آیا روسیه می تواند به کاهش تنش بین پاکستان و افغانستان کمک کند؟

روسیه روابط نزدیکی با طالبان دارد و به اسلام آباد علاقه مند است، اما تحلیلگران می گویند که اهرم این کشور نامشخص است.

اسلام آباد، پاکستان – ولادیمیر کولوکولتسف، وزیر کشور روسیه در حالی که آرنج های خود را روی زانوهای خود نشسته بود، برای گفتگو در راولپندی در 14 اکتبر به سمت فرمانده ارتش پاکستان، فیلد مارشال عاصم منیر، خم شد.

زمانی که کولوکولتسف در پاکستان بود، سرگئی ناریشکین، مدیر سرویس اطلاعات خارجی روسیه (SVR) برای دیدار با رئیس استخبارات طالبان، عبدالحق واثق، به کابل پرواز کرد.

لیست 4 مورد لیست 1 از 4 بمباران های مکرر برای پاکستان چقدر چالش برانگیز هستند؟

لیست 2 از 4 افغانستان متعهد شده است که پس از حملات هوایی پاکستان به کشته شدن چهار نفر پاسخ دهد

لیست 3 از 4 افغانستان می گوید که 28 جنگجو در اتهامات تجارت اسلام آباد و کابل کشته شدند

لیست 4 از 4 پاکستان حملات هوایی مرگبار را به افغانستان انجام می دهد

پایان فهرست به طور رسمی، روسیه، پاکستان و افغانستان بیانیه های کمی فراتر از استاندارد در مورد این نشست ها صادر کرده اند. اما نشانه ها واضح است: پاکستان و افغانستان سال گذشته را صرف تبادل آتش و تهدیدات عمومی کرده اند. قطر و ترکیه در اکتبر گذشته آتش بس را در دوحه میانجی گری کردند و چین میزبان مذاکرات در ارومچی در ماه آوریل بود، اما حملات در داخل پاکستان ادامه یافت. اسلام آباد بار دیگر در ماه ژوئن، سپتامبر و این ماه به خاک افغانستان حمله کرد.

اکنون به نظر می رسد روسیه به عنوان یک میانجی وارد عمل شده است.

ضمیر کابلوف، نماینده ویژه مسکو برای افغانستان، اوایل ماه جاری به سفیر ارجان روسیه گفت که کشورش آماده است در صورت درخواست هر دو طرف، نقش میانجی صلح بین کابل و اسلام آباد را بازی کند.

فیصل نیاز سفیر پاکستان در روسیهترمیزی در ماه مارس گفت که اسلام آباد به مسکو نزدیک شده است. با این حال، طالبان علناً درخواست میانجیگری روسیه را نکرده‌اند، و این سؤال را مطرح می‌کند که مسکو چقدر و در چه ظرفیتی می‌تواند پاکستان و افغانستان را به مذاکرات سوق دهد، در حالی که دیگر میانجی‌گران با مشکل مواجه شده‌اند.

یک تاریخ پیچیده به چالشی که روسیه با آن مواجه است می افزاید.

شاخه رسانه‌ای نظامی پاکستان، روابط عمومی بین‌سرویس (ISPR)، گفت که در نشست راولپندی درباره موضوعات «منافع متقابل و محیط امنیتی منطقه‌ای، با تأکید ویژه بر تقویت همکاری‌های امنیتی دوجانبه» بحث شد.

در این بیانیه به افغانستان اشاره ای نشده است و نه مقام های روسیه و نه طالبان آنچه را که سران اطلاعات در مورد آن صحبت کرده اند، فاش نکرده اند. با این حال، مسکو نسبت به این درگیری ابراز نگرانی کرده است.

سفارت روسیه در کابل در اوایل ماه جاری در ایکس پست کرد: «ما به طور جدی نگران رویارویی نظامی بین پاکستان و افغانستان هستیم که بر غیرنظامیان از جمله کودکان تأثیر می گذارد».

هیأت کمک سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) گفت که حملات پاکستان بین 30 سپتامبر تا 1 اکتبر حداقل 10 غیرنظامی را که بیشتر آنها کودک بودند، کشته اند.

در دهه‌های گذشته، ایده میانجیگری روسیه بین پاکستان و طالبان ممکن بود غیرقابل تصور باشد. در طول جنگ سرد و حتی پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، روسیه یکی از نزدیک‌ترین شرکای استراتژیک و نظامی هند بوده و از بسیاری جهات باقی می‌ماند، همسایه پاکستان جنگ‌های متعددی را علیه آن انجام داده است. در حالی کهدر افغانستان، روسیه در طول دهه 1990 از ائتلاف شمال علیه طالبان حمایت کرد.

اما در سال های اخیر، روسیه روابط خود را با پاکستان و طالبان به میزان قابل توجهی تقویت کرده است. پس از آن، عمران خان، نخست وزیر پاکستان، زمانی که نیروهای روسی در سال 2022 به اوکراین حمله کردند، در مسکو بود. سال گذشته، روسیه اولین کشور در جهان بود که دولت طالبان را در افغانستان به رسمیت شناخت.

