نتانیاهو دستور شناسایی و پیگرد مصاحبه‌شوندگان مستند «نازا» را صادر کرد
نخست‌وزیر اسرائیل خواستار آغاز تحقیقات کیفری درباره سربازان و افسرانی شد که در مستند تحقیقی تولیدشده از سوی گاردین مصاحبه کرده‌اند.
به گزارش سفیر ارجان به نقل از گاردین ، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، به دادستان کل این کشور و رئیس سازمان امنیت داخلی اسرائیل (شاباک) دستور داده است هویت سربازان و افسرانی را که در مستند تحقیقی «نازا» حضور یافته‌اند، افشا کنند و آنان را به اتهام وارد کردن «آسیب به منافع دیپلماتیک و امنیتی اسرائیل» تحت پیگرد قانونی قرار دهند.
این مستند تحسین‌شده که یووال آبراهام و راشل زور، فیلم‌سازان برنده اسکار، آن را کارگردانی کرده‌اند و روزنامه گاردین تهیه‌کننده آن است، به کشتار گسترده غیرنظامیان در غزه به دست اسرائیل می‌پردازد. این فیلم در سینماهای کشورهای مختلف، از جمله بریتانیا و آمریکا، روی پرده رفته و قرار است در بیش از ۵۰ کشور به نمایش درآید.
نتانیاهو در نامه‌ای خطاب به گالی بهاراومیارا، دادستان کل اسرائیل، سرلشکر ایال زمیر، رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، و دیوید زینی، رئیس شاباک، از آنان خواسته است «فوراً برای کشف هویت تمام افرادی که در این فیلم افتراآمیز مشارکت داشته‌اند یا در آن حضور دارند، اقدام کنند».
نخست‌وزیر اسرائیل همچنین خواستار «آغاز تحقیقات کیفری و پیگرد قانونی به اتهام تخلفات جدی در حوزه امنیت اطلاعات، افترا با ماهیت کیفری و آسیب رساندن به منافع دیپلماتیک و امنیتی اسرائیل» شده است.
مستند «نازا» ماه گذشته در جشنواره بین‌المللی فیلم ونیز برای نخستین بار به نمایش درآمد و پس از دریافت طولانی‌ترین تشویق ایستاده در تاریخ این رویداد، جایزه ویژه هیئت داوران را از آن خود کرد. عنوان فیلم از سرواژه‌ای گرفته شده که دستگاه اطلاعاتی اسرائیل به‌صورت تعبیری پوشیده از آن استفاده می‌کند تا تعداد غیرنظامیانی را مشخص کند که انتظار می‌رود در حمله هوایی کشته شوند.
یووال آبراهام و راشل زور، کارگردانان مستند «نازا»، ماه گذشته جایزه ویژه هیئت داوران جشنواره فیلم ونیز را دریافت کردند. عکس: کاپیتال پیکچرز/آلامی.
دولت اسرائیل حملات شدیدی علیه آبراهام و زور ترتیب داده و آنان را به خیانت متهم کرده است. مقام‌های دولتی حتی تهدید کرده‌اند تابعیت اسرائیلی این دو فیلم‌ساز را لغو کنند. حامیان دولت نیز وعده داده‌اند پس از بازگشت فیلم‌سازان به اسرائیل، آنان را تحت فشار و آزار قرار دهند. گروهی از معترضان همچنین در برابر خانه والدین زور در شهر ساویون تجمع کردند و شعار «حکم اعدام برای خائنان» سر دادند.
ایال زمیر این فیلم را «حمله‌ای به دولت اسرائیل» خوانده و آن را به انتشار «دروغ و اتهام‌های خونین» متهم کرده است. او پیش‌تر به مقام‌های نظامی و حقوقی دستور داده بود هویت سربازان حاضر در مستند را شناسایی کنند و احتمال اقدام قانونی علیه آنان را بررسی کنند.
با این حال، ایتای اوفیر، دادستان کل نظامی اسرائیل، اعلام کرده است که پیگرد کیفری مستلزم وجود شواهدی درباره نقض مقررات امنیتی یا افشای اطلاعات طبقه‌بندی‌شده است؛ هرچند اتخاذ تدابیر انضباطی همچنان امکان‌پذیر خواهد بود.
