فعالیت ۲۲ رشته صنایع‌دستی در سیستان و بلوچستان/ از ثبت جهانی کلپورگان تا تشکیل تشکل حرفه‌ای
معاون صنایع‌دستی سیستان و بلوچستان از فعالیت ۲۲ رشته صنایع‌دستی در این استان خبر داد و گفت: با وجود محدودیت‌های اعتباری، برنامه‌های آموزشی، توسعه بازارچه‌های دائمی، حمایت از تعاونی‌ها و تشکیل تشکل حرفه‌ای صنایع‌دستی با هدف تقویت تولید، اشتغال‌زایی و توسعه بازار محصولات هنرمندان در حال پیگیری است.
وحیده رخشانی، معاون صنایع‌دستی استان سیستان و بلوچستان، در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا با تشریح ظرفیت‌ها و برنامه‌های این حوزه اظهار کرد: این استان دارای چهار شهر و روستای ملی و جهانی صنایع‌دستی است که از جمله آن‌ها می‌توان به روستای جهانی سفال کلپورگان، روستای ملی حصیر، شهر ملی سوزن‌دوزی ایرانشهر و شهر ملی خامه‌دوزی در منطقه سیستان اشاره کرد.
او با اشاره به جایگاه روستای کلپورگان افزود: این روستا به‌عنوان یکی از ظرفیت‌های شاخص صنایع‌دستی کشور، جایگاه ویژه‌ای در معرفی هنر سفالگری سنتی دارد و توسعه همکاری‌های فرهنگی و معرفی ظرفیت‌های آن در سطح ملی و بین‌المللی در دستور کار قرار گرفته است.
توسعه تعاملات فرهنگی با خواهرخواندگی شهرها
رخشانی با اشاره به انعقاد تفاهم‌نامه‌های خواهرخواندگی میان شهرهای فعال در حوزه صنایع‌دستی گفت: در خرداد امسال، تفاهم‌نامه خواهرخواندگی میان شهر قدیمی و شهر تفرش منعقد شد. همچنین میان شهر مهدی‌شهر در استان سمنان و ایرانشهر نیز تفاهم‌نامه‌ای در این زمینه وجود دارد.
او ادامه داد: هدف از این همکاری‌ها، توسعه صنایع‌دستی، معرفی ظرفیت‌های فرهنگی شهرها، گسترش تعاملات و ایجاد فرصت‌های جدید برای هنرمندان است. همچنین پیگیری‌هایی برای ایجاد چنین ارتباطی میان روستای کلپورگان و دیگر شهرهای دارای ظرفیت صنایع‌دستی انجام شده است.
کسب ۲۹۱ نشان ملی و هفت نشان جهانی
معاون صنایع‌دستی سیستان و بلوچستان با اشاره به موفقیت هنرمندان استان در دریافت مهر اصالت صنایع‌دستی بیان کرد: در هشتمین دوره داوری مهر اصالت ملی، ۶۱ اثر از هنرمندان استان موفق به دریافت این نشان شدند. تعداد آثار واجد شرایط بیشتر از این میزان بود، اما به دلیل محدودیت سهمیه، امکان انتخاب همه آثار فراهم نشد.
او با بیان اینکه مجموع نشان‌های اصالت صنایع‌دستی استان به ۲۹۱ نشان ملی و هفت نشان جهانی رسیده است، افزود: این دستاورد بیانگر ظرفیت قابل‌توجه هنرمندان استان و کیفیت محصولات تولیدی آن‌هاست.
آموزش بیش از چهار هزار نفر در رشته‌های صنایع‌دستی
رخشانی با اشاره به اهمیت آموزش در توسعه صنایع‌دستی استان گفت: با وجود محدودیت‌های اعتباری، تلاش کردیم از طریق تعامل با دستگاه‌های مختلف، منابع لازم برای اجرای برنامه‌های آموزشی را تأمین کنیم.
او افزود: در برنامه پیش‌بینی‌شده برای آموزش صنایع‌دستی، هدف‌گذاری برای آموزش سه‌هزار و ۸۵۰ نفر انجام شده بود که در نهایت چهار هزار و ۴۰۰ نفر آموزش دیدند.
به گفته او، در حال حاضر حدود ۲۲ رشته صنایع‌دستی در استان فعال است که رودوزی‌های سنتی، گلیم‌بافی، دیگر رشته‌های بافت، صنایع‌دستی دریایی، پوشاک محلی و زیورآلات از جمله آن‌هاست.
معاون صنایع‌دستی سیستان و بلوچستان ادامه داد: برنامه‌های آموزشی در ۱۷ شهر و ۳۱ روستای استان اجرا می‌شود و توسعه زیرساخت‌های آموزشی نیز در دستور کار قرار دارد.
او با اشاره به اقدامات انجام‌شده در این زمینه گفت: نخستین مرکز آموزش صنایع‌دستی استان در شهر ملی خامه‌دوزی به بهره‌برداری رسید و فاز نخست مرکز آموزش شهرستان راسک نیز افتتاح شد.
شش بازارچه دائمی صنایع‌دستی در استان
رخشانی توسعه زیرساخت‌های عرضه محصولات را یکی از محورهای حمایت از هنرمندان دانست و اظهار کرد: در حال حاضر، با احتساب دو بازارچه‌ای که عملیات ساختمانی آن‌ها به پایان رسیده و در مرحله واگذاری به بخش خصوصی قرار دارند، مجموع بازارچه‌های دائمی صنایع‌دستی استان به شش بازارچه می‌رسد.
او افزود: این دو بازارچه در روستای جهانی کلپورگان و بنای تاریخی گاراژ ملک در زاهدان قرار دارند.
