کشورهای واردکننده انرژی سه برابر سریع‌تر به سمت انرژی پاک می‌روند
گزارش تازه شرکت DNV نشان می‌دهد کشورهای واردکننده انرژی طی پنج سال گذشته بسیار سریع‌تر از کشورهای صادرکننده سوخت‌های فسیلی به سمت انرژی پاک حرکت کرده‌اند. افزایش نگرانی‌ها درباره امنیت انرژی، توسعه برق تجدیدپذیر، باتری و کاهش وابستگی به نفت و گاز وارداتی، عامل اصلی این تغییر است. پست کشورهای واردکننده انرژی سه برابر سریع‌تر به سمت انرژی پاک می‌روند اولین بار در سفیر ارجان ظاهر شد.
به گزارش سفیر ارجان ، دهمین گزارش «چشم‌انداز گذار انرژی» DNV نشان می‌دهد تحولات ژئوپلیتیکی و نگ را نی درباره امنیت عرضه انرژی، مسیر گذار جهانی از سوخت‌های فسیلی به انرژی‌های پاک را تغییر داده است.
کشورهایی که بخش قابل توجهی از نفت و گاز مورد نیاز خود را وارد می‌کنند، بیش از گذشته به دنبال تولید برق داخلی و کاهش وابستگی به بازارهای پرریسک سوخت‌های فسیلی هستند. این روند باعث شده سرمایه‌گذاری در انرژی خورشیدی، بادی، باتری و زیرساخت‌های برق‌رسانی در این کشورها با سرعت بیشتری افزایش پیدا کند.
بر اساس گزارش DNV، سهم انرژی‌های غیرفسیلی در ترکیب انرژی اولیه مناطق واردکننده طی پنج سال گذشته ۲.۲ درصد افزایش یافته است. این رقم در مناطق صادرکننده تنها ۰.۷ درصد بوده است.
به این ترتیب، مناطقی مانند چین، هند و اروپا در مجموع بیش از سه برابر سریع‌تر از مناطقی مانند خاورمیانه، آمریکای شمالی و روسیه در حال حرکت به سمت منابع انرژی غیرفسیلی هستند.
تنش‌های خاورمیانه می‌تواند تقاضای نفت و گاز را کاهش دهد
تحولات مربوط به امنیت انرژی و اختلال احتمالی در عرضه از مسیرهای مهمی مانند تنگه هرمز، انگیزه کشورهای واردکننده را برای کاهش وابستگی به نفت و گاز بیشتر کرده است.
در مقابل، کشورهای صادرکننده خارج از خاورمیانه تلاش می‌کنند با افزایش تولید، بخشی از کمبود احتمالی بازار را جبران کنند. همین مسئله باعث شده سرعت حرکت کشورهای صادرکننده سوخت‌های فسیلی به سمت گذار انرژی، در مقایسه با واردکنندگان کندتر شود.
DNV در جدیدترین پیش‌بینی خود انتظار دارد خاورمیانه در سال ۲۰۵۰ حدود ۴۰ درصد از تولید نفت جهان را در اختیار داشته باشد. این رقم در گزارش سال گذشته این شرکت ۵۰ درصد پیش‌بینی شده بود.
این تغییر نشان می‌دهد که نقش خاورمیانه در بازار جهانی نفت همچنان بسیار مهم خواهد بود، اما سهم این منطقه از تولید جهانی ممکن است در دهه‌های آینده کاهش پیدا کند.
ادامه درگیری‌ها می‌تواند مصرف نفت و گاز را برای همیشه کاهش دهد
DNV در یک سناریوی جداگانه، تأثیر ادامه درگیری‌های خاورمیانه تا سال ۲۰۳۰ را بررسی کرده است. در این سناریو، قیمت نفت و گاز برای مدتی نسبتاً بالا باقی می‌ماند و کشورهای واردکننده تلاش بیشتری برای پیدا کردن جایگزین‌های داخلی خواهند کرد.
بر اساس این تحلیل، در صورت ادامه درگیری‌ها، تقاضای جهانی نفت و گاز در طول دوره درگیری حدود ۴ تا ۶ درصد کمتر خواهد بود.
حتی پس از پایان این دوره نیز انتظار می‌رود تقاضای جهانی برای نفت و گاز بین ۲ تا ۵ درصد پایین‌تر از پیش‌بینی پایه DNV باقی بماند.
دلیل این موضوع آن است که بخشی از تغییرات مصرف انرژی برگشت‌پذیر نخواهد بود. دولت‌ها، صنایع و مصرف‌کنندگان در صورت سرمایه‌گذاری بیشتر روی انرژی‌های جایگزین، حتی پس از کاهش تنش‌های ژئوپلیتیکی نیز ممکن است به طور کامل به الگوی قبلی مصرف نفت و گاز بازنگردند.
انرژی خورشیدی، باد و باتری برنده‌های اصلی هستند
در کنار مسائل امنیت انرژی، کاهش هزینه فناوری‌های پاک نیز نقش مهمی در سرعت گرفتن گذار انرژی دارد.
انرژی خورشیدی و نیروگاه‌های بادی ساحلی اکنون در بسیاری از بازارها به گزینه‌هایی رقابتی برای تولید برق تبدیل شده‌اند. در همین حال، استفاده از باتری‌ها نیز با سرعت چشمگیری در حال افزایش است.