حفاظت از منابع روزنامه‌نگاری یکی از ارکان اصلی آزادی مطبوعات در چارچوب استانداردهای بین‌المللی حقوق بشر است و دستور به افشای هویت منابع تنها در شرایطی سخت‌گیرانه مجاز شمرده می‌شود.
ریکاردو گوتیرز، دبیرکل فدراسیون روزنامه‌نگاران اروپا که نمایندگی بیش از ۳۲۰ هزار روزنامه‌نگار را بر عهده دارد، در این‌باره گفت: «این تهدیدها اقدامی آشکار برای ارعاب روزنامه‌نگارانی است که صرفاً به وظیفه خود عمل کرده‌اند و در این مسیر، اصول اخلاقی حرفه‌ای و منافع عمومی را به‌دقت رعایت کرده‌اند. از این واکنش تند تعجب نمی‌کنم؛ واکنشی که تأیید می‌کند این حکومت برای پنهان کردن جنایت‌های خود علیه بشریت و نسل‌کشی جاری در غزه حاضر است دست به هر کاری بزند.»
سخنگوی روزنامه گاردین نیز گفت: «دولت اسرائیل پس از آنکه ابتدا تهدید کرد تابعیت اسرائیلی کارگردانان «نازا» را لغو می‌کند، اکنون خواستار تحقیق درباره منابع روزنامه‌نگاری آنان شده است. این اقدامات همگی تلاشی برای منحرف کردن توجه‌ها از پرسش‌های فوری‌ای هستند که این فیلم درباره کشتار گسترده غیرنظامیان فلسطینی در غزه مطرح می‌کند. روزنامه‌نگاران باید بتوانند بدون تهدید و آزار، تحقیقات مرتبط با منافع عمومی را دنبال کنند.»
پس از آنکه مستند «نازا» جایزه ویژه هیئت داوران جشنواره فیلم ونیز را دریافت کرد، روی دیواری در شهر اشدود در جنوب اسرائیل، نقاشی‌هایی از آبراهام و زور با واژه «خائنان» به زبان عبری و با رنگ قرمز روی تصاویرشان نقش بست. عکس: امیر کوهن/رویترز.
مستند «نازا» بر پایه افشاگری‌هایی ساخته شده است که نخستین بار بین سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ در نشریه اسرائیلی‌ـ‌فلسطینی «۹۷۲+»، رسانه عبری‌زبان «لوکال کال» و روزنامه گاردین منتشر شدند.
سخنگوی گاردین در اوایل ماه جاری میلادی گفته بود: «فرایند ارزیابی اعتبار شهادت‌ها با دقت و سخت‌گیری انجام شده است. این فرایند شامل بررسی اسناد محرمانه افشاشده، راستی‌آزمایی جزئیات حملات مشخص و تطبیق اطلاعات با مجموعه گسترده‌تری از منابع محرمانه روزنامه‌نگاری بود که در برابر دوربین در فیلم ظاهر نشده‌اند.»
به گفته سخنگوی گاردین، گروه سازنده این مستند طی سه سال گذشته با «بیش از ۱۰۰ منبع آشنا با سازوکارهای ارتش اسرائیل در جنگ غزه، از جمله فرماندهان ارشد مستقیماً دخیل در صدور مجوز حملات، مصاحبه کرده است».
در روزهای اخیر، دولت اسرائیل از یک پروژه تصویری آنلاین حمایت کرده که سبک مستند «نازا» را تقلید می‌کند و هدف آن به چالش کشیدن یافته‌های فیلم اصلی است. آریل آوربوخ، وکیل اسرائیلی و نیروی ذخیره ارتش که پروژه‌ای با عنوان «نازا: داستان واقعی» ساخته است، این اقدام را «حرکتی تهاجمی» توصیف کرد که با هدف منحرف کردن توجه افکار عمومی جهان از اتهام‌های مطرح‌شده درباره کشتار غیرنظامیان به دست ارتش اسرائیل انجام می‌شود.
چهره‌های برجسته صنعت سینما در سراسر جهان، از جمله مدیران جشنواره فیلم لوکارنو، همبستگی خود را با آبراهام و زور اعلام کرده‌اند. آنان گفته‌اند قاطعانه از حق فیلم‌سازان برای پرداختن به موضوعات دشوار و فوری، بدون ترس از اقدامات تلافی‌جویانه، حمایت می‌کنند.