به گفته رخشانی، توسعه بازارچه‌های دائمی در دیگر شهرهای استان نیز در برنامه قرار دارد تا هنرمندان بتوانند محصولات خود را در فضایی مناسب‌تر عرضه کنند و زمینه ارتباط مستقیم تولیدکنندگان با خریداران فراهم شود.
تشکیل تشکل حرفه‌ای صنایع‌دستی در دستور کار
معاون صنایع‌دستی سیستان و بلوچستان درباره وضعیت تشکل‌ها و تعاونی‌های فعال در این حوزه گفت: تشکیل تشکل حرفه‌ای صنایع‌دستی استان در حال پیگیری است و مراحل اجرایی آن آغاز شده است.
او توضیح داد: در این زمینه، جلسات مرتبط برگزار و کارگروه استانی تشکیل شده است. همچنین فراخوان عمومی برای جذب متقاضیان تشکیل هیئت مؤسس منتشر شده و امیدواریم تشکل حرفه‌ای صنایع‌دستی استان طی دو ماه آینده شکل بگیرد.
رخشانی با اشاره به نقش تعاونی‌ها و انجمن‌های فعال در حوزه صنایع‌دستی بیان کرد: بخش قابل‌توجهی از تعاونی‌های فعال استان در زمینه صنایع‌دستی فعالیت می‌کنند. انجمن‌ها و تشکل‌های موجود نیز بخش گسترده‌ای از جامعه هنرمندان را از شمال تا جنوب استان تحت پوشش دارند.
او افزود: بسیاری از این مجموعه‌ها در مناطق روستایی و حاشیه شهرها فعالیت می‌کنند و زنان سهم قابل‌توجهی در مدیریت و فعالیت آن‌ها دارند. برخی از این تشکل‌ها و مجموعه‌ها بین ۴۰۰ تا دو هزار نفر را تحت پوشش قرار داده‌اند.
برگزاری دو نمایشگاه ملی پس از وقفه شش‌ساله
رخشانی با اشاره به برنامه‌های برگزارشده برای توسعه بازار صنایع‌دستی استان اظهار کرد: پس از وقفه‌ای شش‌ساله، دو نمایشگاه ملی صنایع‌دستی در استان برگزار شد که نخستین نمایشگاه در ایرانشهر، شهر ملی سوزن‌دوزی بلوچ، و نمایشگاه بعدی در زاهدان برپا شد.
او ادامه داد: این نمایشگاه‌ها فرصت مناسبی برای معرفی تولیدات هنرمندان، بازاریابی و افزایش فروش محصولات فراهم کردند. همچنین تلاش شد پرونده‌های متقاضیان تسهیلات کم‌بهره در کوتاه‌ترین زمان ممکن بررسی و تسهیلات به هنرمندان پرداخت شود.
معاون صنایع‌دستی سیستان و بلوچستان از اعزام هنرمندان استان به دو نمایشگاه خارجی نیز خبر داد و گفت: حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی می‌تواند در معرفی هنرهای بومی و گسترش بازار فروش محصولات صنایع‌دستی مؤثر باشد.
خامه‌دوزی؛ عاملی برای تقویت هویت شهری و اشتغال
رخشانی با اشاره به تأثیر ثبت ملی خامه‌دوزی بر رونق این هنر سنتی گفت: ثبت شهر ملی خامه‌دوزی تأثیر مثبتی بر حفظ و احیای این هنر، توسعه اشتغال و معرفی ظرفیت‌های فرهنگی منطقه داشته است.
او با قدردانی از همکاری شهردار و دبیر شهر ملی خامه‌دوزی افزود: با تلاش‌های انجام‌شده، جلوه‌های صنایع‌دستی در بخش‌های مختلف شهر قابل مشاهده است و این موضوع می‌تواند به تقویت هویت فرهنگی و اقتصادی شهر کمک کند.
نمایش ظرفیت‌های صنایع‌دستی در آستانه همایش ملی
معاون صنایع‌دستی سیستان و بلوچستان درباره نمایشگاه برگزارشده در محوطه وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی گفت: این نمایشگاه در حاشیه پیش‌همایش رویداد ملی زنان تاریخ‌ساز محلی سیستان و بلوچستان برگزار شده است؛ رویدادی که همایش اصلی آن قرار است در آذرماه در زاهدان برگزار شود.
او افزود: این نمایشگاه گوشه‌ای از توانمندی‌های هنرمندان و صنعتگران استان را در معرض دید مخاطبان قرار می‌دهد و علاوه بر محصولات صنایع‌دستی، بخشی از آداب و رسوم، زندگی عشایری و خوراک‌های محلی سیستان و بلوچستان را نیز معرفی می‌کند.
تأکید بر حمایت از تولیدات ایرانی
رخشانی در پایان با تأکید بر ضرورت حمایت مردم از صنایع‌دستی داخلی گفت: صنایع‌دستی بخشی از هویت فرهنگی و سنت‌های ارزشمند ایران است و خرید محصولات ایرانی می‌تواند به حفظ اصالت‌های فرهنگی و ایجاد فرصت‌های شغلی برای زنان و جوانان کمک کند.
او همچنین با اشاره به ویژگی محصولات صنایع‌دستی استان، به‌ویژه رودوزی‌های سنتی، بیان کرد: سبک بودن و ارزش افزوده برخی از این محصولات، امکان عرضه آن‌ها در بازارهای خارج از کشور را فراهم می‌کند، اما هزینه‌های گمرکی و سایر هزینه‌های صادراتی می‌تواند برای هنرمندان محدودیت ایجاد کند. از این رو، حمایت از بازاریابی و فراهم کردن مسیرهای مناسب عرضه محصولات در بازارهای داخلی و خارجی اهمیت ویژه‌ای دارد.