رویدادها چگونه مسیر گردشگری همدان را تغییر می‌دهند؟
محمدرضا اکبری، سرپرست اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان همدان در یادداشتی نوشت: صنعت گردشگری در دهه‌های اخیر دستخوش تحولاتی شده است، این تحولات موجب شده مزیت رقابتی مقاصد گردشگری دیگر صرفا بر پایه برخورداری از جاذبه‌های تاریخی، طبیعی و فرهنگی تعریف نشود. امروز گردشگران بیش از آنکه به دنبال بازدید از یک مکان باشند، در جست‌وجوی تجربه‌ای اصیل، معنادار و به‌یادماندنی هستند؛ تجربه‌ای که بتواند روایت، هویت و سبک زندگی یک مقصد را به شکلی ملموس برای آن‌ها بازآفرینی کند.
در این میان، رویدادهای گردشگری به عنوان یکی از موثرترین ابزارهای مدیریت و توسعه مقصد، نقشی راهبردی در خلق تجربه، تنوع‌بخشی به سبد محصولات گردشگری، افزایش جذابیت مقاصد و دسترسی به بازارهای جدید ایفا می‌کنند، ظرفیتی که امروزه به یکی از شاخص‌های اصلی رقابت‌پذیری و پایداری صنعت گردشگری در سطح ملی و بین‌المللی تبدیل شده است.
موفق‌ترین مقاصد گردشگری جهان، آن‌هایی هستند که توانسته‌اند ظرفیت‌های بومی خود را در قالب رویدادهای منظم، هدفمند و هویت‌محور به گردشگران عرضه کنند. امروز رویدادها دیگر صرفا یک برنامه فرهنگی یا جشنواره محلی نیستند، بلکه بخشی از زنجیره ارزش صنعت گردشگری محسوب می‌شوند و نقش مستقیمی در افزایش سفر، ماندگاری گردشگران، رونق اقتصاد محلی و تقویت برند مقصد دارند.
گردشگری رویدادمحور؛ راهی برای خلق تقاضای جدید
یکی از مهم‌ترین چالش‌های صنعت گردشگری، فصلی بودن سفرها و تمرکز گردشگران در زمان‌ها و مکان‌های خاص است. رویدادهای گردشگری این قابلیت را دارند که در زمان‌های کم‌رونق، موج جدیدی از سفر را ایجاد کرده و جریان گردشگری را در طول سال توزیع کنند.
در بسیاری از کشورها، جشنواره‌های فرهنگی، رویدادهای غذایی، نمایشگاه‌های صنایع‌دستی، رویدادهای ورزشی، آیین‌های سنتی و جشن‌های محلی به ابزاری برای جذب گردشگران جدید تبدیل شده‌اند. مطالعات بین‌المللی نیز نشان می‌دهد رویدادها ضمن افزایش تعداد بازدیدکنندگان، تصویر ذهنی مقصد را تقویت کرده و زمینه بازگشت مجدد گردشگران را فراهم می‌کنند.
در واقع، رویدادها سفر را از یک بازدید ساده به یک تجربه منحصربه‌فرد تبدیل می‌کنند، تجربه‌ای که نه‌تنها برای گردشگر جذاب است، بلکه قابلیت بازاریابی گسترده در فضای رسانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی را نیز دارد.
تنوع محصول؛ شرط بقا در بازار رقابتی گردشگری
یکی از مهم‌ترین شاخص‌های موفقیت یک مقصد گردشگری، تنوع محصولات قابل ارائه به گردشگران است. مقاصدی که تنها بر یک جاذبه یا یک نوع گردشگری تکیه می‌کنند، در برابر تغییرات بازار آسیب‌پذیرتر هستند. در مقابل، تنوع‌بخشی به محصولات گردشگری موجب افزایش رقابت‌پذیری، انعطاف‌پذیری و پایداری مقصد می‌شود.
رویدادهای گردشگری دقیقا در همین نقطه نقش‌آفرینی می‌کنند. یک جشنواره سفال می‌تواند گردشگری فرهنگی را تقویت کند، برگزاری جشنواره‌های موسیقی، آیین‌های سنتی، نمایشگاه‌های صنایع‌دستی و رویدادهای طبیعت‌گردی نیز هر کدام بخشی از سبد متنوع گردشگری مقصد را تکمیل می‌کنند.