طبق گزارش DNV، ظرفیت باتری‌های نصب‌شده در جهان طی پنج سال گذشته حدود ۱۴ برابر شده است.
این روند نشان می‌دهد برق در حال تبدیل شدن به ستون اصلی سیستم انرژی آینده است؛ زیرا هم انرژی‌های تجدیدپذیر مانند خورشید و باد را می‌توان به برق تبدیل کرد و هم بخش‌هایی مانند حمل‌ونقل و گرمایش را به تدریج می‌توان برق‌رسانی کرد.
فناوری‌های گران‌تر از قافله عقب می‌مانند
با وجود رشد سریع انرژی‌های پاک، همه فناوری‌های کم‌کربن با سرعت یکسانی توسعه پیدا نمی‌کنند.
DNV معتقد است شکاف میان فناوری‌های بالغ و اقتصادی با فناوری‌های نوظهور و گران‌تر در حال افزایش است. انرژی خورشیدی، باد و باتری به دلیل کاهش هزینه‌ها سریع‌تر توسعه پیدا می‌کنند، اما فناوری‌هایی که هنوز به حمایت گسترده دولت‌ها نیاز دارند، با موانع بیشتری مواجه هستند.
این موضوع به‌ویژه درباره هیدروژن و فناوری جذب و ذخیره کربن دیده می‌شود.
در مقایسه با گزارش سال گذشته DNV، پیش‌بینی بلندمدت این شرکت برای میزان استفاده از هیدروژن ۲۹ درصد و برای جذب و ذخیره کربن ۱۵ درصد کاهش یافته است.
هر دو فناوری همچنان ظرفیت رشد بالایی دارند، اما هزینه زیاد و نگرانی درباره رقابت‌پذیری صنایع باعث شده توسعه آنها به اندازه انرژی خورشیدی و بادی سریع نباشد.
انرژی هسته‌ای برخلاف بسیاری از فناوری‌های گران‌قیمت رشد می‌کند
انرژی هسته‌ای در این میان یک استثنا محسوب می‌شود. اگرچه ساخت نیروگاه‌های هسته‌ای هزینه‌بر است و مشکلاتی مانند زنجیره تأمین و زمان طولانی اجرای پروژه‌ها وجود دارد، DNV پیش‌بینی می‌کند انرژی هسته‌ای بتواند سهم فعلی خود را در تولید برق جهان حفظ کند.
بر اساس این گزارش، ظرفیت نصب‌شده نیروگاه‌های هسته‌ای در ۱۰ سال آینده حدود ۳۰ درصد افزایش خواهد یافت و تا سال ۲۰۶۰ حدود ۱۷۰ درصد رشد خواهد کرد.
این پیش‌بینی نشان می‌دهد در کنار توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، برخی کشورها همچنان انرژی هسته‌ای را برای تأمین برق پایدار و کاهش انتشار کربن ضروری می‌دانند.
برق‌رسانی در دو دهه آینده شتاب بیشتری می‌گیرد
سور آلویک، مدیر تحقیقات گذار انرژی در DNV، معتقد است برق در حال تبدیل شدن به برنده اصلی گذار انرژی است.
بر اساس ارزیابی این شرکت، سرعت برق‌رسانی در دو دهه آینده بیش از دو برابر دو دهه گذشته خواهد بود. انرژی خورشیدی، باد و باتری‌ها در این تحول نقش مهمی خواهند داشت.
کشورهای واردکننده سوخت فسیلی در این مسیر پیشتاز هستند، اما صادرکنندگان نفت و گاز نیز به دلیل کاهش هزینه و افزایش بهره‌وری، به تدریج سرمایه‌گذاری بیشتری در برق‌رسانی انجام می‌دهند.
هوش مصنوعی مصرف برق جهان را افزایش می‌دهد
در کنار خودروهای برقی و توسعه صنایع برق‌محور، هوش مصنوعی نیز به یکی از عوامل جدید افزایش تقاضای برق تبدیل شده است.
DNV پیش‌بینی می‌کند مصرف برق مراکز داده جهان از حدود ۴۰۰ تراوات‌ساعت در سال ۲۰۲۵ به حدود ۱۱۰۰ تراوات‌ساعت در سال ۲۰۳۰ برسد؛ یعنی تقریباً سه برابر شود.
بر اساس این پیش‌بینی، هوش مصنوعی نیز در سال ۲۰۳۱ از نظر حجم کاری از فعالیت‌های معمول مراکز داده عبور خواهد کرد.
با این حال، مراکز داده و هوش مصنوعی تنها بخشی از رشد تقاضای برق جهان را تشکیل می‌دهند. DNV می‌گوید تا سال ۲۰۴۰، رشد مصرف برق ناشی از شارژ خودروهای برقی و سامانه‌های سرمایش ساختمان‌ها همچنان بیشتر از مراکز داده خواهد بود.
در آمریکای شمالی، رشد مراکز داده اهمیت بیشتری دارد و انتظار می‌رود این مراکز حدود یک‌سوم افزایش تولید برق تا سال ۲۰۳۰ را جذب کنند.