد: استمرار توجه به اقتصاد و توسعه در شرایط دشوار کشور، حضور چشمگیر مهمانان خارجی و سرمایه‌گذاران داخلی، آشکارشدن ظرفیت صنایع‌دستی و صنایع خلاق در پیوند فرهنگ و اقتصاد و ضرورت شتاب‌بخشیدن به تسهیل‌گری، رفع موانع و اصلاح بروکراسی.
آینده توسعه ایران در گرو پیوند سرمایه تمدنی، سرمایه انسانی، سرمایه اقتصادی و حکمرانی کارآمد است. فارس می‌تواند یکی از میدان‌های مهم تحقق این الگو باشد، الگویی که در آن حفاظت از میراث با خلق ثروت، هویت ملی با تعامل جهانی و اختیار مدیریتی با پاسخ‌گویی نهادی هم‌افزا می‌شوند. مسئولیت ما آن است که میراث گذشته را به‌مثابه پشتوانه‌ای برای عزت ملی، رفاه عمومی و آینده نسل‌های ایران به کار گیریم.