امروزه بیشتر گردشگران بیش از آنکه به دنبال بازدید صرف از یک اثر تاریخی باشند، به دنبال مشارکت در یک تجربه فرهنگی، اجتماعی و بومی هستند. این همان نقطه‌ای است که رویدادها می‌توانند میان جاذبه و تجربه پیوند ایجاد کنند.
گسترش بازارهای گردشگری با زبان رویدادها
یکی از مزیت‌های مهم رویدادهای گردشگری، امکان دسترسی به بازارهای جدید است. هر رویداد می‌تواند مخاطبان خاص خود را داشته باشد، از علاقه‌مندان به میراث‌فرهنگی و صنایع‌دستی گرفته تا فعالان حوزه خوراک، ورزش، طبیعت‌گردی و هنر.
برگزاری مستمر و حرفه‌ای رویدادها باعث می‌شود مقصد گردشگری از یک بازار محدود عبور کرده و به گروه‌های متنوع‌تری از گردشگران دسترسی پیدا کند. همچنین تلفیق چند رویداد و طراحی بسته‌های سفر مبتنی بر رویداد، می‌تواند مدت اقامت گردشگران و میزان هزینه‌کرد آنان را افزایش دهد و در نهایت هم‌افزایی میان رویدادها و بسته‌های گردشگری، به تقویت تصویر مقصد و افزایش وفاداری گردشگران کمک می‌کند.
همدان؛ استانی با ظرفیت‌های گسترده برای توسعه گردشگری رویدادمحور
استان همدان به واسطه پیشینه تاریخی، تنوع فرهنگی، صنایع‌دستی شاخص، ظرفیت‌های طبیعی، روستاهای هدف گردشگری و ثبت‌های جهانی از ظرفیت‌های کم‌نظیری برای توسعه گردشگری رویدادمحور برخوردار است.
جشنواره‌های مرتبط با سفال لالجین، رویدادهای گردشگری خوراک، آیین‌های بومی و محلی، نمایشگاه‌های صنایع‌دستی، برنامه‌های فرهنگی در محوطه‌های تاریخی و رویدادهای مرتبط با گردشگری کشاورزی می‌توانند به محصولات جدید گردشگری استان تبدیل شوند و در کنار جاذبه‌های تاریخی، انگیزه‌های تازه‌ای برای سفر به همدان ایجاد کنند.
هدف ما در استان همدان، حرکت از گردشگری مبتنی بر جاذبه به سمت گردشگری مبتنی بر تجربه است، رویکردی که در آن هر گردشگر بتواند علاوه بر بازدید از آثار تاریخی، در یک رویداد فرهنگی، هنری یا اجتماعی نیز مشارکت کند و تجربه‌ای ماندگار از سفر به دست آورد.
رویدادها؛ سرمایه‌گذاری برای آینده گردشگری
آینده گردشگری متعلق به مقاصدی است که بتوانند تجربه‌های نو خلق کنند. رویدادهای گردشگری نه هزینه، بلکه سرمایه‌گذاری برای آینده مقصد هستند، سرمایه‌گذاری که به توسعه اقتصادی، ایجاد اشتغال، افزایش درآمد جوامع محلی، تقویت هویت فرهنگی و ارتقای جایگاه مقصد در بازارهای ملی و بین‌المللی منجر می‌شود.
امروز در استان همدان، بیش از هر زمان دیگری نیازمند برنامه‌ریزی هدفمند برای طراحی، تقویت و شبکه‌سازی رویدادهای گردشگری هستیم و اگر بتوانیم ظرفیت‌های بومی را در قالب رویدادهای حرفه‌ای و مستمر معرفی کنیم، نه‌تنها تنوع محصولات گردشگری افزایش خواهد یافت، بلکه بازارهای جدیدی برای سفر به استان شکل خواهد گرفت.
بنابراین می‌توان گفت رویدادهای گردشگری، پلی میان میراث گذشته و فرصت‌های آینده هستند، پلی که می‌تواند مسیر توسعه پایدار گردشگری را هموارتر از قبل کند.