بوی قهوه چه تغییری در مغز و حال ما ایجاد می‌کند؟
مطالعه‌ای کوچک نشان داده «عطر» قهوه ممکن است در چند دقیقه با کاهش اضطراب و خستگی و تغییر فعالیت مغز همراه باشد.
به گزارش سفیر ارجان، اگر تا حالا پیش آمده پیش از نوشیدن قهوه و فقط با پخش شدن عطر آن در فضا احساس بهتری پیدا کنید، شاید این تجربه کاملاً بی‌دلیل نباشد. یک مطالعه جدید نشان داده است بوی قهوه به‌تنهایی ممکن است در عرض چند دقیقه با کاهش احساسات منفی و تغییراتی در فعالیت مغز همراه شود؛ حتی زمانی که فرد یک قطره قهوه هم نمی‌نوشد.
پژوهشگران دانشگاه داروسازی شووا در ژاپن، در این مطالعه ۲۰ دانشجوی ۲۰ تا ۲۹ ساله را بررسی کردند. شرکت‌کنندگان کنار قهوه تازه‌دم‌شده نشستند و فقط عطر آن را استشمام کردند؛ بدون اینکه آن را بنوشند.
فقط پنج دقیقه استشمام بوی قهوه چه اثری دارد؟
پس از پنج دقیقه، شرکت‌کنندگان کاهش خستگی، تنش و اضطراب، سردرگمی و احساس افسردگی و دلسردی را گزارش کردند. در مقابل، احساس سرزندگی آنها افزایش معناداری نداشت.
به بیان ساده‌تر، بوی قهوه ظاهراً بیشتر با کاهش احساسات منفی ارتباط داشت تا ایجاد یک موج ناگهانی انرژی؛ اثری که معمولاً از نوشیدن قهوه و دریافت کافئین انتظار داریم.
پژوهشگران همزمان فعالیت مغز را با دستگاه EEG بررسی کردند. شاخصی که از الگوهای امواج مغزی برای ارزیابی وضعیت آرامش استفاده می‌شود نیز افزایش پیدا کرد. با این حال، مقدار این تغییر نسبتاً کم بود و مشخص نیست از نظر فیزیولوژیک واقعاً به معنای «آرام‌تر شدن مغز» باشد.
ضربان قلب و تغییرپذیری ضربان قلب نیز تغییر معناداری نداشت.
چرا بوی قهوه می‌تواند روی حال ما اثر بگذارد؟
حس بویایی ارتباط نزدیکی با بخش‌هایی از مغز دارد که در احساسات و حافظه نقش دارند. به همین دلیل یک بوی آشنا می‌تواند حتی پیش از آنکه آگاهانه آن را شناسایی کنیم، خاطره یا احساس خاصی را فعال کند.
بوی قهوه نیز برای بسیاری از افراد با تجربه‌هایی مانند صبح، استراحت، شروع روز کاری یا یک دورهمی خوشایند همراه است. بنابراین بخشی از واکنش مشاهده‌شده ممکن است به همین ارتباط‌های ذهنی و تجربه‌های قبلی مربوط باشد.
اما هنوز نمی‌توان گفت بوی قهوه مستقیماً مغز را آرام می‌کند. مهم‌ترین محدودیت مطالعه این است که گروه کنترل نداشت؛ یعنی پژوهشگران بوی قهوه را با اتاق بدون بو یا رایحه‌ای دیگر مقایسه نکردند. بنابراین مشخص نیست تغییرات مشاهده‌شده واقعاً به دلیل قهوه بوده یا پنج دقیقه استراحت، فضای آزمایش یا انتظار فرد از قهوه هم در آن نقش داشته است.
علاوه بر این، مطالعه تنها ۲۰ دانشجوی جوان را بررسی کرده و عادت آنها به مصرف قهوه و میزان علاقه‌شان به این نوشیدنی نیز به‌طور نظام‌مند ارزیابی نشده است.
پس فعلاً نمی‌توان گفت بوی قهوه جای نوشیدن آن را می‌گیرد؛ اما دفعه بعد که پیش از اولین جرعه احساس کردید حالتان بهتر شده، شاید مغزتان از همان لحظه‌ای که عطر قهوه را تشخیص داده، وارد «وقفه قهوه» شده باشد.