این تغییرات ناشی از تمایل روسیه برای گسترش گزینه های خود در جنوب آسیا است، در زمانی که هند آمریکا را در آغوش گرفته و برای مقابله با ظهور شاخه افغانستانی داعش، که به نام دولت اسلامی در استان خراسان یا ISKP نیز شناخته می شود، می باشد. در حالی که طالبان نگران حکومت افغانستان هستند، ISKP جاه طلبی های ارضی گسترده تری دارد و در سال 2024 حمله ای را در مسکو انجام داد که در آن نزدیک به 150 نفر کشته شدند. طالبان و ISKP دشمنان قسم خورده هستند.

تیمور خان، یکی از همکاران پژوهشی در موسسه مطالعات استراتژیک اسلام آباد (ISSI) گفت که جنگ بین پاکستان و طالبان بی ثباتی منطقه ای ایجاد کرد و مسکو نگران بود که این امر می تواند نفوذ گروه های مسلح به آسیای مرکزی را آسان تر کند.

او به الجزیره گفت: «واسطه‌گری به مسکو کمک می‌کند تا نفوذ منطقه‌ای خود را حفظ کند و از خلأیی که می‌تواند باعث مشارکت مجدد فرامنطقه‌ای شود، اجتناب کند».

قطر و ترکیه در اکتبر گذشته آتش‌بس میان پاکستان و طالبان را در دوحه میانجیگری کردند، اما مذاکرات در استانبول ماه بعد شکست خورد و درگیری‌ها از سر گرفته شد. اسلام آباد نیزحملات هوایی به داخل افغانستان انجام داد. چین در ماه آوریل میزبان مذاکرات در ارومچی بود.

در اواسط سپتامبر، ابراهیم کالین، رئیس اطلاعات ترکیه، پیش از سفر به اسلام آباد با مقامات طالبان در کابل و قندهار ملاقات کرد.

حمله ای در کوهات در 18 سپتامبر به دنبال آن انجام شد که پاکستان در 24 سپتامبر و 1 اکتبر به افغانستان حمله کرد.

الدانیز گوسینوف، تحلیلگر آسیای مرکزی و رئیس تحقیقات آژانس آینده نگاری ژئوپلیتیک نایتینگل اینت، به الجزیره گفت: «سایر بازیگران تاکنون به نتایج ملموس تری در میانجیگری در این درگیری دست یافته اند.

تلاش روسیه در نشست مسکو در 5 اکتبر متوقف شد.

کابلوف به تاس گفت که هیأت افغان با ذکر بیش از حد افغانستان در ارتباط با «تروریسم» مخالف است.

سجاد حیدرخان، سخنگوی وزارت خارجه پاکستان در 9 اکتبر در یک نشست هفتگی رسانه ای گفت: «برای پاکستان، این یک موضوع امنیتی اساسی است، نه صرفاً یک موضوع.

تمیم باهیس، تحلیلگر امنیتی مستقر در کابل، گفت که این اعتراض نشان دهنده موضع دیرینه کابل است.

او به الجزیره گفت: «پذیرفتن زبانی که مکرراً افغانستان را با تروریسم مرتبط می‌کند، می‌تواند به منزله تصدیق همان اتهاماتی تلقی شود که کابل همواره آن را رد کرده است».

در نشست مسکو، نماینده ویژه پاکستان برای افغانستان، محمدصادق، گفت که "تروریزم" هسته اصلی مشکلات افغانستان است.

امیرخان متقی وزیر امور خارجه طالبان گفت که مشکلات دو کشور می تواند از طریق حل شودبه گزارش رسانه های افغانستان، گفتگو و دیپلماسی.

پاکستان می گوید که طالبان پاکستانی و سایر گروه های مسلح در افغانستان پناه گرفته اند.

بهیس گفت که کابل این ادعا را رد می کند و می گوید که اجازه نمی دهد از خاکش علیه سایر کشورها استفاده شود و مشکلات امنیتی پاکستان عمدتاً داخلی است.

هشدارهای عمومی مسکو بر ISKP متمرکز شده است.

گوسینوف گفت: «هیچ فشار عمومی قابل مشاهده ای از سوی روسیه بر طالبان بر سر تحریک طالبان پاکستان (TTP) وجود ندارد و بعید است مسکو چنین فشاری را اعمال کند. TTP نام رسمی طالبان پاکستانی است که در پشت ده ها مرگبارترین حمله ای است که پاکستان در سال های اخیر متحمل شده است.

او استدلال کرد که فشار شدید طالبان به نمایندگی از پاکستان، موقعیت مسکو را به عنوان یک میانجی بی‌طرف و مشارکت آن با طالبان در برابر ISKP را تضعیف می‌کند.

عبدالسید، تحلیلگر مستقر در سوئد و متخصص در گروه های مسلح و پویایی های امنیتی در افغانستان و پاکستان، به الجزیره گفت: نگرانی اصلی روسیه ISKP است و به نظر می رسد که از تلاش های طالبان برای مقابله با این گروه راضی است.

با این حال، روسیه چیزی دارد که میانجی های قبلی انجام نداده بودند. در جولای 2025، این کشور تنها کشوری بود که دولت طالبان را به رسمیت شناخت.

تیمورخان گفت که این می تواند منبع دیگری برای نفوذ مسکو ایجاد کند.

«علاقه مقامات طالبان به حفظ این به رسمیت شناختن و گسترش همکاری با مسکو می تواند به روسیه نفوذ بیشتری در تلاش برای اقدام علیه تحریک طالبان پاکستان و سایر تروریست ها بدهد.او گفت که گروه هایی که از افغانستان فعالیت می کنند.